Mat 13
13
Ma ɛlualɛ nwo ɛrɛlɛ
(Mak 4.1-9; Luk 8.4-8)
1Kenle ko ne ala Gyisɛse vile sua nu ɛkɛ hɔle tandane ne anloa na ɔdɛnlanle aze kɛ ɔyɛ ngilehilelɛ. 2#Luk 5.1-3 Kɛmɔ menli mɔɔ yiale ɔ nwo ɛkɛ ne la zonle la ati ɔhɔdɛnlanle ɛlɛne nu, na menli ne gyinlanle tandane ne anloa diele ye. 3Ɔvale mrɛlɛbulɛ ɔhanle edwɛkɛ dɔɔnwo ɔhilele bɛ.
Ɔse, “Ɛyazonlɛnli bie hɔle kɛ ɔkagua ma. 4Mɔɔ ɔgua ma ne la, bie guale adenle nu, na nloma rasusole. 5Bie guale azɛlɛ mɔɔ awolɛ dɔɔnwo wɔ nu la azo, ɛleka mɔɔ ndɛtɛlɛ anzo la, na ma ne fifile ndɛndɛ, ɔluakɛ azɛlɛ ne ɛmpi. 6Na mɔɔ ewia bɔle la, bɛyelale, ɔluakɛ bɛ ndinli ne mɔ andwu azɛlɛ bo kpalɛ. 7Ma ne bie noko guale mbowule nu, na mbowule ne nyinle hedale bɛ nwo zo, 8yɛɛ ma ne bie guale azɛlɛ kpalɛ zo, na bɛfifile bɛzole ma, bie mɔnwo ɛya, bie mɔnwo abulasia, yɛɛ bie mɔnwo abulasa.”
9Gyisɛse dwulale ye edwɛkɛ ne zɛhae, “Mɔɔ lɛ ɛnzonlɛ la ɛdie!”
Deɛ mɔɔ yemɔti Gyisɛse bu mrɛlɛ la
(Mak 4.10-12; Luk 8.9-10)
10Nzinlii ɛdoavolɛma ne rale Gyisɛse anwo ɛkɛ ne rabizale ye kɛ, “Duzu ati a saa ɛtendɛ wɔahile menli ne mɔ a ɛbu ye mrɛlɛ nu ɛ?”
11Gyisɛse buale kɛ, “Anwuma Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkɛ ne mɔɔ vea la, bɛmɛ yɛɛ bɛmaa bɛ nwolɛ adenle kɛ bɛde ɔ bo a, na ɔnle zɔhane ɔmmaa menli mɔɔ ɛha la. 12#Mat 25.29; Mak 4.25; Luk 8.18; 19.26 Ɔluakɛ mɔɔ lɛ bie la bɛkɛmaa ye bie dɔɔnwo bɛkɛboka nwolɛ, na mɔɔ ɛnlɛ bie la bɛkɛlie ekyi ne bɔbɔ mɔɔ ɔlɛ la ɔ sa nu. 13Metendɛ mekile menli ne mɔ wɔ mrɛlɛ nu, ɔboalekɛ bɛnea, noko bɛnnwu debie, bɛtie, noko bɛnde ɔ bo. 14#Aye 6.9-10 Yemɔti mɔɔ Nyamenle kpɔmanvolɛ Ayezaya hanle la ɛmkpa bɛ nwo ɛlɛ kɛ:
‘Bɛbadie, noko bɛnrɛde ɔ bo;
bɛbanlea, noko bɛnrɛnwu ɛhwee.
15Ɔluakɛ menli ɛhye mɔ ɛsolo,
bɛduodua bɛ nzo yɛɛ bɛmuomua bɛ nye.
Saa tɛ ye zɔhane a, anrɛɛ bɛ nye kɛnwu debie,
bɛ nzo kɛde edwɛkɛ, bɛ adwenle kɛde edwɛkɛ bo,
na bɛkɛzia bɛkɛra bɛkɛmaa menwɔyɛ bɛ ayile.’
16 #
Luk 10.23-24
“Na bɛmɛ, bɛ ti ɛyɛ boɛ kpole! Bɛ nye nwu debie, yɛɛ bɛ nzo te edwɛkɛ. 17Meka meahile bɛ: Nyamenle kpɔmanvolɛma dɔɔnwo nee Nyamenle menli ne dɔɔnwo hulole kɛ anrɛɛ bɛkɛnwu ninyɛne mɔɔ bɛmɛ bɛnwu bɛ la, noko bɛannwu bɛ; anzɛɛ anrɛɛ bɛkɛde mɔɔ bɛmɛ bɛte la, noko bɛande.
Gyisɛse kile ma ɛlualɛ ɛrɛlɛ ne abo
(Mak 4.13-20; Luk 8.11-15)
18“Akee bɛdie ma ɛlualɛ nwo ɛrɛlɛ ne abo. 19Saa awie te Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkɛ na yeande ɔ bo a, ɔle kɛ ma ne mɔɔ guale adenle ne anu la. Amumuyɛnli ne ba na ɔbaye mɔɔ bɛlua ye wɔ ye adwenle nu la ɔkɔ. 20Ma ne mɔɔ guale azɛlɛ ne mɔɔ awolɛ wɔ nu la azo la gyi ɛkɛ maa bɛdabɛ mɔɔ bɛte edwɛkɛ ne a ɛkɛ ne ala bɛfa fɛlɛkolilɛ bɛdie la. 21Noko edwɛkɛ ne ɛnzɔ ndinli wɔ bɛ nu la ati, ɔngyinla ɔngyɛ. Saa ɔlua edwɛkɛ ne ati bɛyɛ bɛ kpɔdekpɔde anzɛɛ bɛnwu amaneɛ a, ɛnee ɛkɛ ne ala bɛkpo aze. 22Ma ne mɔɔ guale mbowule nu la gyi ɛkɛ maa menli mɔɔ tie edwɛkɛ ne noko aleɛabo ɛbɛlabɔlɛ nwo adwenleadwenle nee anwonyia ɛhulolɛ nwo adwenle fo edwɛkɛ ne azo, na bɛnzo ma la. 23Na ma ne mɔɔ guale azɛlɛ kpalɛ zo la a le bɛdabɛ mɔɔ bɛtie edwɛkɛ ne na bɛte ɔ bo la. Nɔhalɛ, ɛhye mɔ so ma: bie mɔnwo ɛya, bie mɔnwo abulasia yɛɛ bie mɔnwo abulasa.”
Ndile nwo ɛrɛlɛ
24Gyisɛse eza bule bɛ ɛrɛlɛ bieko kɛ, “Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ nrenya bie mɔɔ luale ma kpalɛ wɔ ye ɛya nu la. 25Nɔe ne mɔɔ ɛnee menli ɛdeda la, kpɔvolɛ raluale ndile wɔ ɛya ne anu na ɔhɔle. 26Mɔɔ bɛfifile na bɛvieviale mralɛ la, ndile ne yele ɔ nwo. 27Ɛya menle ne gyimayɛvoma ne mɔ ko zele ye kɛ, ‘Yɛmenle, ma kpalɛ a yɛluale bɛ wɔ ɛya ye anu a, na ndile ye noko vi nienwu?’ 28Na ɔbuale kɛ, ‘Kpɔvolɛ a ɛrayɛ ɛhye a.’ Ye sonvolɛma ne mɔ zele ye kɛ, ‘Ɛnee maa yɛhɔdudu bɛ yɛgua.’ Ɔbuale bɛ kɛ, 29‘Kyɛkyɛ, ɔluakɛ saa bɛannea ye boɛ a, mɔɔ bɛlɛtudu ndile ne la, bɛbadudu ma kpalɛ ne noko. 30Bɛgyakyi bɛ bɛmaa bɛbɔ nu bɛnyi ɔhɔdwu ɛbuhenle ne, na mebaze menli mɔɔ bu la kɛ: Bɛlumua bɛdudu ndile ne na bɛkyekye bɛ avile bɛyela bɛ, na bɛbu abɛlɛ ne bɛgua me bonwolo ne azo.’ ”
Ma ekyi ne anwo ɛrɛlɛ
(Mak 4.30-32; Luk 13.18-19)
31Gyisɛse bule bɛ ɛrɛlɛ bieko kɛ, “Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ ma ekyi bie mɔɔ nrenya bie luale wɔ ye ɛya nu la. 32Mekɛ mɔɔ ɔdua la ɛnee ɔle ma nretee kpalɛ kpalɛ, noko ɔnyinle ɔyɛle baka kpole ɔdɛlale mbaka dɔɔnwo, na nloma rayɛle bɛ sane wɔ ye ngane ne mɔ anu.”
Mgbɔvonle nwo ɛrɛlɛ
(Luk 13.20-21)
33Gyisɛse bule ɛrɛlɛ bieko kɛ, “Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ mgbɔvonle mɔɔ raalɛ fa wula ɛdɔkɛ nu fɔtɔ la. Ɔmaa ɛdɔkɛ ne amuala tu.”
Gyisɛse mrɛlɛbulɛ ne
(Mak 4.33-34)
34Gyisɛse hanle ɛhye mɔ amuala wɔ mrɛlɛ nu a hilele menli ne a. Na yeangoati mrɛlɛ nwo yeandendɛ yeangile bɛ ɛlɛ. 35#Edw 78.2 Ɔyɛle ye zɔhane amaa mɔɔ Nyamenle kpɔmanvolɛ ne hanle la ayɛ nɔhalɛ kɛ,
“Mebadendɛ meahile bɛ wɔ mrɛlɛ nu.
Mebaha ninyɛne mɔɔ sumunli kɛ aleɛ ye bɔle ɔ bo la
bɛtɛtele bie la anwo edwɛkɛ meahile bɛ.”
Gyisɛse kile ndile ɛrɛlɛ ne abo
36Gyisɛse gyakyile menli dɔɔnwo ne manle bɛhɔle sua nu. Ye ɛdoavolɛma ne rale ɔ nwo ɛkɛ ne razele ye kɛ, “Kile yɛ ɛya ne anu ndile ne ɛrɛlɛ ne abo.”
37Gyisɛse buale bɛ kɛ, “Ma kpalɛ duavolɛ ne a le Sonla Ra ne; 38ɛya ne a le ewiade; ma kpalɛ ne a le Belemgbunlililɛ ne amra; ndile ne a le Amumuyɛnli ne amra. 39Kpɔvolɛ ne mɔɔ luale bɛ la a le Abɔnsam. Ɛbuhenle ne a le ewiade awieleɛ, yɛɛ menli mɔɔ bu bɛyɔba ne la a le Nyamenle soanvolɛma. 40Kɛmɔ bɛdudule ndile ne na bɛyelale bɛ senle nu la, zɔhane ala yɛɛ ewiade awieleɛ bayɛ a. 41Sonla Ra ne bamaa ye soanvolɛma araboɔboa bɛdabɛ mɔɔ bɛtwehwe menli bɛkɔ ɛtane nu nee bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ amumuyɛ la kɔsɔɔti anloa, 42na bɛavuandi bɛ bɛagua sendɔlɔra ne anu, ɛkɛ ne yɛɛ menli bazu adedɛ bɛ nwo bonrane nu a. 43Na Nyamenle menli ne bada kɛ sɛnzɛne wɔ bɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma la Belemgbunlililɛ ne abo. Mɔɔ lɛ ɛnzonlɛ la ɛdie!
Kpɔba ne mɔɔ vea la anwo ɛrɛlɛ
44“Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ kpɔba bie mɔɔ vea azɛlɛ bie abo la. Saa awie kɔnwu ye a, ɔkeda zolɛ na ɔfa fɛlɛkolilɛ ɔkɔtɔne ɔ nwo ninyɛne kpokpoti na ɔfa ezukoa ne mɔɔ ɔkɛnyia ye la ɔbatɔ azɛlɛ ne.
Ezukoa bolɛ nwo ɛrɛlɛ
45“Bieko, Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ gualilɛnli mɔɔ ɛlɛkpondɛ ezukoa awolɛ mɔɔ sonle bolɛ la adɔ la. 46Mekɛ mɔɔ ɔkɛnwu bie mɔɔ sonle bolɛ kpalɛ la, ɔkɔtɔne ɔ nwo ninyɛne kpokpoti na ɔfa ezukoa mɔɔ ɔkɛnyia ye la ɔbatɔ bolɛ ne.
Avonle nwo ɛrɛlɛ
47“Anwuma Belemgbunlililɛ ne le kɛ avonle mɔɔ bɛdo ye wɔ tandane ne anu la. Ɔkye fɛlɛ ngakyile dɔɔnwo. 48Saa avonle ne kye bie a menli ne twehwe ba aze, bɛkpa fɛlɛ mɔɔ bɛhye bɛ la anu, bɛgua kpalɛ ne wɔ bɛ bokiti ne anu, na bɛfuandi mɔɔ anwo ɛngyia bɛ la bɛgua. 49Zɔhane ala yɛɛ ewiade awieleɛ bayɛ a; Nyamenle soanvolɛma barakpa amumuyɛma avi kpalɛma anu, 50na bɛavuandi amumuyɛma ne bɛagua sendɔlɔra ne anu. Ɛkɛ ne yɛɛ menli bazu adedɛ bɛ nwo bonrane nu a.”
Nɔhalɛ fofolɛ nee dɛba
51Gyisɛse bizale ye ɛdoavolɛma ne kɛ, “Asoo bɛte ɛhye mɔ amuala abo?” Bɛbuale kɛ, “Ɛhɛe.”
52Na ɔzele bɛ kɛ, “Zɔhane ati mɛla kilehilevolɛ biala mɔɔ bɛtete ye wɔ Anwuma Belemgbunlililɛ ne anwo la le kɛ awuke zo neavolɛ mɔɔ ye ninyɛne fofolɛ nee dɛba fi ye gya nu finde la.”
Bɛkpo Gyisɛse wɔ Nazalɛte
(Mak 6.1-6; Luk 4.16-30)
53Mɔɔ Gyisɛse wiele mrɛlɛ ne mɔ bu la ɔvile ɛkɛ ne, 54na ɔrale ɔdaye ye sua zo. Ɔhilehilele wɔ bɛ nyianu sua ne anu, na ɔzinle bɛdabɛ mɔɔ bɛdiele ye la anwo. Na bɛbizale kɛ, “Nienwu a nrenya ye zukoale ye nrɛlɛbɛ ɛhye nee nwanwane gyima ye ɛyɛlɛ a? 55Tɛ kapentanli ne ara nrenya ne ɛ? Tɛ ɔ nli a le Mɛle, yɛɛ tɛ ɔ mediema mrenya a le Gyemise, Dwosefi, Saemɔn, yɛɛ Dwudase? 56Tɛ ɔ mediema mraalɛ a yɛ nee bɛ wɔ ɛke la? Ɛnee nienwu a ɔzukoale ɛhye mɔ amuala a?” 57#Dw 4.44 Yemɔti bɛkpole ye.
Gyisɛse zele bɛ kɛ, “Bɛdi Nyamenle kpɔmanvolɛ biala eni wɔ ɛleka biala, kyesɛ ɔdaye ye sua zo nee ye abusua nu ala.” 58Na yeanyɛ nwanwane gyima kpaziwɔkɛ biala wɔ ɛkɛ ne, ɔboalekɛ bɛanlie ye bɛanli.
Bible in Nzema © Bible Society of Ghana, 1998.