Gbantumsə̀ bəd Tùsá 27
27
Tùm bə̀ tə́ Pol aàn Roma bìlú
1Zɔ̀ŋ aa bə̀ bàà bá ɛɛ̀m Italiya yɛ́b ba, kə̀ kə̀ə̀d gbà'á gə́, bə̀ pii Pol kə̀ nɛ́b kam bəraa bə̀ kòd də tá, Roma bəd sóózè gààd gbà'á aa nə́gə́l oò Yulius də nɛɛ̀n tɛ́mú. Oòrə, nɛ́ŋə̀ sóózè bəd gə̀b aa bə̀ dɛ̀d: «Gààd Ogustus sóózè bəd gə̀b gààd də» rú bìá. 2Bə́ pìì kə̀ə̀d gbà'á aa vúgà Adramitiya bìlú, tə́ ɛɛ̀m bìl bəraa nwuu kàd bə Aziya yɛ́b bərə rú, bít bə́ ɛ̀m kúnú. Bə́ zá' wərə̀ gə́, Aristarkus nɛ́d Tesalonika bìlú, Makedoniya yɛ́b bə bə̀, ɛ̀m kə̀ obə́ tá.
3Nwúndù oòrə, dá bə́ wə́ə́ Sidon bìlú. Nɛ́ɛ̀m Yulius ɛ̀g Pol kə̀ tɛ́m buurúm yée gə́, dààù kpaŋ̀ ɛ̀m dá oò ɛ̀gà ɔ̀dzéd oò bərá, bɔ̀b boò piiù in aa í' roó. 4Bə́ zá' wərə̀ gə́, bə́ bàg yɛ́b aa wəl tə́ŋú, bə̀ dɛ̀d Kiprus də ba. Kàandə, bə́ sáŋ kə̀ nwulá, pɛ̀b bírà obə́ naà bə̀ rú. 5Bə́ taà nwuu gbà'á aa Silikiya yɛ́b kàd ba, kə̀ Pamfiliya bìl kàd bərə rú. Bə́ ɛ̀m Mira bìlú, Likiya yɛ́b ba. 6Dá bə́ wə́ə́ wərə̀ gə́, Roma bəd sóózè gààd bɔ̀b kə̀ə̀d gbà'á aa vúgà Alekzandriya bìlú, tə́ ɛɛ̀m Italiya yɛ́b bəroó, páál bə́ rú wərà. 7Mà'ì sɛŋ zùúm, bə́ ɛ̀m kə̀ kə̀ə̀d gbà'á, zɔ̀gɔ̀ zɔ̀gɔ̀; bít kə̀ gbò'kè gbà'á, dá bə́ wə́ə́ taà Kinidus bìlú. Nɛ́ɛ̀m nwul dàŋ bə́ dáànmbə̀ zɔ̀ŋ bùúd kə̀ zɔ̀ŋ aa bə́ də́' gbə̀' bərə gə́, bə́ taà yɛ́b aa wəl tə́ŋú, bə̀ dɛ̀d Kereta rə dùg bəroó, Salmone kàd ba, bɔ̀b báà sáŋ kə̀ nwul sí. 8Bə́ ɛ̀m númú kə̀ gbò'kè gbàákù, bə́ pɛ́ŋ kə̀ wəl kàrá, dá bə́ wə́ə́ taà zɔ̀ŋ aa kə̀ə̀d gbàád bəd dá ləə̀n bə sɔ̀ɔ̀nkè rə ba, Lazeya bìl kàd ba.
9Bə́ bɔ̀' sɛŋ wərə̀ zùúm, bít gbò' kíìn ɛɛ̀m dáànmbə̀ númú kə̀ kə̀ə̀d gbà'á, kàandə, nyàm aa báá in gídǹ bərə, taàì gbòód. Kə̀ taàbìá, Pol bàà bə̀ taà nwɔŋ aa yóo: 10«Nɛ́bá, mə́ bé' yàá, sɛ̀ɛ́n kpaŋ̀ bə́n aa yée dá kuùm gbò'kèá. In bəraa kə̀ə̀d gbà'á rú rə, dákíìn yɛlàá, kə̀ kə̀ə̀d tá. In bəraa rə ní gá, gɔ̀ŋsə́ bə́n bəd máá súú gá.» 11Roma bəd sóózè gààd zíg tɛ́m nwɔŋ aa nɛ́d kə̀ə̀d gbà'á bə̀ sabm̀, kə̀ nɛ́d kə̀ə̀d bə̀ tá, bə̀ bàà rə ba. Zá zíg tɛ́m nwɔŋ aa Pol ùd də bə sé. 12Nɛ́ɛ̀m sɔ̀ɔ̀n bísə̀ nyàm tá'ǹmbə̀ zɔ̀ŋ kə̀ə̀d gbàád bə̀ zígǹ bə̀ wərə̀ sín yée gə́, nɛ́b bəd zùúm, bə̀ í' taà zɔ̀ŋ aarə zá'ǹ daànmbìá. Bə̀ í' ɛɛ̀m dáàn wə́ə̀nmbə̀ zɔ̀ŋ kə̀ə̀d bə̀ zígǹ Pfinix yɛ́b bə bə̀ nə́ŋ̀ ba, dáà dákíìn ma'míìn gə́ roó. Zɔ̀ŋ kə̀ə̀d bə̀ zígǹ Pfinix yɛ́b bə bə̀ aarə, tə́ yɛ́b aa wəl tə́ŋú, bə̀ dɛ̀d Kereta rə ba, zɔ̀ŋ aa bə̀ í' bísə̀ nyàm dáàn ləə̀n tá'ǹmbə̀ bəroó. Zɔ̀ŋ aa kə̀ə̀d bəd ləə sáá bərə, bìd núù tə́ pɛ́rə̀ gúuú, nɛɛ̀n váànú bə̀ rú, bít kál ba, nɛɛ̀n kéènú bərú.
Zab nwul tə́ pɛbm̀ wəl gbà'á yílú
13Zɔ̀ŋ aa nwul ɔ̀gke pɛ́rə̀ gúu bə̀ sɔ̀d pɛbm̀bə̀ yée gə́, bə̀ zíg tɛ́m bə̀ bənə́ bɔbnə́ in aa bənə́ í'nnə́ rə yàá. Kàanyée gə́, pà' bə̀ zá' taà bəŋ aa kò' tə́ kə̀ə̀d gbà'á díìn doó; bə̀ pɛ́ŋ kə̀ yɛ́b aa wəl tə́ŋú, bə̀ dɛ̀d Kereta rə kàd tá. 14Zá sɛŋ bùùd sé, nwul kpɛŋké aa bə̀ dɛ̀d «Káálba-Nyììrə̀» rə, pɛ̀b vúgà yɛ́b aa wəl tə́ŋə́ yérə rú. 15Nwul kàn kə̀ə̀d gbà'á yàá kə̀ kpɛŋsɛ́lá, gùb ɛ̀m kə̀ə̀d gbà'á kə̀ naú. Nɛ́ɛ̀m kə̀ə̀d gbà'á bán gbə̀' də́'ǹmbə̀ sín yée gə́, bə̀ dàà nwul gùb ɛ̀m bə̀ kíìn kə̀ naú. 16Bə́ taà pɛ́rə̀ gúuú, yɛ́b aa wəl tə́ŋú, bə̀ dɛ̀d Kauda rə ba. Zɔ̀ŋ aarə tág bə́ sə̀n kə̀ nwul zɔ̀gɔ̀. Wərà, bə́ nɔ̀ŋ taà kə̀ gbò'kè gbàákù kə̀ kə̀ə̀d wàà bɛ̀ŋ́sə̀wàá, kə̀ə̀d gbà'á aarə tabm̀bìá, bɔ̀b oò bɔ̀b sí. 17Bə̀ pà' kə̀ə̀d wàà bɛ̀ŋ́sə̀ rə, bə̀ zíg kə̀ə̀d gbà'á yílú, bít bə̀ tab taà kə̀ə̀d gbà'á rə kə̀ kaasə́ bərá. Bə̀ nùù kə̀ə̀d gbà'á kɛ́ɛ̀m sɛgǹmbə̀ nyìŋsə́ rú, Libiya kàd ba. Kə̀ taàbìá, bə̀ sí' taà kə̀ə̀d gɔ̀sá, bít nwul pɛ̀b ɛ̀m taà kə̀ə̀d gbà'á aarə kə̀ naú. 18Nwúndù oòrə, nwul dìì pɛbm̀bə̀ kə̀ kpɛŋsɛ́l yée gə́, bə̀ sɔ̀d in bəd pú'ǹ vú'ǹmbə̀ kə̀ə̀d gbà'á rú. 19Kéén oòrə, pú' bə̀ lɛ́l kə̀ə̀d gɔ̀' bərá, kaasə́ bərá, kə̀ kə̀ə̀d téé bəd tá, kə̀ nɛɛ̀n boò ra. 20Sɛŋ zùúm, bə́ bé' dùdù yɛb sé, bə́ bé' nyàm sé, bít nwul dìì pɛbm̀bə̀ ní kə̀ kpɛŋsɛ́lá. Bə́ zíg tɛ́m bá kíìn súùn sé.
21Nɛ́b aa ìì kùm kə̀ə̀rú rə, sɛŋ bùùd yàá, kóó in nə́ŋ̀má ìì líí sé. Kàanyée gə́, Pol zá' dìì lɛgú, boò númú, bàà bə̀: «Nɛ́bá, dáà íí kìì nwɔŋ aa mə́ bààiyà zá' ìì dàà Kereta yɛ́b sí rəì gə́, nyà'aa bə́n bɔbm̀ yíl zə́b aa gá, kə̀ in bəraa kóólé gá. 22Zá bə́ŋyée, mə́ nyɛ̀mi kúnú, ìì kùm kə̀ tɛ́m gágkeá, kóó nɛ́ŋə̀ nə́ŋ̀má gɔ̀ŋsə́ oò bɔ̀b gá. Zá kə̀ə̀d gbà'á gə́, dákíìn bɔ̀bàá. 23Kə̀ aakíin də, nyà'aa tígə́l aa yée rú, Vɛnɛ́b aa mə́ nɛ́ŋə̀ oòra, bít mə́ tə́ù tù' ma'ǹ də, malaika oò gbad yaà máá sunú, 24bít bàà mə́: ‹Ǹ nùù də́dǹ sí, Pol! Vɛ́nà, ń dáráàn yíl ń i'ǹ Roma bəd gààd gbà'á númú. Bít Vɛnɛ́b kɔ̀, pə̀dkè oò bə̀ ám bòórú, dá nɛ́b aa ḿ pìì kə̀ə̀rú kə̀ boò tə́ yée kóólé kíìn súúnàá.› 25Kə̀ taàbìá, ɔ̀dzéd bərá, ìì kùm kə̀ tɛ́m gágkeá. Kàandə, mə́ zíg tɛ́m tə́ Vɛnɛ́b ba. Nwɔŋ oò aa bàà mə́ yée, dákíìn ma'mínàá. 26Zá kə̀ə̀d dá bə́n dáàn za'ǹ yɛ́b aa wəl tə́ŋə́ rə nə́ŋ̀ ba.»
27Tígə́l kób zè naarə oò rə ba, sɛŋ aa nwul sɔ̀d bə́ sudǹ aànmbə̀ Mediteraniya nwuu gbà'á rú roó. Sibə̀wà tə́ŋú, nɛ́b kə̀ə̀d bə̀ sabm̀ bəd bə̀ sèl gə́, bə̀ bənə́ wə́ənníì dəŋsə́ ba. 28Nɛ́b kə̀ə̀d bə̀ sabm̀ bəd làà bə̀ lɛ́' kaasə́ nə́ŋ̀ aa bə̀ tab bəŋ bərə wəlú, bɔ̀b wəl dɛ́l də́'ǹmbìá. Bə̀ də́' wəl dɛ́l lə gə́, bə̀ bɔ̀b mɛ́tà laa nə́ŋ̀ zè kób zè nə́ŋsínà. Bít ɛ̀m bə̀ gbad númú zɔ̀gɔ̀ gə́, bə̀ də́' sɔ̀ŋ, ìì bɔ̀b mɛ́tà laa nə́ŋ̀ zè dàgwà. 29Bə̀ nùù kə̀ə̀d gbà'á oò gú' bəŋ dáàn də'ǹmbìá. Kə̀ taàbìá, bə̀ lɛ́l taà kə̀ə̀d kaasə́ bəraa bə̀ tab bəŋ bərə naara kóólé wəlú, kə̀ə̀d bòórú. Bít bə̀ nwán nwúun oò nyɛd kə̀ báŋ. 30Nɛ́b kə̀ə̀d bə̀ sabm̀ bəd bə̀ sàà nuùn vúgǹmbə̀ kə̀ə̀d gbà'á rú. Kə̀ taàbìá, bə̀ sí' taà kə̀ə̀d wàà bòórú bìá. Nɛ́b kə̀ə̀d bə̀ sabm̀ bəraa rə, bə̀ mà' kìínmbə̀ bə̀ tə́ kə̀ə̀d bəŋ bəd dáàn lɛ́ɛ̀l wəlú, kə̀ə̀d gbà'á númú kíin. 31Zá Pol bàà Roma bəd sóózè gààd kə̀ sóózè bəd tá: «Dáà nɛ́b bəraa yée bə̀ kùm zɔ̀ŋə kə̀ə̀d gbà'á aa rú síngə́, íí bán súùnmbə̀ gá.» 32Kàanyée gə́, sóózè bəd və̀l taà kə̀ə̀d wàà kaasə́ roó, bít bə̀ dààù ɛ̀m taá.
33Nwúun dá nyɛdǹ naà gə́, Pol nyɛ̀m bə̀ boò kóólé, boò líí iná: «Ìì ɛ̀ga, nyà'aa yée sə̀n sɛŋ kób zè naarə oò roó, íí tə́ taà kuùm nwánàá, bít íí kùm kàaní, íí líí in sé. 34Mə́ tə́ ii kíìn nyɛmàá ìì líí iná. Kàandə, aarə kùmsə̀n in aa si' íí í' roó, bɔ̀b íí dá súùn kə̀ kùrú. Kóó nɛ́ŋə̀ nə́ŋ̀má bɔ̀' yíl gí' oò nə́ŋ̀má gá.» 35Zɔ̀ŋ aa Pol bàà nwɔŋ bəraa gə́, bít pà' bə̀rɛ́d, mɔ̀' Vɛnɛ́bá, wèè kúnú, bít líí kíìn boò númú. 36Boò kóólé, bə̀ bɔ̀b taà váàndoá, bít bə̀ pìì taà in líìnmbə̀ kɔ̀. 37Nɛ́b aa bə̀ kùm kə̀ə̀rú wərə̀ rə, bə̀ mà'ì nɛ́b bəd laa kób zè laa toora zè kób zè nɔ̀ŋgɔ̀s. 38Zɔ̀ŋ aa líí bə̀ wùb gə́, boò kóólé, bə̀ zààd inlíìnmbə̀ aa bə̀ dɛ̀d blé rə wəlú, bɔ̀b kə̀ə̀d oò kùm zá'keá, oò na' wəl yílú.
Kə̀ə̀d gbà'á ímì wəlú
39Zɔ̀ŋ aa nwúun yaà tə́ nyɛdǹ gə́, nɛ́b kə̀ə̀d bə̀ sabm̀ bəd ɛ̀g bə̀ gàb yɛ́b sé. Zá bə̀ bé' wəl núù gɛɛ̀n pìì yɛ́b aa wəl tə́ŋə́ rə rú, nyìŋsə́ kàd ba. Bít bə̀ sèl taànmbə̀ wərə̀ kə̀ kə̀ə̀d gbà'á, dákíìn ma'míìn gə́ roó. 40Bə̀ və̀l kaasə́ bəraa bə̀ tab kə̀ kə̀ə̀d bəŋ doó, bít làà bə̀ lɛ́l wəlú. Ìì bìn kaasə́ kam bəraa bə̀ tab kə̀ kə̀ə̀d téé, ì' sáá kpaŋ̀ də sɛŋ də bəní. Bít bə̀ ná' kə̀ə̀d gɔ̀'wà aa kə̀ə̀d yíl bərə lɛgú, bɔ̀b nwul oò sùrə̀ númú, bít sàb boò ɛ̀m kə̀ə̀d kə̀ nyìŋsə́ gú' ba. 41Zɔ̀ŋ aa dáá ìì wə́ə́ nyìŋsə́ ba, wəl núù iirə tə́ŋə́ gə́, kə̀ə̀d dìì yàá, zɔ̀ŋ númú bə̀ kɛ́ɛ́mì nyìŋsə́ rú, bə̀ bán vúŋ̀mbə̀ gá. Nɛ́ɛ̀m zɔ̀ŋ bòórú bə̀ kɔ̀, wəl sulə́ bəd tə́ù də'ə̀l kə̀ kpɛŋsɛ́l yée gə́, pɛɛ̀l kúnú.
42Sóózè bəd í' nɛ́b wúltígə́l bə̀ bəd lodǹmbìá, bɔ̀b nùù boò súú kə̀ wəl seènmbə̀ sí. 43Zá Roma bəd sóózè gààd í' Pol súùnmbə̀ yée gə́, dàŋ bə̀ kúnú, boò mà' aarə sí. Bít bàà nɛ́b aa bán wəl seènmbə̀ rə kóólé, éèn boò sɔ̀d sə̀n númú, seè boò ɛ̀m dəŋsə́ ba. 44Nɛ́b kam bəraa bòórú rə, boò bàg bə̀ kə̀ téé ko'ǹmbìá, kə̀ in bəraa píl kə̀ə̀d gbà'á rú roó. Bít kə̀ aarə kíni, bə̀ bɔ̀b taà súùnmbə̀ boò kóólé, bít na'ǹmbə̀ dəŋsə́ ba.
Nouveau Testament en Samba Leko © Alliance Biblique du Cameroun, 1998.