Matiyu 5
5
Kawandili Bɔ-Koe Kɔnkɛ Kuma Yisa Bolo
1Yisa ya nyama yen min kɛ, a yɛlɛta kɔnkɛ kuma anu yarɔ ka a mayigi. Ala karan-dannu yɛlɛta a fɛ nyɔ. 2A ya anu karan dabira.
Sewa-Bɛrɛ
(Luka 6.20-23)
3A ko,
“Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min si a yigi bɛɛ sa Alla rɔ
bawo Alla min bi Arinyɛni tɔ, a si ata mansayɛ sɔrɔn!
4 #
Aiseya 61.2
Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi dila a yisi rɔ
bawo Alla si a yisi-kimɛ!
5 #
Yaburi 37.11
Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min famayiginɛ Alla ye
bawo Alla si duninya bɛɛ ma atɛ la!
6 #
Aiseya 55.1-2
Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la Alla sako-kɛ-koe di min ye
bawo Alla si wo tigi wasa feu!
7Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi kinikinina donu ma
bawo Alla si kinikini ale fanan ma!
8 #
Yaburi 24.3-4
Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min sɔndɔmɛ gbɛnɛ
bawo a si to Alla fɛ!
9Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi yisi-kimɛ lanala mɔgɛnu tɛma
bawo Alla si ale kele ko ata mɔgɛ!
10 #
1 Pita 3.14
Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la anu bi min tɔrɔla ala ko-latelennɛla ko la
bawo Alla min bi Arinyɛni tɔ, a si wota mansayɛ sɔrɔn!
11 #
1 Pita 4.14
“Mɔgɛnu ba wo mɔɛn ka wo bira boloko-yogomɛ-kɛ ka tɔgɛ sa wo la ndela ko la, wo tigi ni sewa. 12#2 Ko-Kɔrɔta-Karan 36.16; Kɛwɔlɛnu 7.52 Wo ni sewa ka nyagalen bawo barayi-ba maranɛ wo ye Arinyɛni tɔ, ado anu ya fɔlɔ-nɛbinu bira boloko-yogomɛ-kɛ wo nya na le nun.
Kɔgɛ anubɛ Waan Wara-Koe
(Maraka 9.50; Luka 14.34-35)
13 #
Maraka 9.50; Luka 14.34-35 “Wo manɛ mɔgɛnu ye iko kɔgɛ. Ni kɔgɔ-diyɛ bɔra a la, a si diya kama tun? A ti fenfen nyinya worɔ fɔ ka a lakɛ a rɔ mɔgɛnu kian kɔrɔ. Anu ni tagama a kuma.
14 #
Yɔni 8.12; 9.5 “Wo manɛ mɔgɛnu ye iko wan-takanɛ, ado soe min sɔnɛ kɔnkɛ kuma, wo dogon-koe gbɛlɛ. 15#Maraka 4.21; Luka 8.16; 11.33 Mɔgɔ ti lɛnpu lamalan ka bɔnku-dagɛ burun a kuma fɔ ka a sigi san ma. A si waan raka mɔgɛ bɛɛ ye bɔn la worɔ. 16#1 Pita 2.12 Iko lɛnpu si waan raka mɔgɛ ma nya min, wo ni wola kɛwɔlɛ yira mɔgɛnu na wo nya na le. Anu si wo kɛ-nya-nyimɛnu yen worɔ ka wo Fa gbiliya min bi Arinyɛni tɔ.
Tɔn Wara-Ko-Karan
17“Alla ya tɔn minnu di Nɛbi Musa ma wo, anubɛ nɛbinuna karan wo, wo kana wo miri ko n bara na wonu bɔ tinɛ anu gbɛ rɔ. N ma na ka wonu bɔ anu gbɛ rɔ fɔ ka anu dafa. 18#Luka 16.17 Wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! Fananta san-kole anubɛ dugu-kole ye nyɔ, hali a nyantarani, a ti bɔ tɔn la fɔ tɔn bɛɛ da ni fa. 19Woletɔ hali tɔn dɔgɔmanɛ, ni min ba a ban wo bira-koe ma ka donu karan wo ma fanan, Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo tigi si ma mɔgɔ-dɔgɔmanɛ la ata mansayɛ rɔ. Kɔnɔ ni min si tɔn bira ka donu karan a bira-koe ma, wo tigi si ma mɔgɔ-ba la Allala mansayɛ rɔ. 20N bi a fɔla wo ye, ni wo ma telen ka tenbi tɔn-karan-mɔgɛnu anubɛ Farisinu na, wo ti don Allata mansayɛ rɔ ni!
Diminya-Ko-Karan
21 #
Bɔ-Koe-Iyipiti 20.13; Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 5.17 “A fɔra fɔlɔ-mɔgɛnu ye ko, ‘I kana mɔgɔ faga, ado ni min ya mɔgɔ faga, mɔgɔ-banu si wo tigi kiti.’ Wo ma wo lamɔɛn nun, ba? 22Kɔnɔ nde ye a fɔla wo ye kaka ko min ba diminya a na-kelen-nyɔgɛ ma, mɔgɔ-banu si wo mɔgɛ kiti. Min ba a fɔ a ta-nyɔgɛ ma ko, ‘Fenfen ma ile la,’ mɔgɔ-banu si wo kiti. Min ba a fɔ a ta-nyɔgɛ ma ko, ‘Ile kun-takolɔn,’ wo tigi ye nyahanama-tɛ-kilɛ le ma. 23Woletɔ ni i ye a fɛ ka Alla kɔ saraka mintan tinɛ kuma Mari bato-bɔn la, i hɛnkili la ni bila ko ila ko siginɛ i ta-nyɔgɛ burɔ, 24ila kɔ-fan to saraka mintan tinɛ tɔgɔfɛ. I ni ta tiriya ka yisi-kimɛ don wobɛ i ta-nyɔgɛ tɛma. Wo wa ban, i ni sɛgi ka ila kɔ-fan di Alla ma.
25“Ni i bilara mɔgɛ do la, yanni a ni ta i lakiti, i ni a madiya. Ni i ma wo ma, a si ta i la ka i don kiti-tɛgɛlɛnu bolo. Wonu si i don i maralɛnu bolo. Wonu fanan si i sa yele la. 26Wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! I ti bɔ nyɔ ni! Fɔ i ni yili wo bɛɛ sara feu!
Yɛlɛnya-Koe
27 #
Bɔ-Koe-Iyipiti 20.14; Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 5.18 “Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘I kana yɛlɛnyɛ kɛ.’ 28#Matiyu 18.9; Maraka 9.47 Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko min ba musi mafɛlɛn ha a sɔgɛ ni a bira ko a ni a masɔrɔn, wo mɔgɛ ara ban yɛlɛnyɛ kɛla a yisi rɔ. 29Woletɔ ni i bolo-nyimama-yɛ ya i don hakɛ rɔ, a labɔ a kolon rɔ ka a lakɛ a rɔ! Yanni i fɛrɛ-bɔnkɛ bɛɛ la ni don nyahanama rɔ, a fisa, i ni foo i ya-kelan wo la. 30#Matiyu 18.8; Maraka 9.43 Ni i bolo-nyimɛ ya i don hakɛ rɔ, a tɛgɛ a la ka a lakɛ a rɔ! Yanni i fɛrɛ-bɔnkɛ bɛɛ la ni don nyahanama rɔ, a fisa, i ni foo i bolo kelan wo la.
Furu Tinya-Koe
(Matiyu 19.9; Maraka 10.11-12; Luka 16.18)
31 #
Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 24.1-4; Matiyu 19.7; Maraka 10.4 “A fɔra fanan ko, ‘Min ba ala musi boloka, fɔ a ni furu-tinya-kɛdi di a ma.’ 32#Matiyu 19.9; Maraka 10.11-12; Luka 16.18; 1 Kɔrɛnti 7.10-11 Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye, ni mɔgɛ ya ala musi boloka, ni musi wo ma yɛlɛnyɛ kɛ,#5.32 Ni musi wo ma yɛlɛnyɛ kɛ: Matiyu miriyɛ ye musu-mabiranɛ le ma yan. Kumɛ kɛ sa Maraka anubɛ Luka kitabunu tɔ minnu sɛbɛni ma Yahudiyanu na iko Matiyu kɛ. Ni furi ara ban kirila, a ma bɛn, a ni a boloka tun! a ara musi wo sɔ yɛlɛnyɛ la wo rɔ, ado ni kei-gbɛrɛ ya a furu, wo fanan bara yɛlɛnyɛ kɛ.
Dato-Koe
33 #
Saraka-Masɔlɛnuta Tɔnnu 19.12; Yilan-Yilan Koe 30.2; Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 23.21 “A fɔra fɔlɔ-mɔgɛnu ye fanan ko, ‘I kana i dakan tinya. I wara lanyiri kiri minna ko la Mari ye, fɔ i ni wo ma.’ Wo ara wo lamɔɛn, nyɛ? 34#Yemesi 5.12; Aiseya 66.1; Matiyu 23.22 Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko wo kana wo gboro Arinyɛni tɔ bawo Allata mansaya-waganɛ le wo la. 35#Aiseya 66.1; Yaburi 48.2 Wo kana wo gboro dugu-kole rɔ bawo Alla kin-sɔ-tinɛ le wo fanan na. Wo kana wo gboro Yerusalɛm tɔ bawo ale Alla-mansa-ba-warɛ le soe wo la. 36Hali wo kunyɛ, wo kana wo gboro a rɔ bawo hali wo kun-sigi kelan, wo ti ke a lafinna, ni wo ma, ka a ma, a ni gbɛ. 37Ni i ko, ‘Ɔn,’ a ni ma ɔn la. Ni i ko, ‘Ade,’ a ni ma ade la. I wa min fɔ wo kɔma, wo bɔnɛ Setanɛ bolo.
Tayili-Sara-Koe
(Luka 6.29-30)
38 #
Bɔ-Koe-Iyipiti 21.24; Saraka-Masɔlɛnuta Tɔnnu 24.20; Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 19.21 “Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘Yɛ-nyɔgɔn le yɛ la. Nyin-nyɔgɔn le nyin la.’ 39Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko min ba ko-yoge ma i la, i kana i tayili sara. Min ba i dɛ fan kelan ratii, i ni doi fanan tintan a la, a ni wo bɛrɛn tatii. 40Ni mɔgɛ ya ila duruku-kɔrɔ-donyɛ bi i bolo min dɛ ma gbɛlɛ kiti sa tinɛ, i ni a kumabilɛ fanan di a ma min dɛ gbɛlɛ. 41Ni kɛlɛ-dan do ya i fɔrɔsɛ ko i ni ta ala dunɛ la mɛli kelen, i ni ta a la ha mɛli fila. 42Ni mɔgɛ ya fan manyinika i bolo, i ni wo di a ma. Ni mɔgɛ do tara i wara yili tɛgɛ tinɛ, i ni a dɔndɔ.
I Yoge Keni-Koe
(Luka 6.27-28, 32-36)
43 #
Saraka-Masɔlɛnuta Tɔnnu 19.18
“Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘I ni i diyana-mɔgɛnu keni. I yogenu ni gboya i ye.’ 44Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla i ye ko i ni i yogenu keni ka madiyali kɛ anu ye, hali minnu sa i birala a kin na! 45Wo le si a ma, i si ma iko i Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ bawo a ye ala tele labɔla mɔgɔ-nyimɛ anubɛ mɔgɔ-yogomɛ bɛɛ ye nya-kun-kelen. Ko-latelenni-kɛla wo, ko-yogoma-kɛla wo, Alla ye bandɛ lanala wo bɛɛ ye. 46Ni i ya i diyana-mɔgɛ dɔrɔn keni, i si barayi nyamintan sɔrɔn Alla bolo? Hali duti-makelelɛnu#5.46 Duti-makelelɛ: Yahudiyanu bi duti makelela anu na-kelen-nyɔgɔ Yahudiyanu bolo nun ka a don Romu kɛnu bolo. Woletɔ mɔgɛnu ya duti-makelelɛ wonu bɔrɔbɔ. A sɔgɛ ye Yahudiyanu na nun ka hɔrɔya ka bɔ Romu kɛnu kɔrɔ. fanan si wo ma! 47Ni i ya i diyana-mɔgɛ dɔrɔn kɔndɔn, i wara nfen ma worɔ ka tenbi mɔgɛ doinu na? Hali minnu sa Alla batola, wonu fanan si wo ma! 48#Saraka-Masɔlɛnuta Tɔnnu 19.2; Tɔn-Fɔɛ-Fila-Nyɔgɛ 18.13 Wo ni wo telen iko i Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo telennɛ nya min.”
Kuranko Common Language Bible © The Bible Society in Sierra Leone, 2006.