1 Samuee̱ 17
17
Ndabii̱ katsꞌénkꞌién Ngoliaa̱t
1Kó xota̱ Filisteaa̱ ítikó jájuún tsi̱ꞌe̱ nga ko̱e̱je̱ kjo̱a̱xcha̱án, sꞌe̱ ki̱a̱ kamátikó ki̱a̱ na̱xi̱ńdáꞌniú Sokoo̱, ngo ngi̱ndie xi chji̱a̱ni nangi Jundáa̱, kó ki̱a̱ kisꞌińdo xtji̱e̱e̱n ngamasiee̱n na̱xi̱ńdáꞌniú Sokoo̱ ko̱jo na̱xi̱ńdáꞌniú Asekaa̱, ki̱a̱ nangi Efee̱-Ndamii̱n. 2Kó ti̱ kamátikó Sauu̱l ko̱jo jáxíꞌín xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Israee̱l nga, kó ki̱a̱ katsꞌénkjaꞌyá ki̱a̱ nangi soón Elaa̱, kó kisꞌińdonda tsi̱ꞌe̱ nga skjánjo̱ xota̱ Filisteaa̱. 3Kó xota̱ Filisteaa̱ ki̱a̱ kisꞌińdo ngo tji̱ngi̱, sꞌe̱ xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l ki̱a̱ kisꞌińdo xi ingo tji̱ngi̱i̱, kó ngo nangi són kisꞌijñani ngamasiee̱n kui jaá.
4Kó ki̱a̱ nínga síndo ndiꞌańjñoo̱ xota̱ Filisteaa̱ jatjoxieni ngo nda̱jun xi ꞌniú chꞌokon ngase, xi kiꞌmí Ngoliaa̱t xi chji̱a̱ni Ngaa̱t, xi ján metro̱ masien nga nkꞌa kamá. 5Kó ngo ki̱cha̱ xi ꞌbíꞌá toko xi ki̱cha̱ bronse̱ kamándani yaꞌa, ko̱jo ngo ni xi ꞌbíkjá ni̱se̱e̱n xi ki̱cha̱ xo̱ꞌba̱ xi bronse̱ tsaꞌa nga, ichítié ko̱jo ún kilo̱ kamá é kuí nii̱. 6Ki̱a̱ nga̱són ti̱ꞌmi̱í ngo ki̱cha̱ kjijon, kó ngo yáyojó xi ki̱cha̱ bronse̱ kamándani yaꞌa ki̱a̱ tjiaa̱. 7Ki̱cha̱ xi kjijon yáyojoó, bo̱a̱ má tsꞌén je xikoó yá chꞌo̱ xi tsꞌénkjién xota̱ xi tsꞌénda ńjñoo̱, kó ki̱cha̱ xi tjítokó ndyi̱ko̱n yáyojoó, jun kilo̱ kamá é, kó nda̱ xi koo̱n xi yaꞌa ni xi bixkánjoo̱, ki̱a̱ kijítjoón.
8Kó kasasien kixi̱, sꞌe̱ askjandáyaá jájún xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Israee̱l, nga bi̱ katsoó:
—Míkjo̱a̱a̱ nga jún ndyi̱mindyiondajnú tsi̱ꞌe̱ nga ku̱i̱xkánjnú. A ánjín bo̱a̱ xi nda̱ xi chꞌokon ngase xi chji̱a̱ni xota̱ Filisteaa̱, kó, a jmí tsí mosoo̱ Sauu̱l májnú jún. Chja̱ꞌájinjnú ngo nda̱ xi kji̱ndi̱bá kjánjo̱na. 9Tsi kui ka̱maa̱ skjánjo̱na, kó tsi sa̱ꞌínna, ja̱ moso̱ tsa̱jún ka̱majne̱ ji̱n tsobo̱a̱, ta̱nga tsi an xi sa̱ꞌìi̱n, kó tsi sa̱ꞌínkꞌién an, ja̱ jún boá xi moso̱ tsa̱ji̱n ka̱majnú jún, kó kꞌi̱e̱ si̱ꞌanxátꞌajnú ji̱n.
10Kó bi̱ katsó ngase kui nda̱ Filisteaa̱: ¡Ngotꞌe̱ ꞌne̱, tjítsꞌènkjáa̱n jájún xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Israee̱l! ¡Te̱ꞌéjnúꞌun ngo nda̱ xi nga kjánjo̱na!
11Kjiꞌanga tsintꞌié Sauu̱l ko̱jo ngayeje xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l kui ni xi tsíchji̱a̱ kui nda̱ Filisteaa̱, achichí katsakjónní.
12Kó Ndabii̱ ndií ngo nda̱ xi chji̱a̱ni xota̱ tji̱e̱e̱ Efraii̱n boá, xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdáꞌniú Belee̱n, nangi xi chji̱a̱ni Jundáa̱, xi kiꞌmí Isaii̱, kui xi jin ndí kisꞌiee̱, kó ni̱xtjin nga kisꞌijña Sauu̱l, Isaii̱ jè ꞌniú xchá kamá. 13Kó nga ján jaá Isaii̱ xi je ꞌniú xchaá, ki̱a̱ kijíjo̱ Sauu̱l ki̱a̱ kjo̱a̱xcha̱án. Jaꞌeén nga ján kui ndií Isaii̱ xi kijí kjo̱a̱xchán kui boá xi: Nda̱ xi tjoón Eliaa̱b kiꞌmí, kó xi ma joó Aminandaa̱b kiꞌmí, kó xi ma jaán Samaa̱ kiꞌmí. 14Kó Ndabii̱ kuí boá xi kjindií, kó nga ján kui já xí xchaá xi ki̱a̱ kijítji̱ngii̱ Sauu̱l. 15Ta̱nga Ndabii̱ kjiꞌá má katsꞌénkjii̱n yojoo̱ Sauu̱l, kó kijíꞌoyá nginí nga askoo̱n cho̱tsa̱nga̱a̱ na̱ꞌmii̱ ki̱a̱ na̱xi̱ńdáꞌniú Belee̱n. 16Kó kui nda̱ Filisteaa̱, chíchi̱ chíchi̱ kjindibá boaꞌá ngase, sꞌe̱ ki̱a̱ kisꞌijña, kó xki̱ ta̱jñó ko̱jo xki̱ ngixón nga bo̱a̱ katsꞌén, ngaskande nga jachó xi ma yichán ni̱xtjii̱n.
17Kósꞌe̱ Isaii̱, bi̱ katsoó Ndabi̱ ndií:
—Chjábé jí kan kilo̱ to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱pan xi je kiniꞌántsjó ko̱jo tie pan, kó ti̱yi má ji nga kꞌuínje̱e̱ ntsꞌie ji, ki̱a̱ nínga síndo ndiꞌańjñoo̱. 18Chꞌi̱e̱ ji tie kjixo̱ xi ntsjén kamándanii̱, kó nda̱ ngito̱ko̱o̱ jájún xi ngo mi̱ xota̱ botixómaá kui te̱ꞌée̱, kó tsitsíjìi̱n tsi nda síndo já ntsꞌie ji, ndibéje̱ní ngo ni xi tsi̱ꞌe̱, tsi̱ꞌe̱ nga skuie an nga nda síndo. 19Kó Sauu̱l, ko̱jo kui jaá, ko̱jo ngayeje xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l, ki̱a̱ síndo ki̱a̱ nangi soón Elaa̱, nga ndyi̱kjánjo̱ xota̱ Filisteaa̱.
20Kó Ndabii̱ achichí ta̱jñó jastjíe̱n nga kamángindyiojón, kó cho̱tsa̱nga̱a̱, ngo nda̱ xi koo̱n kui cho̱o̱ katsꞌénkondá, kó kijíjo̱ chꞌià xí kiꞌmií, xikó má katsoó Isaii̱. Kó kjiꞌá má jachó nínga síndo ndiꞌańjñoo̱, kjiꞌanga jájuún je ndyi̱ꞌbíndonda yojoo̱ nga ndyi̱fíkján, kó askjandáyà má nga je skja̱n.
21Kó xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l ko̱jo xota̱ Filisteaa̱ je síndonda nga skja̱n jájuún, kó nga ngo nga ngo tjín jájuún xi kje̱n xkjín kisꞌińdoni.
22Kósꞌe̱ Ndabii̱, nda̱ xi konda nichiniee̱ katsꞌénkondá ni xi yaꞌa, kó tsanga má kijí xtji̱e̱e̱n kje̱n nínga síndo jájuún, kó nga jachó, katsꞌéntinde já ntsꞌi̱e̱. 23Kó kjiꞌanga tsꞌénchji̱a̱jo kui jaá, jachó nda̱jun Ngoliaa̱t, nda̱ Filisteaa̱ xi chji̱a̱ni Ngaa̱t, jatjoxiejii̱n nínga ndyi̱a̱ndi̱yà jájún Filisteaa̱, kó ti̱ bo̱a̱ má ti̱ katsó nginí ni xi tsíchji̱a̱, kó Ndabii̱ tsintꞌié kuí nii̱. 24Kó ngayeje jáxíꞌín xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Israee̱l nga kamábe kui nda̱a̱, achichí katsakjónní, kó tsangandikón.
25Kó xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l, bi̱ katsoó xkjín:
—¡A je kamáyàjnú kui nda̱a̱! ¡Kuí boá xi fítjón nga tsꞌénkjaàn xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l! Kó kui nda̱ xi sa̱ꞌiín kó sa̱ꞌínkꞌién, nda̱ ree̱ achichí kjo̱a̱cho̱n tsja̱á, kó ngaskande tsa̱kji̱ín sa̱ꞌínkixanjo̱, kó xota̱ ndiꞌaa̱ na̱ꞌmii̱ ngiti̱ jmí to̱n xi machjítjéni ni ku̱i̱ꞌíchjíjín. 26Kó Ndabii̱, bi̱ katsó nga asíyaá xota̱ xi síndotꞌaa̱ ki̱a̱a̱:
—Mí xí si̱ꞌanjo̱ kui nda̱ xi sa̱ꞌiín nda̱ Filisteaa̱, ko̱jo xi kjo̱a̱ꞌáxiín kui kjo̱a̱soboaá xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l. Ngatꞌa̱, ꞌyání bo̱a̱ kui nda̱ Filistea̱ xi jmíjín sirkunsisioo̱n, tsi̱ꞌe̱ nga chꞌo ka̱tso̱o̱ jájuún kui Néná xí tikoón. 27Kó kui xotaa̱, ti̱ bo̱a̱ ti̱ katsoó nga tsíchji̱a̱jo:
—¡Kuí nii̱ xi si̱ꞌanjo̱ kui nda̱ xi sa̱ꞌínkꞌién kui nda̱a̱!
28Kó nga tsintꞌié kuí nii̱ ntsꞌi̱e̱ xi xchá Ndabii̱ kui xi ꞌmí Eliaa̱b, achichí ꞌniú katsꞌénxchánjo̱ Ndabii̱, nga bi̱ katsoó:
—Míkjo̱a̱a̱ nga kꞌi̱e̱ jéꞌe̱ ji kꞌi̱e̱e̱. ꞌYá xí kiniꞌínkꞌindé ji kui cho̱tsa̱nga̱ xi chiboa maa̱ ki̱a̱ nangi kixií. Jè be an kjo̱a̱nkꞌakòo̱n, ko̱jo ni xi ndajín xi tjíjin ini̱màa̱, ngatꞌa̱ ta̱ kjoéꞌe̱ tsitsijintsìi̱ kjo̱a̱xcha̱án nga jéꞌe̱ ji kꞌi̱e̱e̱.
29Ta̱nga Ndabii̱, bi̱ katsó:
—Mí ni xi ndajín xi katsꞌen an ngotꞌe̱. A mí tsí ta̱ ngo tsí ni xi asíyá an.
30Kósꞌe̱ Ndabii̱ xi ingo ndié jàn kijí, kó ti̱ bo̱a̱ ti̱ tsꞌén asíyá nginí ki̱a̱, kó ngayeje xotaa̱ ti̱ bo̱a̱ ti̱ katsoó xikó je kiꞌmií.
31Kó kjiꞌanga tsintꞌié xotaa̱ ni xi katsó Ndabii̱, kijítsóyaà nda̱ re Sauu̱l, kósꞌe̱ Sauu̱l tsíchji̱a̱a̱ Ndabii̱, 32kó Ndabii̱, bi̱ katsoó Sauu̱l:
—Ngata̱ ngojín xi tsakjón má ta̱ngatꞌanii̱ kui nda̱a̱, kui mosòo̱ xi̱ꞌbi̱, kuí boá xi ko̱e̱je̱, kó skjanjo̱ kui nda̱ Filisteaa̱.
33Ta̱nga Sauu̱l, bi̱ katsoó Ndabii̱:
—Ka̱májiín nga ji ku̱i̱xkénje̱ ji kui nda̱ Filisteaa̱, ngatꞌa̱ ta̱ nda̱chí tsí bo̱a̱ ji, kó kui, ndeskande koó nga kjindí nga nda̱ xi fí kjo̱a̱xchán boá.
34Ta̱nga Ndabii̱, bi̱ katsoó Sauu̱l:
—Kui mosòo̱ xi̱ꞌbi̱, cho̱tsa̱nga̱a̱ na̱ꞌmii̱ boá xi askoo̱n, kó kjiꞌanga ngo xandi̱je̱ ko̱jo tsi ngo cho̱ꞌoso̱ jachó, kó iskjíbé ngo ndií cho̱tsa̱nga̱a̱, 35án tsangatji̱ngíi̱, kó tsꞌénꞌóo̱n, kósꞌe̱ tsꞌaxiéꞌá an ngi̱ya tsꞌoa, kó jaꞌaxíi̱n, kó tsi askjanjo̱na, iskjíbé án ńdatꞌanijon, ngaskande nga katsꞌenkꞌién an. 36Tsi ngo xandi̱je̱, ko̱jo tsi ngo cho̱ꞌoso̱ kui mosòo̱ xi̱ꞌbi̱ katsꞌénkꞌién, kó kui nda̱ Filistea̱ xi jmíjín sirkunsisioo̱n, ti̱ bo̱a̱ ti̱ ka̱maa̱ xikoó kui cho̱o̱ nga, ngatꞌa̱ katsꞌénkjaán jájuún kui Néná xí tikoón. 37Kó bi̱ katsó ngase Ndabii̱:
—Néná Kui xi tsꞌaxiéꞌána ngi̱ya tsja kui xandi̱je̱e̱, ko̱jo ngi̱ya tsja kui cho̱ꞌosoo̱, ti̱ Kuí boá xi kꞌo̱xiéꞌána ngi̱ya tsja kui nda̱ Filisteaa̱ nga. Kó Sauu̱l, bi̱ katsoó Ndabii̱:
—Ja̱ tꞌen ji, kó Néná ngatꞌíjñajoo̱.
38Kósꞌe̱ Sauu̱l katsꞌénkajá Ndabii̱ ńjño xi tsi̱ꞌe̱, kó ngo ni ki̱cha̱ íꞌá to̱ko̱, ko̱jo ngo ni xi ki̱cha̱ kamándani íjñaá ni̱se̱e̱n. 39Kó Ndabii̱ ki̱a̱ asiéngí ki̱cha̱ndojoó ki̱a̱ ngi̱jii̱n ńjño xi tsꞌényajá. Ndabii̱ ítsꞌi̱yanii̱ nga kistsoꞌbá, ngatꞌa̱ kji̱e̱ ngo ndi̱yà nga bo̱a̱ kon ni xi boajá. Kósꞌe̱ bi̱ katsoó Sauu̱l:
—Májínna fijo̱ an kui nii̱, ngatꞌa̱ kji̱e̱ ngo ndi̱yà kjítꞌoyá an kjo̱a̱a̱ ni xi tsꞌén jájuún.
Kósꞌe̱ Ndabii̱ jaꞌáxiín yojoo̱ ngayeje kui nii̱, 40kó iskjíbé yánísieé, sꞌe̱ jaꞌájin ún ndi̱jo̱ poso̱ xi tjín ki̱a̱ xo̱ngàndántꞌieé, íyá ngi̱ya stsa xi boaꞌa nga koo̱n cho̱tsa̱nga̱a̱, sꞌe̱ iskjíbé ngo ni xi ꞌbiyá ndi̱jo̱ ndayajoo̱, sꞌe̱ kijíkjánjo̱ nda̱ Filisteaa̱. 41Kó kui nda̱ Filisteaa̱ kijí xtji̱e̱e̱n kje̱n nga kijíkóntiñaa̱ Ndabii̱, kó kui nda̱ xi koo̱n xi boaꞌa ni xi bixkánjoo̱ ki̱a̱ kijítjoón.
42Nga kamábe Ndabii̱ kui nda̱ Filisteaa̱, katsꞌénchꞌó, ngatꞌa̱ kjindí, ko̱jo chán kamá tsja̱to̱ko̱, ko̱jo achichí tsjá kisꞌie. 43Kó kui nda̱ Filisteaa̱, bi̱ katsoó Ndabii̱:
—A ńñá án, tsi̱ꞌe̱ nga yá kichꞌié ji nga kjindibéchinní. Kó chꞌo katsoó Ndabii̱ nga tsíchji̱a̱a̱ ne xi tsꞌéndíkón. 44Kó kui nda̱ Filisteaa̱, bi̱ katsoó Ndabii̱:
—Ja̱bíꞌi̱n, ngatꞌa̱ yojòo̱, ni̱sie xi tjín nkꞌa jàn, ko̱jo cho̱ tamá xí tjín ngi̱jin kꞌijñaá tsjàa̱.
45Kósꞌe̱ Ndabii̱, bi̱ katsoó kui nda̱ Filisteaa̱:
—Ki̱cha̱ndojó, ko̱jo yáyojó, ko̱jo yáyojó xi tjítokó ki̱cha̱ kichꞌié nga tindibéchinní, ta̱nga an, jaꞌeén Néná xí tsi̱ꞌe̱ jájuún, kui Ne xi tsi̱ꞌe̱ jájuún xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l, kui xi je kiniꞌínkjée̱n boá xi tjítsꞌenkjién án nga tsꞌénfikoo̱n ji. 46Kó ngotꞌe̱ ꞌne̱, Néná boá xi sa̱ꞌínkꞌasꞌiee̱n ngi̱ya ndsa̱ án, kó an sa̱ꞌínkꞌieén, kó kotie an taki ji, kó yojo kꞌièe̱n ki̱a̱ sa̱ꞌinkꞌasꞌien an nínga síndo ndiꞌańjñoo̱ xota̱ Filisteaa̱, tsi̱ꞌe̱ nga skji̱ni̱e̱ ni̱sie xi tjín nkꞌa jàn, ko̱jo cho̱ tamá xí tjín tꞌanangii̱. Kó bo̱a̱ tsꞌén nga ngayeje xotaa̱ kui nga̱sondiee̱ sku̱i̱e̱ nga tikón ngo Néná ki̱a̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l.
47Kó ngayeje kui xota̱ xi síndo ki̱a̱a̱ sku̱i̱e̱ nga Néná jmí tsi ki̱cha̱ndojó ko̱jo tsi yáyojó tsꞌénkjién nga kján, ngatꞌa̱ Néná boá xi je katsꞌén kui kjo̱a̱xcha̱án, kó Kuí boá xi sa̱ꞌínkꞌasꞌienjnú jún ngi̱ya ndsa̱jne̱.
48Kó kjiꞌanga kui nda̱ Filisteaa̱ jastjíe̱n, kó nga tsꞌénfí xtji̱e̱e̱n nínga tikón Ndabii̱, Ndabii̱ achichí tsá kijí nínga tikón ndi̱yà nínga kjima kui kjo̱a̱xcha̱án, kó kijíkjánjo̱ kui nda̱ Filisteaa̱. 49Kósꞌe̱ Ndabii̱ katsangisꞌien tsja ngi̱ya stsaa̱, kó tsꞌaxié ngo ndi̱jo̱ xi íyá ki̱a̱ ni xi chjiníni ndi̱jo̱ ndayajoo̱, kó yeꞌé, sꞌe̱ katsꞌénꞌoón xtjien nda̱ Filisteaa̱, sꞌe̱ kui nda̱a̱ ki̱a̱ tsꞌáka xtji̱e̱e̱n kje̱n, ki̱a̱ nga̱són tꞌanangii̱.
50Kó bo̱a̱ tsꞌén nga Ndabii̱ katsꞌeén nga askjanjo̱ nda̱ Filisteaa̱ nga katsꞌénkjién ndi̱jo̱ ndayajoo̱, ngatꞌa̱ katsꞌénꞌoón nda̱ Filisteaa̱, sꞌe̱ katsꞌénkꞌién, ¡ta̱nga Ndabii̱ jmí ki̱cha̱ndojó kjiyatsjajín! 51Kuíni nga Ndabii̱ tsanga má, sꞌe̱ katsjánié nda̱ Filisteaa̱, kó tsꞌaxié ki̱cha̱ndojoó, sꞌe̱ katsꞌénkꞌién kui nda̱a̱, kó tsatiesen.
Kó nga kamábe xota̱ Filisteaa̱ nga je kꞌien kui nda̱ xi ꞌniú chꞌokoón, tsangandikón. 52Kósꞌe̱ xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l, ko̱jo xota̱ tji̱e̱e̱ Jundáa̱ jastjíe̱n, kó ꞌniú askjandáyà, sꞌe̱ kijítji̱ngii̱ xota̱ Filisteaa̱ ngaskande nangi soón, ko̱jo nínga síndo nga̱ntjo̱a̱a̱ na̱xi̱ńdáꞌniú Ekroo̱n. Kó xota̱ Filistea̱ xi kiniꞌánkꞌieén ki̱a̱ kisꞌiyojo ndi̱yà xí fíni na̱xi̱ńdáꞌniú Saaraii̱n, ngaskande na̱xi̱ńdáꞌniú Ngaa̱t, ko̱jo na̱xi̱ńdáꞌniú Ekroo̱n.
53Kó xota̱ na̱xi̱ńdá Israee̱l kijíngátji̱ngii̱ xota̱ Filisteaa̱, sꞌe̱ jaꞌáxiín ni xi tjiín nínga síndo ndiꞌańjñoo̱. 54Kó Ndabii̱ iskjíbé to̱ko̱ kui nda̱ Filisteaa̱, kó ki̱a̱ kijíjo̱ na̱xi̱ńdáꞌniú Jerusalee̱n, ta̱nga ni xi katsꞌénkjién nga askjanjo̱ nda̱ Filisteaa̱ ki̱a̱ índo ngi̱ya ndiꞌańjñoo̱.
55Kó kjiꞌanga kamábe Sauu̱l nga Ndabii̱ kijíkjánjo̱ nda̱ Filisteaa̱, bi̱ katsoó Abnee̱r nda̱ jun ngito̱ko̱o̱:
—¡Abnee̱r, ꞌyání xi na̱ꞌmii̱ kui nda̱ xo̱ngo̱ò!
Kó Abnee̱r, bi̱ katsoó:
56—¡Ji nda̱ re, tikón ini̱màa̱, kó ti̱ꞌinjetakínní ta̱nga bejín an ꞌyání xi na̱ꞌmii̱!
Kó bi̱ katsó ree̱:
—Tasíyé ji ꞌyání xi na̱ꞌmii̱ kui nda̱a̱.
57Kó ngije jeꞌeꞌoyá nginí Ndabii̱ nga katsꞌénkꞌién nda̱ Filisteaa̱, Abnee̱r kijíjo̱ Ndabii̱ ngindyi̱ko̱n Sauu̱l nga tsꞌényaꞌa to̱ko̱ nda̱ Filisteaa̱. 58Kó Sauu̱l, bi̱ katsoó:
—¡Ji nde̱éꞌ, ꞌyání xi na̱ꞌmíi̱!
Kó Ndabii̱, bi̱ katsó:
—Ndií mosòo̱ xi ꞌmí Isaii̱ boá an, xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdáꞌniú Belee̱n.
Currently Selected:
1 Samuee̱ 17: MAIX
Highlight
Share
Compare
Copy
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
© Sociedad Bíblica de México, A. C.
Nuevo Testamento en Mazateco de San Pedro Ixcatlán, Oaxaca, México © Sociedad Bíblica de México, A.C. 2014