1 Makabisi 10
10
Alekisanda Epifanesi mbwaakabika Jonasani kuba Mupailishi Munene
1Mumwaaka wa 160, Alekisanda, mwanaakwe Antyokusi wakalinga kwitwa ayi Epifanesi, wakanyamuka akuya mukukoma ndabala ya Pitolemaisi. Bantu bamundabala iyo bakamutambula kabotu lyalo bakamupa bwaami, lakwe wakatalika kubalela. 2Mwaami Demetiliyasi ndyaakanyumfwa makani ayo, wakabunganya likoto lya beshilumamba bayumu, wakaya ayi akalwane anguwe. 3Paciindi ici Demetiliyasi wakatuma nkalata kuli Jonasani amaswi aluumuno alimwi akumulumbaisha abuumbi. 4Wakalinga kucite muyeeyo wakwaamba ayi, “Tufwaambaane kupanganaakwe shaluumuno, katana kupangana a Alekisanda kwaamba ayi amucafwe kulwana akwe.” 5Demetiliyasi wakaloonda ayi Jonasani inga webaluka shibiibi shoonse shakamucitila lakwe, abamakwabo alimwi abantu bamushobo wakwe. 6Aboobo wakasuminisha Jonasani kulemba beshilumamba akupanga shilwanyo shankondo akuba shicibusa wakwe, lyalo wakapingula ayi basha boonse mbukacalila mucaanda cankondo cilya babooshekwe.
7Jonasani wakaya kuJelusalemu akubelenga nkalata iyo pameenso abantu boonse alimwi abeshilumamba bakalinga kwikala pa caanda cankondo. 8Boonse bakaloonda abuumbi, ndibakanyumfwa ayi mwaami wasuminisha Jonasani kuba abeshilumamba. 9Bantu bakalinga kwikala mucaanda cankondo bakaboosha bantu bakalinga kwangitwe balya kuli Jonasani lyalo lakwe wakabatola kubamakwabo. 10Jonasani lyalo wakakala kuJelusalemu akutalika kuyaka akwiibamba ndabala iyo. 11Wakalwiita bantu bakwe kuleta mabwe abesetwe akutalika kuyaka makonko amuumbu kushingulusha kalundu kaSiyoni, ayi luyume, laylo mulimo uyo wakacitika. 12Ono beensu boonse bakalinga kwikala mumuumbu nshaakayaka Bakidesi bakacica. 13Muntu woonse wakalinga washiya musena wakwe wakaboolela kumishaabo. 14Ku Betisuwa kweenka nkokwakacaala bantu batasuni kukonkela milawo yakwe Lesa, kucana kwaamba ayi musena uyo wakaba ngwakucicilaako bantu bashikubisha.
15Ono mwaami Alekisanda wakanyumfwa shoonse Demetiliyasi shakashomesha kupa Jonasani. Bantu bamwi bakamulwiita sha nkondo nshaakalwana Jonasani abamakwabo amilimo yabo ya cisankwa, alimwi ambuli mbobakaliyumya ciindi camapesho. 16Lyalo Alekisanda wakeepusha ayi, “Sa inga twacana muntu umwi ukoshenye aakwe? Ono atufwambaane kunyumfwana cibusa akucatana pantu pomwi.” 17Aboobo wakamutumina nkalata, maswi akwe akalinga bobulya:
18“Ndime, mwaami Alekisanda ntokwaansha omukwesu wangu Jonasani. 19Twanyumfwa swebo ayi uli muntu ucite nkusu uyo weelete kuba shicibusa wesu. 20Ceebo ceeci twakusala sunu lyeenka ayi ube mupailishi munene waboonse pa mushobo wako, lyalo tutokwiita ayi cibusa wa mwaami.” Ciindi ceenka ico wakamutumina munganjo ufubeluka amushini wabwaami wa golodi. Alimwi wakaamba ayi, “Unocafwana aswebo, lyalo ulame cibusa cesu ici.”
21Jonasani wakafwala munganjo wabupailishi mumweenshi wa sanu ayobilo mumwaaka wa 160, pabushiku bwa kusekelela shimpaka. Lyalo wakenjisha abamwi beshilumamba, akupanga shilwanyo shankondo shiinji.
22Demetiliyasi ndyaakanyumfwa sheenka ishi shakacitika, wakaba abuumba. 23Wakeepusha ayi, “Ino swebo twacitoonshi peenka apa? Alekisanda watutanjilila kupangana cibusa aba Juda, ayi ayumye nkusu shakwe? 24Anebo ndisuni kulemba maswi akubasenga akubashomesha bulemu ashipo, ayi balo bape lucafwo lwabo.” 25Lyalo wakabalembela nkalata yakwaamba ayi:
“Ndime, mwaami Demetiliyasi, ntokwaansha mushobo woonse wabaJuda. 26Twanyumfwa mbuli mbomwasunga isho shotwakapangana akuyumya cibusa cesu, mukutanyufwana abalwanibesu. Lyalo swebo tulikondetwe abuumbi. 27Ono mutacileki kutushoma. Tulakumupa coolola musana pamilimo iyo njomutoocitila kwiinda mukupa bweelete. 28Ncakwiila, tutomuboosheshako misonko iinji, alimwi tutomupa shipo. 29Kutalikila sunu, ndamupa ayi mulilele nobaJuda noonse ayi bacileeke kusonka mwiinyo amisonko imwi. Cipansha catatu ca shintu shamumuunda, 30amusa washisepo isho shakalinga kweelete kuba shangu, ndamushiila sunu, teshi kashibunjike alimwi kucishi cabaJuda akumisena yotatwe ibambene asho, kuswa ku Samaliya akuGalili. 31Ndisuni kwaamba ayi Jelusalemu ibe ndabala isalalite alimwi busha bumane mucishi coonse. Ndisuni kwaamba ayi bacileeke kusonka kweenka uko nabi sha likumi sobwe. 32Swebo tutoswaamo mucaanda cankondo caku Jelusalemu, lyalo tutocipa mumaansa amupailishi munene, ayi lakwe anoobikaamo beshilumamba abo mbeshi akasaale ayi banoocilama. 33Bene Juda boonse mbondakakusha kuJuda akubatola busha kucishi cangu coonse, tobangulula kwakubula malipilo. Ndisuni alimwi ayi musonko washifubwa umane peenka apo. 34Shanshiku shakusekelela shili shoonse, shabushiku bwacibelu, mweenshi mupya, anshiku shisalalite, alimwi anshiku shotatwe isho shikonkela kusekelela kuli koonse kwa baJuda boonse bekala mucishi cangu nshiku shoonse isho shibe shakutasonka shibe nshiku shalwanguluko. 35Panshiku sheenka ishi takuuwo muntu nabi omwi eshi akabakakatishe kuboosha cikwelete, nabi kubapensha pamulandu uli woonse. 36“Tulakulemba likoto lyabaJuda kuba beshilumamba bamwaami bali 30,000, alimwi balakunoofola mweelwe weenka ngobafola beshilumamba bamwaami. 37Bamwi balakubikwa mumuumbu shankondo shiyumu sha mwaami. Bamwi balakupekwa milimo yapeculu iyo ipekwa bantu bashomeka mucishi cesu. Bamwi bakaluba batanjilili mumakoto abeshilumamba. Boonse balakukonkela milawo yabo bweenka mbuli mwaami mbwakasuminisha cishi caba Juda. 38“Shamisena yotatwe yaku Samaliya ibambene aku Juda, ilakupankana pantu pomwi aJuda, kubacishi comwi. Aboobo balakukonkela mwaami womwi, teshi bakanyumfwile umwi, sombi Mupailishi Munene eenka. 39Ndabala ya Pitolemaisi amishi ishingulukite ndaipa anga cipo kuŊanda yakwe Lesa ici kuJelusalemu, kwaamba ayi kucanike maali akusebesesha pakulambila. 40Lyalo nebo pa mwaaka uli woonse ndanopa maali a silifa 15,000. Shilakuswita mumisonko ya mwaami kumisena yeelete. 41Maali amwi akalinga kweelete kupekwa, sombi tabakwe kwaapa, balakwaapa ono oonse ku milimo ya Ŋanda yakwe Lesa. 42Lyalo maali asilifa 5,000 ayo ngobasonkesha bantu bangu mwaaka uli woonse pashipo shoonse isho bantu shobapa ku Ŋanda yakwe Lesa, teshi bakashibweseeko sobwe, ceebo nshabapailishi basebensa milimo nkweenka uko. 43Uli woonse weenga wacicila muŊanda yakwe Lesa kuJelusalemu nabi mushipinda shanjiyo, ceebo cakutasonka, nabi cikwelete cilicoonse, ulaakulekelelwa nabi shoonse shibotu shacite mucishi cesu taaku muntu eeshi akakumyeeko. 44Maali eelete kuyakisha Ŋanda yakwe Lesa nabi kwibambulula, alakuswa kumusonko wa mwaami. 45Maali asunikwi kuyakisha makonko aJelusalemu akuyumya muumbu shakwe, alimwi aasunikwi ayi bayake muumbu shakuJuda, oonse aya alakuswa ku musonko wa mwaami.”
Jonasani mbwakakaka maswi a Demetiliyasi
46Jonasani abantu bakwe ndibakanyumfwa makani aya, bakakaka kwataambula akwasumina, ceebo bakeebaluka shibiibi shoonse Demetiliyasi shakabacitila bene Isilaeli amisonko njakalinga wabatyanisha. 47BaJuda bakasala kukonkela Alekisanda uyo wakatalika kubalwiita maswi aluumuno. Aboobo bakalinga kunyufwanaakwe ciindi coonse. 48Mwaami Alekisanda wakabunganya makoto anene abeshilumamba, akuya mukuyaka misumba yakwe yankondo pafwaafwi Demetiliyasi. 49Lyalo baami bobilo aba bakatalika kulwana, beshilumamba bakwe Demetiliyasi bakacica, lakwe Alekisanda wakabakonkela akubakoma. 50Bakalwana cankusu kushikila lisuba lyapila, lyalo Demetiliyasi wakacaikwa pabushiku bweenka ubo.
Alekisanda mbwaalemenesha Jonasani
51Alekisanda wakatuma nkombe kuli Pitolemi, mwaami wakuIjipiti, akumwiita ayi:
52“Ndenjila mucishi cangu alimwi ndekala pacuuna cabwaami bwabashali bangu. Bulelo buli mumaansaangu, ntookweendelesha cishi coonse. 53Demetiliyasi ndakamulwana, ndakamukoma abeshilumamba bakwe, aboobo cishi cakwe ndakacibwesa. 54Ono bulya mwebo atupangane cibusa. Mumpe mwanaanu mwanakashi ayi abe mukaangu. Nebo tooba mukwe wanu, lyalo ntoomupa mwebo pantu pomwi alakwe shipo sheelete bunene bwanu.”
55Mwaami Pitolemi wakakumbula ayi, “Bulicite coolwe bushiku ubo mbumwakaboolela kucishi ca bamashali banu akwikala pacuuna cabo cabwaami. 56Ono ntomucitila isho shomwalemba munkalata. Sombi kamwisa tukumane kuPitolemaisi, lyalo mulaakuba bakwe bangu bweenka mbomwaamba kale.”
57Mucaaka ca 162 Lyalo Pitolemi wakanyamuka kuswa kuIjipiti, pantu pomwi amwanaakwe mwanakashi liina lyakwe Keleyopatila, kuya kuPitolemaisi. 58Mwaami Alekisanda wakesa mukukumanaakwe Pitolemi, lyalo wakamupa mwanaakwe Keleyopatila kuba mukaakwe. Bakacita bwiinga akusekelela kuPitolemaisi mucaaka ca 162 abulemu bunene, mbuli mbobacita bamaami.
59Mwaami Alekisanda wakalemba nkalata aimwi kuli Jonasani yakumwiita. 60Jonasani wakaya abulemu kuPitolemaisi, kweenka uko wakabonabo bamaami bobilo abo. Wakabapa baami abo ababyaabo silifa agolodi ashipo shiinji, aboobo wakanyumfwana ambabo. 61Ciindi ceenka ico bene Isilaeli bamwi bakesa kumwaami ayi bamubekeshe. Sombi mwaami taakwe kubabikila maano. 62Mwaami wakaamba ayi bamufuule shakufwala shakwe Jonasani akumufwalika shifubeluka. Bakacita ubo. 63Lyalo mwaami wakamukalika pacuuna pafwaafwi anguwe, akulwiita bacinenenene bakwe ayi, “Amumutole mumwishanye pakati kandabala akwaambilisha ayi kutacaniki muntu nabi womwi umubekesha pacikani cili coonse alimwi kutacaniki shikumupensha.” 64Beshikumubekesha balya bakabona bulemu mbwakapekwa Jonasani, pakukonkela shakwaambilisha shilya, bakabona ashakufwala shifubeluka isho shakalinga kufwete, bakacica. 65Mwaami wakelikaawo bulemu pakumubika mulikoto lyababye mbashoma, lyalo wakamusala ayi abe mutanjilili wabeshilumamba alimwi amuleli waku mishaabo. 66Jonasani wakaboolela kuJelusalemu muluumuno kakondetwe abuumbi.
Jonasani mbwaakakoma Apolonyasi
67Mumwaaka wa 165, Demetiliyasi wabili, mwanaakwe Demetiliyasi mutaanshi, wakanyamuka kuswa kuKileti, akwisa kucishi cabashali bakwe. 68Ndyaakanyumfwa sheenka isho, mwaami Alekisanda wakapenshekwa mumoyo wakwe, wakaboolela ku Antyoki. 69Demetiliyasi wakabika Apolonyasi ayi abe muleli wacishi caKoyelesilya. Apolonyasi wakabunganya likoto linene lyabeshilumamba, akuya mukuyaka misumba yankondo pafwaafwi akuJaminiya. Wakatuma nkombe kuli Jonasani ayi:
70“Ndiwebo weenka utotubukila akututeya toose, lyalo nebo ndaba shikusekwa akunyanshikwa ceebo candiwe. Ceebonshi utotubukila, nabi koolibo weenka kutulundu uko? 71Ono na utoshoma nkusu shako isho, seluka, wise ukumane anebo kuno kucinyika, tweleshana, ceebo nebo ndicite beshilumamba bakundabala. 72Wiipushe ayi ushibe shaangu alimwi abaabo beshikuncafwilisha. Bantu abo tatokulwiita ayi tokoonshi kulwana anebo, pakucana kwaamba ayi bashali bako twakabakoma mankanda obilo mucishi cabo. 73Aboobo teshi ucikonshe kulwana abeshilumamba paanshi, kucinyika kuno kutaaku mwandami nabi mabwe nabi musena uli woonse wakucicilaako.”
74Jonasani ndyaakanyumfwa maswi akwe Apolonyasi, wakakalala abuumbi. Wakasala bantu bali 10,000 akuswako kuJelusalemu. Mukwabo Simoni wakamukonkela kuya mukumucafwa. 75Wakayaka misumba yankondo pafwaafwi akuJopa. Sombi bantu bakooko bakacalaako kuminjililo yandabala, ceebo kwakalinga ŋanda ya nkondo yakwe Apolonyasi. Lyalo Jonasani wakatalika kubalwana. 76Bantu ba mundabala iyo bakanyumfwa boowa bakacalula minjililo, lyalo Jonasani wakabanyaya ndabala ya Jopa. 77Ndyaakanyumfwa Apolonyasi, wakabwesa beshilumamba balwanina pamaaki 3,000 alikoto linene lyabeshilumamba bamwi, akuyaabo kuAsotosi, kucita anga nkwendaabo. Ciindi ceenka ico wakasena kucinyika, ceebo wakalinga kushoma kufula kwabeshilumamba balwanina pamaaki. 78Lyalo Jonasani wakamukonkela kushikila kuAsotosi, kweenka uko makoto obilo abeshilumamba akalwana. 79Apolonyasi wakashiya beshilumamba balwanina pamaaki 1,000 kabayubite kwisule lyabo. 80Sombi Jonasani wakeshiba ayi kuli bamwi bayubite kwisule lyakwe, ceebo balwani abo bakalinga kufusa mifwi beshilumamba bakwe kuswa macuunsa kuya mukushika macolesha mukwiinga bakababika mukati. 81Sombi bantu bakwe bakayuma, bweenka mbuli Jonasani mbwakabaambila, lyalo maaki abalwani akatalika kulema.
82Alakwe Simoni wakashika alikoto lyakwe, wakalwana alikoto linene lyabalwani, ceebo maaki akalinga alema abuumbi. Balwani pakubona ayi cayuma, bakacica. 83Beshikulwanina pamaaki bakamwaikilabo mucinyika, lyalo beshikucica balya bakashika kuAsotosi, uko bakenjila muŋanda yaBeti-Dagoni kalesa kabo, ayi nkabapulushe. 84Jonasani wakatenta ndabala ya Asotosi amishi ishingulukite, akusaala buboni bwabo. Wakatenta ŋanda njobalambilaamo Dagoni pantu pomwi abaabo bakacicilaamo. 85Bantu boonse bakacaikwa abaabo bakatentwa pa nkondo bakashika 8,000. 86Jonasani wakaswaako, akuya mukuyaka misumba yankondo kufwaafwi aAsikaloni. Bantu bakooko bakaswa akuya mukukumanaakwe, lyalo bakamupa bulemu bunene.
87Kuswawaawo Jonasani wakaboolela kuJelusalemu abantu bakwe abuboni buunji ubo mbubakasaala.
88Mwaami Alekisanda ndyaakanyumfwa isho shakacitika, wakapa Jonasani bulemu abumwi. 89Wakamutumina cimbakulo cagolodi cakucatisha cisani, pakukonkela bwikaalo bwabamaami beenka, wakamupa ndabala ya Ekiloni amishi yoonse ili pafwaafwi kuba mumaansaakwe.
Currently Selected:
1 Makabisi 10: BBBLI
Highlight
Copy
Compare
Share
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
Lenje Bible with Deuterocanon © Bible Society of Zambia, 2003.