امثال 1:22-28 - مقایسه همه نسخه‌ها

به اشتراک گذاشتن

نیکنامی از ثروتِ عظیم برتر است؛ و محبوبیت از سیم و زر، بهتر. غنی و فقیر در این اشتراک دارند: خداوند آفرینندۀ هر دوی آنهاست. عاقل، خطر را می‌بیند و پنهان می‌شود، ساده‌لوح پیش می‌رود و تاوانش را می‌دهد! ثمرۀ فروتنی و ترس خداوند، ثروت است و عزّت و حیات! در راه کج‌روان، خارها و دامهاست، اما آن که مراقب جان خویش باشد، از آنها در امان می‌ماند. جوان را در رفتن به راهی که درخور اوست تربیت کن، که تا پیری هم از آن منحرف نخواهد شد. غنی بر فقیر حکومت می‌کند، و بدهکار بندۀ طلبکار است. آن که ظلم می‌کارد، بلا می‌دِرَوَد، و چوب خشمش می‌شکند. شخص گشاده‌دست خود نیز مبارک خواهد بود، چراکه از نان خود به بینوایان می‌دهد. تمسخرگر را بیرون کن که نزاع نیز خاموش خواهد شد؛ مشاجره و رسوایی پایان خواهد پذیرفت. آن که دوستدار پاکی دل و لطافت زبان است، از دوستی پادشاه برخوردار خواهد بود. چشمان خداوند معرفت را پاس می‌دارد، او سخن خیانت‌پیشگان را باطل می‌سازد. کاهل در خانه می‌ماند و می‌گوید: «شیری بیرون در کمین است!» یا «در خیابان به قتل خواهم رسید!» دهان زن بیگانه گودال عمیق است؛ آن که خداوند بر او غضبناک باشد، در آن خواهد افتاد. حماقت در دل جوان لانه کرده است، اما چوب تأدیب آن را از او دور می‌کند. آن که بر بینوایان ظلم کند تا بر مال خویش بیفزاید و یا به ثروتمندان ببخشد، تنها به ناداری گرفتار آید. گوش خود فرا داشته، سخن حکیمان را بشنو؛ و به تعلیم من دل بسپار، چراکه دلپسند است نگاه داشتن آنها در درونت و آماده داشتن آنها بر لبانت. امروز این را به تو آموختم، آری به تو، تا بر خداوند توکل کنی. آیا سی مَثَل برایت ننگاشتم، از مشورت و معرفت، تا کلام حقیقی و مطمئن را بر تو معلوم دارم، تا بتوانی کلمات حقیقی را نزد فرستندگان خود باز بری؟ بینوایان را چون ضعیفند، تاراج مکن و ستمدیدگان را در محکمه لگدمال منما، زیرا خداوند به دفاع از حقِ آنها بر خواهد خاست و جان غارتگرانِ آنها را غارت خواهد کرد. با مرد تندخو دوستی مکن، و با آن که زود به خشم آید، دمساز مشو، مبادا راههای او را بیاموزی و جان خویش را به دام در افکنی. از آنان مباش که دست می‌دهند و ضامن بدهکار می‌شوند؛ اگر توان پرداخت نداشته باشی، بسترت را نیز از زیرت برمی‌گیرند. حدود دیرین را که پدرانت قرار داده‌اند، جابه‌جا مکن.

نیکنامی از ثروت هنگفت بهتر است و محبوبیت از طلا و نقره. فقیر و ثروتمند یک وجه مشترک دارند: هردوی آنها را خداوند آفریده است. شخص باهوش خطر را می‌بیند و از آن دوری می‌کند، امّا آدم نادان به سوی آن می‌رود و خود را گرفتار می‌سازد. نتیجهٔ فروتنی و اطاعت از خداوند، ثروت و احترام و عمر طولانی است. راه شریران پر از خارها و دامهاست. اگر جان خود را دوست داری از رفتن به آن راه خودداری کن. کودک را در راهی که باید برود، تربیت نما و او تا آخر عمر از آن منحرف نخواهد شد. فقیر، اسیر ثروتمند است و کسی‌که قرض می‌گیرد، غلام قرض‌دهنده. هر که ظلم بکارد، همان را درو خواهد کرد و قدرتش درهم خواهد شکست. شخص سخاوتمند برکت خواهد یافت، چون خوراک خود را با فقرا تقسیم می‌کند. شخص مسخره‌کننده را بیرون انداز تا دشمنی و کشمکش و فحاشی خاتمه یابد. کسی‌که قلب پاک و کلام دلنشین را دوست داشته باشد، حتّی پادشاه هم او را دوست خواهد داشت. خداوند حافظ راستی است و سخنان دروغ را باطل می‌سازد. آدم تنبل در خانه می‌ماند و می‌گوید: «اگر بیرون بروم، شیر مرا خواهد خورد.» سخنان زن بدکار مانند یک دام، خطرناک است و هرکسی که مورد غضب خداوند باشد، در آن گرفتار می‌شود. حماقت در وجود کودک نهفته است، امّا تنبیه آن را از او بیرون می‌کند. کسی‌که به‌خاطر نفع خود به فقرا ظلم کند و به ثروتمندان هدیه بدهد، سرانجام گرفتار فقر خواهد شد. به سخنان مردان حکیم که به تو یاد می‌دهم، گوش بده و آنها را یاد بگیر، زیرا یادآوری و بیان آنها تو را شادمان می‌سازد. این سخنان را امروز به تو تعلیم می‌دهم تا اعتماد تو بر خداوند باشد. من این سی مَثَل را که پر از حکمت و نصیحت است، برای تو نوشته‌ام تا حقیقت را همان‌طور که هست به تو یاد بدهم و تو نیز آن را به کسانی‌که از تو می‌پرسند، تعلیم دهی. به شخص فقیری که پشتیبانی ندارد، ظلم نکن و حق بیچارگان را در دادگاه پایمال نساز. زیرا خداوند به داد آنها می‌رسد و کسانی را که به آنها ظلم کرده‌اند، به سزای کارهایشان می‌رساند. با اشخاص تندخو که زود خشمگین می‌شوند معاشرت نکن، مبادا تو نیز مانند آنها شوی و زندگی خود را تباه کنی. ضامن کسی نشو و تعهّد نکن که او قرض خود را ادا خواهد کرد، زیرا اگر مجبور به پرداخت قرض او شوی و نتوانی آن را بپردازی، رختخوابت را از زیرت بیرون می‌کشند. حدود زمین خود را که اجدادت از قدیم تعیین کرده‌اند، به نفع خود تغییر نده.

نیکنامی برتر از ثروت هنگفت است و محبوبیت گرانبهاتر از طلا و نقره. دارا و ندار یک وجه مشترک دارند: هر دوی آنها را خداوند آفریده است. شخص زیرک خطر را پیش‌بینی می‌کند و از آن اجتناب می‌نماید ولی آدم جاهل به سوی آن می‌رود و خود را گرفتار می‌سازد. ثمرهٔ تواضع و خداترسی، ثروت و احترام و عمر طولانی است. راه اشخاص فاسد از خارها و دامها پوشیده است، پس اگر جان خود را دوست داری از رفتن به راه آنها خودداری کن. بچه را در راهی که باید برود تربیت کن و او تا آخر عمر از آن منحرف نخواهد شد. فقیر اسیر ثروتمند است و قرض گیرنده غلام قرض دهنده. هر که ظلم بکارد مصیبت درو خواهد کرد و قدرتش در هم خواهد شکست. شخص سخاوتمندی که غذای خود را با فقرا تقسیم می‌کند، برکت خواهد یافت. مسخره کننده را بیرون بینداز تا نزاع و مجادله و فحاشی خاتمه یابد. اگر کسی پاکی قلب را دوست بدارد و سخنانش دلنشین باشد، حتی پادشاه نیز دوست او خواهد شد. خداوند آدمهای درستکار را محفوظ نگه می‌دارد، اما نقشه‌های بدکاران را باطل می‌کند. آدم تنبل در خانه می‌ماند و می‌گوید: «اگر بیرون بروم شیر مرا می‌خورد.» سخنان زن بدکار مانند یک دام خطرناک است و هر که مورد غضب خداوند باشد در آن می‌افتد. حماقت در وجود کودک نهفته است، ولی چوب تأدیب آن را از او بیرون می‌کند. کسی که به خاطر نفع خودش به فقرا ظلم کند و به ثروتمندان هدیه دهد، عاقبت گرفتار فقر خواهد شد. به این سخنان مردان حکیم که به تو یاد می‌دهم گوش فرا ده و با تمام وجود از آنها پیروی کن؛ زیرا حفظ کردن آنها در دل و قرار دادن آنها بر زبان، کار پسندیده‌ای است. این سخنان را امروز به تو تعلیم می‌دهم تا اعتماد تو بر خداوند باشد. این کلمات گزیده را که مملو از حکمت و اندرز است، برای تو نوشته‌ام تا حقیقت را آنچنان که هست به تو یاد دهم و تو نیز آن را به کسانی که از تو سؤال می‌کنند، بیاموزی. اموال شخص فقیر را که حامی ندارند، غارت نکن و حق بیچارگان را در دادگاه پایمال ننما؛ زیرا خداوند به داد ایشان خواهد رسید و کسانی را که به ایشان ظلم کرده‌اند به سزای اعمالشان خواهد رسانید. با اشخاص تندخو که زود خشمگین می‌شوند معاشرت نکن، مبادا مثل آنها شوی و زندگی خود را تباه کنی. ضامن دیگری نشو و تعهد نکن که او قرض خود را پس خواهد داد، زیرا اگر مجبور به پرداخت قرض او شوی و نتوانی آن را بپردازی، رختخوابت را از زیرت بیرون می‌کشند. حدود ملک خود را که اجدادت از قدیم آن را تعیین کرده‌اند، به نفع خود تغییر نده.

نیک نامی از کثرت دولتمندی افضل است، و فیض از نقره و طلا بهتر. دولتمند و فقیر با هم ملاقات میکنند، آفریننده هر دوی ایشان خداوند است. مرد زیرک، بلا را میبیند و خویشتن رامخفی میسازد و جاهلان میگذرند و در عقوبت گرفتار میشوند. جزای تواضع و خداترسی، دولت و جلال وحیاتاست. خارها و دامها در راه کجروان است، اما هرکه جان خود را نگاه دارد از آنها دور میشود. طفل را در راهی که باید برود تربیت نما، وچون پیر هم شود از آن انحراف نخواهد ورزید. توانگر بر فقیر تسلط دارد، و مدیون غلام طلب کار میباشد. هرکه ظلم بکارد بلا خواهد دروید، وعصای غضبش زایل خواهد شد. شخصی که نظر او باز باشد مبارک خواهدبود، زیرا که از نان خود به فقرا میدهد. استهزاکننده را دور نما و نزاع رفع خواهدشد، و مجادله و خجالت ساکت خواهد گردید. هرکه طهارت دل را دوست دارد، و لبهای ظریف دارد پادشاه دوست او میباشد. چشمان خداوند معرفت را نگاه میدارد وسخنان خیانتکاران را باطل میسازد. مرد کاهل میگوید شیر بیرون است، و درکوچهها کشته میشوم. دهان زنان بیگانه چاه عمیق است، و هرکه مغضوب خداوند باشد در آن خواهد افتاد. حماقت در دل طفل بسته شده است، اماچوب تادیب آن را از او دور خواهد کرد. هرکه بر فقیر برای فایده خویش ظلم نماید، و هرکه به دولتمندان ببخشد البته محتاج خواهد شد. گوش خود را فرا داشته، کلام حکما رابشنو، و دل خود را به تعلیم من مایل گردان، زیرا پسندیده است که آنها را در دل خودنگاه داری، و بر لبهایت جمیع ثابت ماند، تا اعتماد تو بر خداوند باشد. امروز تو راتعلیم دادم، آیا امور شریف را برای تو ننوشتم؟ شامل بر مشورت معرفت، تا قانون کلام راستی را اعلام نمایم، و توکلام راستی را نزد فرستندگان خود پس ببری؟ فقیر را از آن جهت که ذلیل است تاراج منما، و مسکین را در دربار، ستم مرسان، زیرا خداوند دعوی ایشان را فیصل خواهدنمود، و جان تاراج کنندگان ایشان را به تاراج خواهد داد. با مرد تندخو معاشرت مکن، و با شخص کج خلق همراه مباش، مبادا راههای او را آموخته شوی و جان خود را در دام گرفتار سازی. ازجمله آنانی که دست میدهند مباش و نه از آنانی که برای قرضها ضامن میشوند. اگر چیزی نداری که ادا نمایی پس چرابستر تو را از زیرت بردارد. حد قدیمی را که پدرانت قرار داده اندمنتقل مساز.