Proverbs 30
30
Raowennaʼshón꞉ʼa Ne Agur
1Ne kí꞉ken Agur, Jakeh roién꞉ʼa, iorihwahní꞉rons raowennaʼshón꞉ʼa teharihwathé꞉tha tsi nihotiianerenhserò꞉tens:
“Rawenni꞉io iáh teiakenikwé꞉kon, Rawenni꞉io iáh teiakenikwé꞉kon,
iáh kiʼ thakkwé꞉ni akatatiaʼtakéhnha iáh tewakeʼshatstenhserá꞉ien.
2Katshé꞉nen sénha tho nitiaʼtò꞉ten tsi ní꞉ioht ne ón꞉kwe;
iáh tho té꞉ioht tsi wakeʼnikonhraién꞉taʼs tsi ní꞉ioht ne tsón꞉kwe.
3Iáh nonwén꞉ton tewakeweientehtá꞉ʼon ne attokháhtshera,
tánon iáh oʼthé꞉nen tewakaterién꞉tare nen né꞉ʼe ne Rawenni꞉io.
4Ónhka kenh ó꞉nen akwé꞉kon tiakorihwahsaʼáhton ne karonhiaʼkéhkha kaweientehtáhtshera?
Ó꞉nen kenh ónhka iehsnonsà꞉ke ionhtsaʼnénhawe ne ówera?
Tókaʼ ó꞉ni oniaʼtaraʼá꞉ke ohné꞉ka ahsweʼnón꞉ni?
Tókaʼ ó꞉ni ahskwatá꞉ko tsi kaieronnítston tsi ionhwentsá꞉te?
Ónhka ká꞉ti, tókaʼ saterién꞉tare? Ónhka ká꞉ti shakotiienʼokón꞉ʼa#30.4 Enwá꞉ton nahsì꞉ron shakotiienʼokón꞉ʼa tókaʼ ó꞉ni shakotiioʼokón꞉ʼa.?
5“Rawenni꞉io iáh nonwén꞉ton thaonsahoʼnikónhrhen nahò꞉ten enhahrhá꞉ratsteʼ. Tho kiʼ í꞉rate nahshakoiaʼtanónhstate nónhka ionhská꞉neks. 6Tókaʼ sá꞉ton oʼthé꞉nen wahèn꞉ron ne iáh netehá꞉wen, enhsiahsnó꞉rahkweʼ tánon wé꞉ne enhrón꞉ni tsi sanó꞉wen.”
Shé꞉kon Ne Attokháhtshera
7Sewenní꞉io konʼnekén꞉nis, teiorí꞉wake aontáhskon ohén꞉ton tsi niió꞉re enkíheie: 8Tóhsa aonkenowénhake, tánon tóhsa aonkkwatshéhake tóhsa ó꞉ni aonkiténhton. Thok ní꞉kon aontáhskon atenná꞉tshera tsik ní꞉kon teiotonhwentsóhon. 9Tókaʼ só꞉tsi wé꞉so aontáhskon nón꞉wa, enkí꞉ron iáh thaʼteskoniatonhwentsó꞉ni. Nok tókaʼ wakí꞉ten, tókaʼ nón꞉wa enkenénhsko tánon enhiiatéhaʼte Akení꞉io.
10Tóhsa nonwén꞉ton enhserí꞉wakwaʼse ne kontihnhá꞉tshera raohén꞉ton ne raiaʼtakweʼní꞉io. Ensatkenhrenʼserón꞉ni tánon enhsatkarón꞉ni ne aorihwà꞉ke.
11Ótiaʼke nón꞉kwe enhshakotikenhrenʼserón꞉ni ne kaʼníhsera tánon iáh tehshakotikweniénhstha ne kaʼnisténhsera.
12Ótiaʼke nón꞉kwe tsi ronnonhtónnions iáh oʼthé꞉nen tehotihnihserá꞉ien, tánon iaohetstáhkwen tsi naʼteióʼtson ne raonatónhnhets.
13Ótiaʼke nón꞉kwe tsi ronnonhtónnion kwáh í꞉ken tsi thonnonkweʼtaié꞉ri—tsi rontatkaʼén꞉ions kwáh í꞉ken tsi thotirihwaié꞉ri!
14Ótiaʼke nón꞉kwe shakotinonhwaroriʼtón꞉nis ne iakó꞉ten, ó꞉ni ne teiakotkárien; tho kiʼ ní꞉ioht tsi ronnonhnhétie.
15Iakonekwenhsoʼtsi꞉reks#30.15 Enwá꞉ton nahsì꞉ron oserakwarón꞉ni tókaʼ ó꞉ni iakonekwenhsoʼtsi꞉reks. tékeni teioiaʼtaseʼtsherá꞉ien, tetsà꞉ron “Táskon!” konwatí꞉iats.
Kaié꞉ri niiorí꞉wake ne iáh nonwén꞉ton tshiataiotiié꞉rihseʼ:
16tsi ionhwentsá꞉te ne kenhé꞉ion,
tánon iakón꞉kwe ne iáh teiakowí꞉raien,
tánon iaonhwentsàthen ne teiotonhwentsóhon naiokén꞉nore,
tánon ne iotékha ioʼniakenhátie.
17Tókaʼ thentshié꞉ron ne iaʼníha tókaʼ ó꞉ni enhshéhswen saʼnisténha nó꞉nen eniontiaʼtísa, kwáh orihwà꞉ke wenheión꞉taks én꞉wake tsi sónhnhe tókaʼ ó꞉ni tsokaweʼkó꞉wa aiesakahratàhko.
18Kaié꞉ri niiorí꞉wake tsi só꞉tsi teioterihwatierónnion naonkeʼnikonhraièn꞉taʼne:
19ne á꞉kweʼks tsi kátieʼs karonhiaʼkéhshon,
ò꞉niare tsi watoriahnerónkwas otstenhrà꞉ke,
ne kahonweiaʼkó꞉wa tsi kaniataratátie katshénrieʼs tsi nón꞉we wáhe,
tánon ne rón꞉kwe tánon iakón꞉kwe kanoronkhwahtsherá꞉kon tahiatatiaʼtatshén꞉ri.
20Ne ká꞉ti kí꞉ken iakón꞉kwe iakonià꞉kon ne iáh teiakorihwakwaríhshion, eniontenahkwaié꞉sahteʼ, sók eniontá꞉wen, tánon eniaʼié꞉ron, “Iáh oʼthé꞉nen tewakatié꞉ren ne iáh tetkariwaié꞉ri!”
21Kaié꞉ri niiorí꞉wake tsi ionhwentsá꞉te iáh thakarihwaié꞉na:
22ne rahnháhtshera ronontí꞉io ahà꞉ton,
ne tehotenonhwarorí꞉tonte tiótkon ahoién꞉take tsi ní꞉kon tehotonhwentsó꞉ni à꞉rake,
23ne iakón꞉kwe iakotswèn꞉tskon naiakóniake,
tánon ne iehnhá꞉tshera taiontatenaktáhkwen ne ienonhsakweʼní꞉io.
24Kaié꞉ri nikón꞉ti kenʼnikonná꞉sa kontírio ne kwáh í꞉ken tsi konttókha:
25Tsikeʼnhontstókhwi iáh tekontiʼshátste nok kiʼ tsi niwakénhnhes konteweién꞉tons naonatenná꞉tshera.
26Ohriò꞉ken iáh ó꞉ni tehatiʼshátste nek tsi tho nón꞉we nihontenaʼtón꞉nis otstenhraʼkéhshon.
27Tsistá꞉rare: iáh tehotí꞉ien ne ronontí꞉io nek tsi ratinenhrahserón꞉nis kiʼ tsi rón꞉ne.
28Tó꞉tis: enwá꞉ton enhshié꞉na sehsnonhsà꞉ke nok enhsheiaʼtatshén꞉ri tsi nón꞉we ne ronontí꞉io tsi ronónhsote.
29Kaié꞉ri niiorí꞉wake ne kwáh ionehrákwa tahská꞉nerake tsi kón꞉ne:
30kèn꞉reʼks ne aonhá꞉ʼa thatiʼshátste iáh oʼthé꞉nen tehatitshá꞉nis;
31kaiaʼtákerahs, kítkit rá꞉tsiʼn roraʼsehstonhátie,
tánon rotinontí꞉ios ne rontatkweniénhstha tsi rón꞉ne raotihén꞉ton nonkwehshón꞉ʼa.
32Tókaʼ iekaié꞉ri wahsatatenonhwaroriʼtón꞉ni tánon satatón꞉ni ó꞉ni ahsatateweiennón꞉ni nahò꞉ten ne karihwanéren, tesatáthahs tánon sanonhtonnión꞉ko! 33Tókaʼ ne kawistohserókwen tahsawénrie, owistóhsera ienwá꞉ton. Tókaʼ ónhka enhsheʼnionhsáiaʼke, entkanékhwa. Tókaʼ ónhka enhshenaʼkón꞉ni, enhsataterihwaká꞉tatshe kiʼ.
Matthew, Mark, Luke, and John were translated by Sosé Onasakenrat and published by the Montreal auxiliary of the British and Foreign Bible Society in 1880. The text of these books is in the public domain.
The text of the following books is copyright © Kanien’kehá:ka Aotióhkwa Tehatiwennaténie’s Kahiatonhseratokénhti (Mohawk Bible Translation Team): 2 Corinthians (2001), Jonah (2002), Ruth (2005), Daniel (2005), Esther (2006), and Proverbs (2007).
All other text is copyright © Harvey Satewas Gabriel, 2023.