Skip to content

2 Makabeewo 4

4
Simooni abira Onia
1Simooni, oyo olomwalomweho enyuma ati niye owaboolera Apolonio ebidiira hu seende, mani n'aleetera esyaalo syae ebidinyu, niye oyo owalomaloma bubi hu Onia yaboola ati niye owatulaho ebidinyu byaakwa hu Heliodoro, neende amasira akaloondaho. 2Yali neende esimyeeni syohuta hu Onia omusaango kw'ohulya olukwe mu syaalo. Nae mubwadyeeri bweene, Onia niye omuundu yaholera esiko esyo ebiindu bilai, haandi niye owakayiriraanga abaandu b'esyaalo syae, haandi owalwaaniraanga amalako. 3Nae omwooyo mubi kwa Simooni okutadaha abaandu nikwemeeda, kata mulala hu beecha bae bayeesika muno niyeeta abaandu, 4Onia yamanya ati ohulwaanakana hubi hwoolere. Haandi yabona ati Apolonio, omwaana wa Menesiteo, owali gafana wa Kelesiria neende Foenisia, yali n'aseemba Simooni mu bubi bu ahola. 5Sino syakera omweene yaachia eyiri omutuki, n'atali neende esichiiririrwa sy'ohuwaabira abaasye, nae n'adaha obulai bwa buli muundu neende obw'Abayudaaya boosi. 6Olwohuba yabona ati omutuki n'atabyeyingisamo, esuubi ly'ohukobosao omuleembe haba sirichia hubaao daawe, haandi yabona ati Simooni haba saachia hwakamya esiyiingwa syae daawe.
Yasoni aleeta emiduunga ch'Abagiriki
7Seleuko niyafwa, mani Atioko owalaangwaangwa ati Epifane niyeehaswa ohuba omutuki. Yasoni, mwaanang'ina Onia n'anyoola mu ngeri ehyaamu omulimo kw'omulaamisi muhuluundu. 8Yaachia eyiri omutuki mani n'amusuubisa ohumuberesa eseende ch'efeesa ebituundu emia chidatu neende amahumi kasaasaba (360), neende echiindi amahumi kataanu-na-kadatu (80), echitula mu ngeri yiindi oyohufunamo eseende. 9Ohumeeda hu chino, yamusuubisa ohutuunga ebituundu by'efeesa emia ndala neende amahumi kataanu (150), n'amufukiirira ohumuberesa obunyala bw'ohwoombaha esikuuro sy'emibayo chinyaasa emiduunga ch'Abayudaaya, yekeseremo abaraaga, neende ohuwandiika abaandu bomu Yerusalemu babalwe koti abakwiira omutuki Atiokia. 10Omutuki mani n'afukiirira. Yasoni niyanyoola omulimo kw'omulaamisi muhuluundu, yachaakaniramo ohuleetera abaandu bomu syaalo syae ohudiira emiduunga ky'Abagiriki. 11Yachaakira hu humalao emikabo abatuki ba Siria chi bali nibalehera Abayudaaya mu ndaalo cha Yowaana laatang'ene Ewupolemo oyo owatumwa ohuhola obwiicha neende Abarooma. Yasoni haandi yasihirisa amalako k'Esiyudaaya, mani n'ataao emisiro miyaaha kikayiingania. 12Ataali ohutya hwoosi, Yasoni yoombaha abuundu wohubayiramo aambi neende esiko sy'ohweriindiramo, mani n'adahisya abaraaga bahiramo obulai ohwiingira mu by'emibayo by'Abagiriki ebyo. 13Hulw'obubi bubitiriire bwa Yasoni otesaanga oluyaali mu Nasaae, haandi otali omulaamisi muhuluundu w'bwadyeeri, emiduunga ky'Abagiriki neende ech'ebyaalo biindi nikyemeeda muno, 14ohwoola lu balaamisi bosi baakama ohumalira ebibaaso byaabwe ohuhola omulimo kwaabwe kw'ohuyaana ebiyaanwa hu alutaari. Nibawuliraanga omulaango kw'ohuchia abuundu wohubayirao, baanguyaangaho muno ohuchiaayo, mani nibalekeeresa Abuundu Woolerefu haandi nibatadeeba hu huyaana ebiyaanwa. 15Bahaya ohudeeba hu biindu bi bakuuka yaabwe bayiraanga koti eby'oluyaali lw'aakulu muno. Oluyaali lw'Abagiriki nilwo lu bayiraanga oli neende obuhoonyi muno. 16Mani sino nisibatuliramo ebidinyu, haandi abaandu abo beene babaloondaanga emiduunga kyaabwe haandi babekoombaanga ohufwaanana nabo, nibo abeehola abasuku baabwe haandi nibabasaandya muno. 17S'onyala ohuhaya ohudiira amalako k'Omwaami mani wahaya ohunyoola ohusaandisibwa daawe, koti lu huchia ohubona bulai mu biindu biloondaho.
Yerusalemu nisiri mu bunyala bw'Abasiria
18Emibayo kya buli myaaka kine nikyali nikibayirwa Tiiro omutuki n'aliyo, 19Yosani mubi oyo n'atumayo bawamwaanda, abatula Yerusalemu abali nibawandiikirwe koti abakwiira omutuki Atiokia, bayire ekiloguramu elifu ehumi (10,000) ech'efeesa ohukula ebiyaanwa by'ohuyaanira nasaae olaangwa ati Herikula. Nae abo abayira eseende echo nibabona bati eseende echo choosi haba sichihoyerwa ohukulamo ebiyaanwa. Mani nibaheengao ohuchikulamo esiindu siindi. 20Kata ayahaba mbwe oyo owachiberesa yali neende esichiiririrwa syohukulamo esiyaanwa syohuyaanira nasaae olaangwa ati Herikula, nae abo abachiyira baheengao ohuchikulamo amaato k'engasi kadatu.
21Apolonio omwaana wa Menesiteo niyatumwa Misiri ohubaao Filometori nibamudwiiha oluyaali lw'ohuba omutuki, ao mani Atioko n'asifuumbula, Filometori haba siyaali n'aseemba obutuki bwae. Mani n'aheenga amakesi k'ohweliinda omweene. Sakira niyoola sa ati Yopa, yaheengao ohwemeeda achie Yerusalemu. 22Yasoni neende abaandu bomu siko esyo nibamwaakaanira neende oluyaali luungi muno, nibeemba haandi nibadiirire amahiindu. Niyatula Yerusalemu, yahuumba n'achia Foenisia.
Menelao yehola omulaamisi muhuluundu
23Niwabitao emyaaka kidatu, Yasoni yatuma Menelao, mwaanang'ina Simooni olomwaloomweho hale wuno, ohuyirira omutuki eseende, haandi ohumaliirisa ebiindu by'amaani bidahibwa. 24Nae Menelao niyoola mu moni w'omutuki, mani niyeeyekesayo koti omuundu w'obunyala, mani niyenyoolera omulimo kw'omulaamisi muhuluundu, n'ayaana ebituundu by'efeesa emia chidatu echihira chi Yasoni yayaana. 25Menelao mani n'akobolayo Yerusalemu n'amalire ohunyoola ebbarwa y'omutuki eyomiisa niye omulaamisi muhuluundu, kata ayahaba mbwe yabula esiindu siindi esimufukiirira ohuba omulaamisi muhuluundu. Menelao yali neende etima ly'omutuki mwaalaba haandi ely'esolo ndeende. 26Mani koti Yasoni yatusa hu mwaanang'ina omulimo kw'omulaamisi muhuluundu, olwo lwosi nilwo nasilala koti lu bamutusaho omulimo okwo. Menelao mani niyeeruhira mu syaalo sy'Abaamooni. 27Menelao yanyoola omulimo kw'omulaamisi muhuluundu, nae haba siyatungaanga eseende buli siha koti lu yali nasubiise omutuki. 28Nae Sositurato, omuhuluundu w'abaliindi b'esiko sy'ohweriindiramo esyomu Yerusalemu, niyamusabaanga amutuungeenge eseende, Menelao haba siyamuberesaanga eseende echo daawe. Olwohuba omulimo kw'ohusolosa eseende kwali okwaabwe boombi. Mani sakira omutuki yabalaanga boombi ohubateeba ebidiira hu siindu sino. 29Menelao n'aleheraho Lisimako, mwaanang'ina omweene ohuliinda omulimo kw'omulaamisi muhuluundu. Nae Sositurato, omulimo kwae n'akuleheraho Kiraate, owali omweemeresi w'amaye ka Kipuro.
Ohwiitwa hwa Onia
30Mu siha esyo, abaandu bomu biko bya Taruso neende Malo bali nibeediimire, olwohuba ebiko byaabwe omutuki yali n'abikabiire Atioko, omuhasi w'erwaanyi wae. 31Omutuki n'alehayo Andironiko, mulala hu bachweenufu bae, ohuliinda obwaami, nae niyalaala ohuchia Kilikia ohutereesa ebidinyu by'eyo. 32Nae Menelao n'abona ati anyoolere obweyaango bw'ohuhola buli siindu sy'adaha. Yeeba ebikoombe by'esaabbu biindi ebyali mu Nyuumba ya Nasaae, n'akabira Andironiko; ebiindi n'abikusa Tiiro neende mu biko bisibiraane. 33Onia niyamanya ebiindu bino bulai, yeeruhira Abuundu Woolerefu e Dafune, eyiri aambi neende Atioko, n'abuulayo Menelao mu lwichuule. 34Mani sakira Menelao yamwekweda Andironiko bweekisi, yeete Onia. Andironiko n'achia eyiri Onia, n'achaaka ohwebachirisa n'amuheesa koti ab'obwiicha, haandi n'amusuubisa ohumuhoonya. Kata ayahaba mbwe Onia yatyahoomo, Andironiko yamwekweeda atule erwaanyi w'abuundu woolerefu. Andironiko n'atadeebaho hu bwadyeeri, yeeta Onia bwaangu muno ataali esifune syoosi.
Andironiko asaandisibwa
35Esiholwa sy'ohwiita Onia haba sisyanyoolesa Abayudaaya boong'ene, nae abaandu baangi bomu byaalo biindi bosi banyoolera. 36Omutuki niyakobola n'atula Kilikia, Abayudaaya bomu siko esyo baachia eyiri omutuki oyo mani nibamwekanyiirisira hu siholwa sy'ohwiita Onia ataali esifune syoosi. Abagiriki bosi nibatadaha esiholwa sy'obutemo sino. 37Engisa niyidiira omutuki Atiokia muno, n'aba neende esibeera siingi muno, n'alira amasika olwohuba yeechulisa amakesi neende ohweetuka hu Onia yekesaanga n'asisiiri omulamu. 38Mani n'anyoolerera muno Andironiko, n'atusa omunwa ati bamufwaalulemo engubo chae ch'elaasi, haandi bataandule engubo chae choosi, bamubise mu siko syoosi nibamuyira mu sifwo syeene esyo siyatemuliramo Onia, abweene ao yesi niyo y'ahoyeerwe ohwiitirwa. Omwaami mani n'aberesa Andironiko esinyaasyo simuhoyera.
Lisimako yeetwa
39Lisimako, amahabi maangi yaholaanga ebyonoono biingi, niyeeba mu Nyuumba ya Nasaae. Yaholeraanga alala neende Menelao. Ebibadiiraho bino nibyamanyihana alafu, abaandu baangi bebuusa alala, mani nibachaaka ohulwaania Lisimako, olwohuba yali niyeebere ebikoombe by'esaabbu ebiingi muno. 40Abaandu bakwaamo esiisi haandi etima liingi muno lyabadiira. Lisimako mani n'abatumira abasaacha elifu chidatu (3,000) nibali neende ebilwaaniso, mani nibachaaka ohubalwaania. Omweemeresi waabwe yali omusaacha olaangwa ati, Awurano, omusaacha oli neende emyaaka miingi haandi owababitiirira obusiru. 41Nae Abayudaaya nibafuumbula bati Lisimako abaseetere, abaandi badoola amakina, abaandi nibadoola emihooho, nae abaandi nibabuusa ekohe lyali niliri ao, nibabihuyira Lisimako neende abasaacha bali nae. 42Abaandi mani nibanyayaaliha, abaandi nibeetwa, abadoong'ereo boosi nibeeruha. Lisimako omweene, owebaanga mu Nyuumba ya Nasaae niyeeterwa aambi neende esibiihiro.
Menelao ayaaswa mu siina
43Olw'ebiindu byakwaao bino, Menelao yayaaswa mu siina. 44Omutuki niyeecha Tiiro, abaandu badatu abali nibatumirwe neende ab'oluhiiho nibawaabira Menelao omusaango. 45Nae Menelao niyabona ati omusaango kuchia ohumuhira, yasuubisa ohuberesa Putoleme omwaana wa Dorimene asowa yimala, amwemerereyo eyiri omutuki, aheenge omusaango kubahire. 46Ao Putoleme n'asaba omutuki batuleho erwaanyi w'esiina, banyooleho emboo ndai. Nibali erwaanyi eyo, yaboolera omutuki akaluuhanie ebibaaso byae. 47Menelao, owaleeta ebyonoono bino byoosi, n'ahira omusaango, mani n'alehuulwa. Omusaango nikuhira abasaacha badatu bala, abali nibahahirire omusaango, kata akwahaba nikwawoswa mu moni w'Abasikiiti. 48Abasaacha badatu abo, abaheengerwa omusaango ohubahira mu ngeri yitaali eyadyeeri, abali nibadaha ohuwonia esiko sya Yerusalemu neende engoongo chisyebodohaanie, neende ohuwonia ebikoombe byoolerefu ebyeebwa, nibeetwa maangu muno. 49Abaandu ba Tiiro, ohweekesa bati esiholwa esyo syali esyonoono muno, basiiha abasaacha badatu abo neende oluyaali lw'aakulu muno. 50Nae olwohuba okuliira ku abo abali mu bunyala, Menelao n'adoong'a hu mulimo kwae. Mani niyemeeda ohuba omubi ohuhirao haandi n'achaaka ohuhoba abaandu bae beene.