Châm-ngôn 1:5-33 - So sánh Tất cả các Bản dịch

Chia sẻ

Kẻ khôn sẽ nghe và thêm lên sự học-vấn, Người thông-sáng sẽ được rộng mưu-trí, Để hiểu-biết châm-ngôn, thí-dụ, Và lời của người khôn-ngoan, cùng câu-đố nhiệm của họ. Sự kính-sợ Đức Giê-hô-va là khởi-đầu sự tri-thức; Còn kẻ ngu-muội khinh-bỉ sự khôn-ngoan và lời khuyên-dạy. Hỡi con, hãy nghe lời khuyên-dạy của cha, Chớ bỏ phép-tắc của mẹ con; Vì ấy sẽ như một dây hoa trên đầu con, Giống như những vòng đeo quanh cổ của con. Hỡi con, nếu kẻ tội-nhân kiếm thế quyến-dụ con, Chớ khứng theo. Nếu chúng nó nói: “Hãy đến cùng chúng ta, phục rình làm đổ huyết người, Núp đợi hại vô-cớ kẻ chẳng tội; Chúng ta sẽ nuốt sống chúng nó như Âm-phủ, Và còn nguyên-vẹn như kẻ xuống mồ-mả; Chúng ta sẽ được các thứ của báu, Chất đầy nhà chúng ta những của cướp; Hãy lấy phần ngươi với chúng ta, Chúng ta cả thảy sẽ có một túi-bạc mà thôi.” Hỡi con, đừng đi đường cùng chúng nó; Hãy cầm-giữ chân con, chớ vào lối của họ; Vì chân chúng nó chạy đến sự ác, Lật-đật làm đổ huyết ra. Vì giăng lưới ra trước mặt các loài có cánh Lấy làm luống-công thay; Chánh những người ấy thật phục mưu làm đổ huyết mình ra, Và núp-rình hại mạng-sống mình. Đó là đường của những kẻ tham lợi bất-nghĩa; Lợi như thể đoạt lấy mạng-sống của kẻ được nó. Sự khôn-ngoan hô lên ngoài đường, Cất tiếng dội ra nơi phố chợ; Khôn-ngoan kêu-la ở đầu đường rộn-rực ồn-ào; Tại cửa thành, và nội trong thành, người phán lời mình ra, Mà rằng: Hỡi kẻ ngu-dốt, các ngươi sẽ mến sự ngu-dại cho đến bao giờ? Kẻ nhạo-báng sẽ ưa sự nhạo-báng, Và kẻ dại-dột sẽ ghét sự tri-thức cho đến chừng nào? Nhân vì ta trách các ngươi, các ngươi khá trở lại; Kìa, ta sẽ đổ thần-linh ta trên các ngươi; Ta sẽ làm cho các ngươi biết những lời của ta. Bởi vì ta kêu gọi, mà các ngươi không khứng nghe, Ta giơ tay ta ra, lại chẳng có ai chú ý; Nhưng các ngươi đã bỏ hết lời khuyên-dạy ta, Không chịu lời quở-trách ta; Nên trong lúc các ngươi bị tai-nạn, ta cũng sẽ chê-cười, Khi sự sợ-hãi giáng cho các ngươi, ắt ta sẽ nhạo-báng; Khi sự sợ-hãi các ngươi xảy đến thình-lình như gió-bão, Tai-nạn xông vào các ngươi như cơn trốt, Và sự ngặt-nghèo, khốn-cực giáng trên các ngươi. Bấy giờ chúng nó sẽ kêu-cầu cùng ta, nhưng ta sẽ không đáp lời; Sáng sớm chúng nó sẽ tìm ta, nhưng không gặp được. Ấy bởi vì chúng nó ghét sự hiểu-biết, Không chọn lấy sự kính-sợ Đức Giê-hô-va, Cũng không muốn theo sự khuyên-dạy ta, Và chê-bai các lời quở-trách ta; Vì vậy chúng nó sẽ ăn bông-trái của đường-lối mình, Và được no-nê mưu-chước của mình riêng. Vì sự bội-nghịch của kẻ ngu-dốt sẽ giết chúng nó, Và sự yên-ổn của kẻ dại-dột sẽ làm hại cho chúng nó. Nhưng ai khứng nghe ta ắt sẽ ở an-nhiên vô-sự, Được bình-tịnh, không sợ tai-họa nào.

Người khôn ngoan sẽ nghe và tăng thêm kiến thức, Người hiểu biết sẽ tìm được lời hướng dẫn, Để hiểu biết châm ngôn, ẩn dụ, Lời nói của người khôn ngoan và câu đố bí ẩn của họ. Kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu tri thức, Còn kẻ ngu muội xem thường sự khôn ngoan và lời khuyên dạy. Hỡi con ta, hãy nghe lời khuyên dạy của cha, Đừng từ bỏ khuôn phép của mẹ con; Vì những lời ấy sẽ như một vòng hoa xinh đẹp trên đầu con, Như dây chuyền trang sức cho cổ của con. Hỡi con ta, nếu bọn người tội lỗi quyến rũ, Con đừng nghe theo. Nếu chúng nói: “Hãy đến với chúng tôi, để mai phục làm đổ máu người, Rình rập để vô cớ làm hại người vô tội; Chúng ta sẽ nuốt sống chúng như âm phủ, Và nuốt nguyên vẹn như những kẻ đi xuống mồ mả; Chúng ta sẽ được các thứ của báu, Nhà chúng ta sẽ đầy của cướp; Chúng ta hãy bắt thăm chia phần với nhau, Tất cả chúng ta sẽ có chung một túi bạc.” Hỡi con ta, đừng đi theo con đường của chúng, Hãy giữ chân con khỏi lối đi của chúng, Vì chúng nhanh chân chạy đến điều ác, Vội vàng làm đổ máu người. Thật là luống công khi giăng lưới Trước mặt các loài chim; Nhưng chúng mai phục để làm đổ máu chính mình, Rình rập hại mạng sống mình. Đó là số phận của những kẻ tham lợi bất nghĩa; Lợi ấy cướp đi mạng sống của kẻ được nó. Sự khôn ngoan kêu lớn tiếng ngoài đường phố, Cất tiếng vang dội nơi quảng trường; Sự khôn ngoan kêu la ồn ào ở đầu đường; Phát biểu nơi lối vào cổng thành rằng: “Hỡi kẻ khờ dại, các ngươi yêu mến sự khờ dại cho đến bao giờ? Kẻ nhạo báng sẽ ưa sự nhạo báng Và kẻ ngu dại sẽ ghét tri thức cho đến chừng nào? Hãy trở lại nghe lời ta sửa dạy, Nầy, ta sẽ đổ thần linh ta trên các ngươi; Khiến các ngươi hiểu biết lời ta dạy. Vì ta kêu gọi mà các ngươi không chịu lắng nghe, Ta giơ tay ra lại chẳng có ai quan tâm; Nhưng các ngươi đã bỏ hết lời ta khuyên dạy, Không chịu nhận lời quở trách của ta; Nên ta sẽ cười lúc các ngươi gặp tai ương, Và chế giễu khi các ngươi kinh hãi; Khi nỗi kinh hoàng xảy đến thình lình như gió bão, Tai ương ập đến như bão tố cuồng phong, Và sự ngặt nghèo, cùng khốn giáng trên các ngươi. Bấy giờ chúng sẽ kêu cầu ta, nhưng ta không đáp lời; Sáng sớm chúng sẽ tìm ta, nhưng không gặp được. Chính vì chúng ghét tri thức, Không chọn sự kính sợ Đức Giê-hô-va, Cũng không muốn theo sự khuyên dạy ta, Và chê bai các lời ta quở trách; Vì vậy, chúng phải gánh hậu quả việc mình làm, Và chuốc lấy mọi điều mình toan tính. Vì sự bội nghịch của kẻ ngu dốt sẽ giết chúng, Và sự yên ổn của kẻ dại dột sẽ làm hại chúng. Nhưng ai chịu nghe ta hẳn sẽ sống an lành, Sẽ được an toàn, không sợ tai họa nào.”

Người khôn học hỏi châm ngôn để thêm khôn. Người hiểu biết thấy được đường đi nước bước nếu biết ứng dụng châm ngôn, ngụ ngôn dùng những lời khôn ngoan và những câu đố thâm trầm của hiền nhân. Kính sợ Chúa Hằng Hữu là khởi đầu của mọi tri thức, chỉ có người dại mới coi thường khôn ngoan và huấn thị. Con ơi, phải nghe lời cha khuyên dạy. Đừng bỏ khuôn phép của mẹ con. Đó là trang sức duyên dáng trên đầu con và dây chuyền xinh đẹp nơi cổ con. Con ơi, khi người tội lỗi quyến rũ, con đừng nghe theo! Khi họ bảo: “Hãy đến với chúng ta. Rình rập và giết người! Lén hại người lương thiện vô tội! Ta sẽ nuốt sống nó như âm phủ; nuốt trọn như người xuống huyệt sâu. Ta sẽ lấy đủ mọi của báu. Chất của cướp đầy nhà. Bạn sẽ cùng chúng ta rút thăm chia của; rồi tất cả đều chung một túi tiền.” Thì con ơi, đừng nghe theo họ! Chân con phải tránh xa đường họ đi. Vì họ nhanh chân theo điều ác. Vội vàng ra tay đổ máu. Khi người giăng lưới bắt chim, chim khôn bay thoát. Nhưng bọn người này tự giăng bẫy; rồi sa vào bẫy do chính mình giăng ra. Đó là số phận người ham lợi bất nghĩa; lợi ấy sẽ tiêu diệt mạng sống họ. Khôn ngoan lên tiếng ngoài đường. Loan truyền khắp phố phường. Kêu gọi nơi công cộng, tại cổng thành, trong đô thị: “Hỡi người khờ dại, đến bao giờ ngươi mới thôi chìm đắm u mê? Đến khi nào người chế nhạo mới bỏ thói khinh khi? Và người dại thù ghét tri thức đến chừng nào? Hãy đến và nghe ta sửa dạy. Ta sẽ ban thần trí khôn ngoan để con thông suốt lời ta. Nhưng, dù ta kêu gọi, các ngươi vẫn từ nan. Ta đưa tay chờ đợi, cũng không ai quan tâm. Không ai để ý lời ta khuyên răn hay chịu nghe lời ta quở trách. Nên khi các người lâm nạn, ta sẽ cười! Và chế giễu khi các người kinh hãi— khi kinh hoàng vụt đến tựa phong ba, khi tai ương xâm nhập như bão tố, và nguy nan cùng khổ ngập tràn. Họ sẽ kêu cầu ta, nhưng ta chẳng đáp lời. Họ sẽ tìm kiếm ta, nhưng không sao gặp được. Chính vì họ thù ghét tri thức và không chịu kính sợ Chúa Hằng Hữu. Họ không muốn nghe ta khuyên dạy và khinh bỉ mọi lời quở trách. Vì thế, họ sẽ hứng chịu kết quả công việc mình, lãnh trọn quả báo mưu mô mình. Người ngây thơ chết vì lầm đường lạc lối. Người dại dột bị diệt vì tự thị tự mãn. Nhưng ai nghe ta sẽ sống bình an, không lo tai họa.”

Kẻ khôn ngoan có thể nghe và học hỏi! Người thông minh cũng tìm được ý tưởng hay. Ai nấy có thể hiểu biết lời lẽ và truyện tích khôn ngoan, cùng những lời của người khôn và câu đố của họ. Kính sợ CHÚA là khởi điểm của sự hiểu biết, còn kẻ ngu dại ghét sự khôn ngoan và tiết độ. Con ơi, hãy nghe lời dạy dỗ của cha con, đừng quên lời khuyên răn của mẹ con. Những lời dạy bảo ấy như hoa cài trên tóc, như vòng xuyến đeo quanh cổ con. Con ơi, nếu tội nhân tìm cách dẫn con vào lối lầm lạc, thì đừng nghe theo. Chúng sẽ nói, “Hãy cùng chúng ta rình rập giết hại kẻ khác; hãy tấn công người nào đi ngang qua. Hãy ăn tươi nuốt sống chúng nó như sự chết; hãy nuốt sống chúng nó như mồ mả. Chúng ta sẽ cướp mọi của báu, và chất của ăn cắp đầy nhà chúng ta. Hãy đến nhập bọn với chúng ta. Chúng ta sẽ chia của ăn cắp với anh.” Con ơi, chớ nhập bọn với chúng theo con đường ấy, hãy tránh lối đi của chúng. Chúng vội vàng làm điều ác, và nhanh tay giết người. Giăng lưới mà để chim nhìn thấy được thì thật vô ích. Nhưng chúng lại tự giăng bẫy cho mình, và rình rập mình. Đó là phần số của những kẻ tham lam; Chúng sẽ chết vì tính tham lam của mình. Sự khôn ngoan lên tiếng nơi đường phố; nàng lên tiếng chỗ công cộng. Nàng kêu lên trong đường phố ồn ào, và la lên nơi cửa thành như sau: “Hỡi kẻ ngu dại, các ngươi sẽ chuộng sự ngu dại cho đến chừng nào? Các ngươi sẽ chế giễu sự khôn ngoan, và ghét sự thông sáng cho đến bao giờ? Nếu các người chịu nghe khi ta sửa dạy các ngươi, thì ta sẽ cho các ngươi biết tư tưởng của ta; ta hẳn đã cho các ngươi biết ý nghĩ trong trí ta. Tuy nhiên vì ta kêu mà các ngươi chẳng trả lời; ta giơ tay ra mà các ngươi không thèm để ý. Các ngươi chẳng thèm nghe lời khuyên ta, và không đếm xỉa khi ta sửa dạy. Cho nên khi các ngươi gặp khốn khó ta sẽ chế diễu các ngươi. Ta sẽ chế diễu khi thảm họa chụp bắt các ngươi. Khi thảm họa đến với các ngươi như giông bão, khi khốn khó lao vào ngươi như gió lốc, khi sự đau đớn và khốn khó chụp lấy ngươi, Lúc ấy, chúng nó sẽ cầu cứu ta nhưng ta sẽ không trả lời. Chúng nó sẽ tìm kiếm ta nhưng không gặp. Vì chúng đã gạt bỏ sự hiểu biết và không kính sợ CHÚA. Chúng không thèm nghe lời khuyên ta, bỏ ngoài tai mọi sự sửa dạy ta. Cho nên chúng sẽ lãnh hậu quả của hành động mình; chúng sẽ lãnh lấy những điều chúng dành cho kẻ khác. Những kẻ ngu dại sẽ chết vì tính nết hư hỏng, chúng sẽ bị tiêu diệt vì tính tự mãn. Nhưng ai nghe lời ta sẽ sống an toàn, bình an vô sự, không sợ hãi điều gì.”

Nguyện người khôn ngoan sẽ nghe và tăng thêm sự học vấn; Người sáng suốt sẽ nhận được sự hướng dẫn; Để hiểu châm ngôn và ngụ ngôn; Những lời của người khôn ngoan và câu đố của họ. Kính sợ CHÚA là khởi đầu sự hiểu biết; Kẻ ngu dại khinh bỉ sự khôn ngoan và lời giáo huấn. Hỡi con ta, hãy nghe lời giáo huấn của cha con Và chớ bỏ lời dạy dỗ của mẹ con. Vì ấy là vòng hoa xinh đẹp trên đầu con, Dây chuyền trang sức trên cổ con. Hỡi con ta, nếu kẻ tội lỗi quyến rũ con, Chớ theo. Nếu chúng nói: “Hãy đến cùng chúng ta, Hãy mai phục để làm đổ máu; Hãy rình rập để hại người vô tội cách vô cớ. Như Âm Phủ, chúng ta hãy nuốt sống chúng nó, Nuốt nguyên vẹn như những kẻ xuống huyệt sâu. Chúng ta sẽ lấy hết đồ quý giá, Và nhà chúng ta sẽ đầy của cướp. Hãy rút thăm chia phần với chúng ta; Chúng ta sẽ có một bao tiền chung.” Hỡi con ta, đừng đi theo con đường của họ; Chân con hãy tránh các lối chúng nó. Vì chân chúng nó chạy theo điều ác; Chúng nó vội vàng làm đổ máu. Vì giăng lưới trước mắt cả bầy chim Là điều vô ích thay; Nhưng chúng nó mai phục để làm đổ máu chính chúng nó; Rình để hại chính mạng sống mình. Đó là kết cuộc của tất cả những kẻ tham lợi phi nghĩa; Sự cướp bóc sẽ tước đoạt mạng sống của kẻ sở hữu nó. Sự khôn ngoan kêu lớn trên đường phố; Lên tiếng giữa quảng trường; Sự khôn ngoan kêu gọi nơi phố chợ nhộn nhịp; Diễn thuyết tại cổng vào trong thành phố. Hỡi những kẻ dại dột, các ngươi yêu mến sự dại dột cho đến bao giờ? Những kẻ nhạo báng vui thích trong việc nhạo báng Và những kẻ ngu dại ghét sự hiểu biết cho đến khi nào? Hãy trở lại khi ta quở trách; Này ta sẽ đổ thần ta trên các ngươi; Sẽ cho các ngươi biết những lời ta. Vì ta đã kêu gọi nhưng các ngươi từ chối; Ta đã đưa tay ra nhưng không ai chú ý; Vì các ngươi đã bỏ mọi lời khuyên của ta; Không nhận sự quở trách của ta; Nên ta sẽ chê cười khi các ngươi bị tai họa; Ta sẽ chế nhạo khi sự kinh hoàng ập đến. Sự kinh hoàng sẽ kéo đến như bão Và tai họa như gió lốc; Đau đớn và thống khổ ập đến trên các ngươi. Bấy giờ chúng nó sẽ cầu khẩn ta nhưng ta không đáp lời; Chúng nó sẽ cố gắng tìm kiếm ta nhưng không tìm được. Vì chúng nó ghét sự hiểu biết; Không chọn sự kính sợ CHÚA; Không theo lời ta khuyên; Khinh bỉ mọi điều quở trách của ta; Cho nên chúng sẽ phải ăn nuốt hậu quả của đường lối chúng; Và no nê với những mưu chước mình. Vì sự lầm lạc giết kẻ ngây ngô; Còn sự vô tâm của kẻ ngu dại hủy diệt chính chúng nó. Nhưng ai nghe ta sẽ sống an toàn Và an tâm không sợ tai họa.

Để người khôn ngoan lắng nghe và gia thêm tri thức, Còn người thông sáng được lời hướng dẫn khôn ngoan, Để người ta hiểu thấu những câu châm ngôn và ẩn dụ, Cùng những lời và câu đố của người khôn ngoan. Kính sợ CHÚA là khởi đầu của tri thức, Chỉ kẻ dại mới khinh bỉ sự khôn ngoan và lời giáo huấn. Con ơi, hãy lắng nghe lời khuyên dạy của cha con; Chớ lìa bỏ những lời răn bảo của mẹ con. Chúng sẽ như vòng hoa tươi đẹp trên đầu con, Như dây chuyền đẹp đẽ nơi cổ con. Con ơi, nếu những kẻ xấu xa tội lỗi dụ dỗ con, Con chớ nghe theo chúng. Nếu chúng nói, “Hãy theo chúng tôi, chúng ta sẽ nằm đây rình làm đổ máu người ta; Chúng ta sẽ phục kích và giết hại những người vô tội; Chúng ta sẽ nuốt sống họ giống âm phủ nuốt người; Nuốt nguyên vẹn như huyệt mả nuốt lấy người chết. Chúng ta sẽ chiếm đoạt những vật có giá trị; Nhà chúng ta sẽ chứa đầy những của cướp đem về. Hãy nhập bọn với chúng tôi, Rồi tất cả chúng ta sẽ xài chung một túi tiền.” Con ơi, đừng đi theo đường với chúng, Đừng đặt chân con vào những lối chúng đi; Vì chân chúng chạy vào tội lỗi, Chúng nhanh chân làm đổ máu người ta. Giăng lưới bắt chim đang khi chim nhìn thấy Quả là phí công vô ích. Thế nhưng bọn đó mai phục để làm đổ máu chính mình; Chúng phục kích để giết hại chính mạng sống của chúng. Sự cuối cùng của kẻ tham lợi bất chính là như thế; Thứ lợi ấy sẽ giết hại chính những người chiếm được nó. Sự khôn ngoan hô vang ngoài đường phố; Nàng cất tiếng lên giữa các quảng trường. Nàng kêu to nơi đầu đường náo nhiệt; Nơi cổng thành nàng trỗi tiếng kêu vang: “Hỡi những kẻ khờ dại! Các ngươi cứ yêu mến sự khờ khạo cho đến bao giờ? Sao những kẻ ưa nhạo báng cứ đam mê nhạo báng, Và những kẻ điên rồ cứ mãi ghét khôn ngoan? Nếu các ngươi trở lại khi nghe Ta quở trách, Này, Thần Ta sẽ tuôn đổ trên các ngươi; Ta sẽ làm cho các ngươi hiểu biết lời Ta. Nhưng vì Ta mời gọi mà các ngươi từ chối; Ta dang tay đón mời nhưng các ngươi vẫn lãnh đạm làm ngơ. Vì các ngươi không màng đến lời Ta khuyên bảo, Không muốn nghe những lời khuyến cáo của Ta, Nên Ta sẽ cười khi các ngươi lâm nạn; Ta sẽ làm ngơ khi cơn khủng hoảng giáng xuống các ngươi, Khi nỗi kinh hoàng của các ngươi ập đến như bão tố, Khi tai ương của các ngươi dồn dập tợ cuồng phong, Khi khổ đau và hoạn nạn ập đến trên các ngươi tới tấp. Bấy giờ họ sẽ kêu cầu Ta, nhưng Ta chẳng đáp lời; Họ sẽ chăm chỉ tìm Ta, nhưng họ chẳng tìm được Ta; Bởi vì họ đã ghét tri thức, Và chẳng chọn sự kính sợ CHÚA. Bởi vì họ chẳng chấp nhận lời Ta khuyên bảo; Họ chê bai mọi lời khuyến cáo của Ta, Vì thế họ phải chuốc lấy hậu quả của đường lối mình; Họ sẽ được no nê bằng hậu quả của các mưu đồ mình. Vì sự ương ngạnh của những kẻ dại sẽ giết hại chúng, Sự tự mãn của những kẻ ngốc sẽ tiêu diệt chúng. Nhưng ai nghe lời Ta sẽ được sống bình an vô sự, Người ấy sẽ sống an lành, chẳng sợ tai họa hiểm nguy.”