Mateo 21
21
Jerusalénman Jesús yaykushqan
Marcos 11.1-11; Lucas 19.28-38; Juan 12.12-19
1Jerusalénman Jesús aywarmi Olivos jirkancho Betfagé markaman chayarqan. Tsaypitami ishkay discïpulunkunata kachar 2kayno nirqan: <<Taqay markaman aywapäkuy. Chayashpaykimi manta wawayuq bürru wataraykaqta taripäkunkipaq. Tsay bürruta paskarir wawantinta apapäkamuy. 3Pipis tapushuptikiqa kayno nipäkunki: <Señor Jesúsmi munaykan. Rätulatami kutiratsimunqa> >>.
4Jesús nishqanno rurarmi Tayta Diospa profëtan kayno qelqashqanta cumplirqan:
5<<Sión runakunata kayno wilay:
<Rikapäkuy mandaqniki rey aywaykämuqta.
Humildi karmi bürrun muntashqa aywaykämun.
Manta bürrun muntashqami aywaykämun> >>.#Zac. 9.9.
6Tsawraqa discïpulunkuna aywar Jesús nishqannölami rurapäkurqan. 7Mamantinta apaykur punchunkunata karunaparkuptinmi manta bürrun muntashqa Jesús aywarqan. 8Tsayno aywaptinmi tsaytsika runakuna kushikuypita punchunkunata näniman mashtapäkurqan. Tsaynölami wakinkunapis palmakunapa rämankunata pakirir näniman mashtapäkurqan. 9Tsawraqa puntanta aywaqkuna y qepanta aywaqkunapis kushikushpan kayno nipäkurqan: <<¡Hosana!#21.9 Israel runakuna Hosana nirqan Tayta Diosta alabarmi. ¡Davidpa Tsurin alabashqa kaykulätsun! ¡Tayta Diospa jutincho shamuq runa alabashqa kaykulätsun!#Sal. 118.25-26. ¡Jana patsachöpis alabashqa kaykulätsun!>>
10Jerusalénman Jesús yaykuptinmi tsaycho kaykaq lapan runakuna jukninpis jukninpis tapunakurqan kayno nir: <<¿Piraq taqay runa?>>
11Tsawraqa Jesúswan aywaykaq runakuna kayno nipäkurqan: <<Pay kaykan Galileacho kaykaq Nazaretpita shamuq profëta Jesúsmi>>.
Templucho rantikuqkunata qarqushqan
Marcos 11.15-19; Lucas 19.45-48; Juan 2.13-22
12Templu patiuman yaykurirnami rantikuqkunata y rantipakuqkunatapis Jesús qarqurqan. Tsaynölami qellay trukatsiqkunapa mësankunatapis#21.12 Jesús kawanan witsanmi Roma runakunapa qellayninta Israel runakuna manijaq imatapis rantipakunanpaq. Tayta Diospaq ofrendata apananpaqmi itsanqa templuman apananpaq kaq qellaytaraq rantiq. y paluma rantikuqkunapa sillëtankunatapis tikrar usharqan. 13Qarqurmi kayno nirqan: <<Tayta Diospa palabrancho kaynömi qelqaraykan: <Wayïqa kanqa runakuna manakamänanpaqmi>.#Isa. 56.7. Tsayno niykaptinpis qamkunaqa suwakunapa machayninmanmi tikratsipäkushqanki>>.#Jer. 7.11.
14Templu patiucho Jesús kaykaptinmi qaprakuna y weqrukunapis payman qeliparqan. Paykunataqa lapantami aliyätsirqan. 15Tsaychömi wamrakunapis payta alabar kayno nipäkurqan: <<¡Hosana! ¡Davidpa Tsurinta alabashun!>>
Runakunata Jesús aliyaykätsiqta rikaykur y wamrakuna alabarkaykaqta mayarmi mandaq cürakuna y leyta yachatsiq runakunapis pasaypa rabyakärirqan. 16Tsaymi Jesústa kayno nipäkurqan: <<¿Mayankiku kay wamrakuna niykashqanta?>>
Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Aw. ¿Manaku liyipäkushqanki Diospa palabrancho kayno qelqaraykashqanta: <Pishi wamrakuna y chuchuykaq wamrakunapis alabashunkimi>?>>#Sal. 8.2.
17Tsayno nirkurmi paykunata kacharir Betania markaman kutikurqan tsaycho patsakunanpaq.
Hïgus yöra tsakinanpaq Jesús nishqan
Marcos 11.12-14, 20-24
18Jukaqnin tuta Jerusalénman kutiykashqancho Jesús mikanarqan. 19Tsaymi näni nawpancho hïgus yörata rikaykur wayuyninta ashiq aywarqan. Rapralanta tariykurmi kayno nirqan: <<¡Kananpitaqa manami imaypis wayunkipaqnatsu!>>
Tsayno niptinmi jinan höra hïgus yöra tsakikäkurqan.#21.19 Tsaynöpami Jesús tantiyatsirqan runakunapis Tayta Dios munashqanno mana kawar wayuyniynaq hïgusno kashqanta. Tsaymi tsay hïgusta Jesús tsakitsishqanno Tayta Dios runakunatapis juzganqa. 20Tsayta rikaykurmi discïpulunkuna mantsakashqa kayno ninakurqan: <<¿Imanöpataq hïgus yöra jinan höra tsakishqa?>>
21Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Rasunpami kayno nï: Lapan shonquykiwan Tayta Diosman yärakurqa manami kay hïgus yörata tsakitsishqänölatsu rurapäkunki, sinöqa taqay jirkata: <Kaypita lamarman ayway> niptikipis aywanqami.#Mat. 17.20; 1Cor. 13.2. 22Lapan shonquykiwan yärakur imatapis Tayta Diosta manakurqa chaskinkimi>>.
Jesústa cürakuna tapushqan
Marcos 11.27-33; Lucas 20.1-8
23Tsaypita templu patiuman yaykuykur yachaykätsiptinmi mandaq cürakuna y Israel mayor runakunapis Jesústa tapupäkurqan kayno nir: <<Qamqa ¿pipa munayninwantaq rantikuqkunata qarqushqanki? ¿Pitaq nishushqanki tsayno qarqunaykipaq?>>
24Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Qamkunatapis mä tapushayki. Tapushqäta nimaptikiqa noqapis wilashaykimi pipa munayninwan qarqushqätapis. 25¿Pitaq Juanta kachamushqa bautizananpaq? ¿Tayta Diosku o runakunalaku?>>
Tsayno tapuptinmi kikinpura kayno parlapäkurqan: <<Tayta Dios kachamushqanta niptintsiqa: <¿Imanirtaq mana chaskikärishqankitsu?> nimäshunmi. 26Runakuna kachamushqanta niptintsiqa intëru markami contrantsi sharkapäkunqa. Lapanmi yarpapäkun Juan profëta kashqanta>>.
27Tsawraqa Jesústa kayno nipäkurqan: <<Manami musyapäkütsu pï kachamushqantapis>>.
Tsayno niptinmi Jesús kayno nirqan: <<Noqapis manami wilashaykitsu pipa munayninwan rantikuqkunata qarqushqätapis>>.
Juk runapa ishkay tsurinkunaman Jesús tinkutsishqan
28<<¿Qamkuna ima ninkitaq? Juk runapashi ishkay tsurinkuna karqan. Qechpa kaq tsurintashi kayno nirqan: <Hïju, kanan junaq üva chakrächo arupaykalämay>. 29Tsayno ruwakuptin manashi awnirqantsu. Nirkurpis yarpachakurkur aruq aywarqanshi. 30Qechpa tsurinta minkakushqannölashi shulka kaq tsurintapis minkakurqan. Tsayshi tsurin kayno nirqan: <Ya, papä. Arupäshaykichari>. Tsayno awnirkurpis manashi aywarqantsu.
31<<Kanan mä nimay. ¿Mayqantaq taytan munashqanta rurashqa?>>
Tsayno niptinmi kayno nipäkurqan: <<Qechpa kaq tsurinmi>>.
Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Rasunpami kayno nï: Tsay qechpa kaq tsurin kashqannömi Romapaq impuestu cobraqkuna y wayrapakuq warmikunapis karkaykan. Paykunaqa qamkunapita mas puntatami Tayta Dios mandaykashqanman yaykuykan. 32Tayta Dios munashqanno kawanaykipaq Bautizaq Juan yachatsishuptikipis qamkunaqa manami chaskikärishqankitsu. Impuestu cobraqkuna y wayrapakuq warmikunami itsanqa wilakushqanta chaskikärishqa.#Luc. 3.12; 7.29-30. Tsayta rikaykarpis qamkunaqa wilakushqanta manami chaskikärishqankitsu ni jutsa ruraykunata kacharishqankitsu>>.
Chakra arriendaq runakunaman tinkutsiypa Jesús yachatsishqan
Marcos 12.1-12; Lucas 20.9-19
33<<Mas juktapis tinkutsiypa yachatsishayki: Juk runashi chakranman üvata plantaykatsir#Isa. 5.1-2. intëru kuchunpa perqatsirqan. Üvata jarunanpaqshi pözuta ruratsirqan. Chakranta täpananpaqshi törritapis sharkatsirqan. Lapanta ruraykatsirnashi chakranta arriendakuykur juk lädu markapa aywakurqan.
34<<Cosëcha qalaykuptinnashi üva chakra arrindunpita cobrakamunanpaq ashmayninkunata kacharqan. 35Chayaptinshi chakra arriendaqkunaqa tsay ashmaykunata jukta maqapäkurqan, jukta wanutsipäkurqan y juktanashi saqmapäkurqan. 36Tsayshi chakrapa duëñun puntata kachashqanpita mas atskaqtana ashmayninkunata kacharqan. Paykunatapis tsaynölashi rurapäkurqan.
37<<Tsaypitanashi kikinpa tsurintana kacharqan <tsurïtaqa respitapäkunqami> nishpan. 38Tsurin aywaykaqta rikärirshi chakra arriendaqkuna wilanakur kayno nipäkurqan: <Taqaymi kay chakrawan quëdananpaq kaykan. Kanan wanuratsishun noqantsipaqna chakran kananpaq>. 39Chayaykuptinnashi wilanakushqannöla üva chakrapita juk läduman apaykur wanutsipäkurqan>>.
40Tsayno wilaparkurmi Jesús kayno nirqan: <<Üva chakrapa duëñun kutiykur ¿imatataq ruranqa tsay runakunata?>>
41Tapuptinmi kayno nipäkurqan: <<Tsay fiyu runakunataqa mana kuyapaypami wanutsinqa. Nirkurmi cada cosëchacho pägaq kaqtana chakranta arriendakuykunqa>>.
42Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<¿Manaku liyipäkushqanki Tayta Diospa palabran kayno nishqanta?
<< <Wayi sharkatsiqkuna <<kay rumiqa manami alitsu>> nir jitarishqanmi wayi esquïnan cimientuchöna churaraykan.
Tsayno kananpaq Tayta Diosmi kamakätsishqa.
Tsaypitami pasaypa kushikuntsi>.#21.42 Tsay rumimanmi Jesucristo tinkutsikurqan. Tsayno nirmi tantiyatsirqan chikiptinpis Tayta Dios lapanpitapis mas munayniyuq kananpaq churashqanta.#Sal. 118.22-23.
43<<Tsaymi qamkunata kayno nï: Mandashqanta qechurkushushpaykimi cäsukuq runakunatana Tayta Dios qoykunqa. 44Pipis tsay rumiman tuniq kaqqa ushakanqami. Tsaynölami pipa jananmanpis tsay rumi chayarqa pasaypa ushakätsinqa>>.
45Tsayno tinkutsiypa yachatsiptinmi mandaq cürakuna y fariseukuna tantiyapäkurqan paykunapa contran rimaykashqanta.#21.45 Tsay tinkutsikuy kaynömi kaykan: Chakrayuqqa Tayta Diosmi. Chakrayuq kachashqan ashmayninkunanami Tayta Diospa profëtankuna. Chakrayuqpa tsurinnami Jesucristo. Chakra arriendaq fiyu runakunanami Jesucristupa contrankuna. 46Tsawraqa prësu tsaritsiyta munarpis profëta kashqanta runakuna parlaptinmi paykunata mantsakur mana tsaritsipäkurqantsu.
Currently Selected:
Mateo 21: qvmB
Highlight
Copy
Compare
Share
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
© 2003, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.
Mateo 21
21
Jerusalénman Jesús yaykushqan
Marcos 11.1-11; Lucas 19.28-38; Juan 12.12-19
1Jerusalénman Jesús aywarmi Olivos jirkancho Betfagé markaman chayarqan. Tsaypitami ishkay discïpulunkunata kachar 2kayno nirqan: <<Taqay markaman aywapäkuy. Chayashpaykimi manta wawayuq bürru wataraykaqta taripäkunkipaq. Tsay bürruta paskarir wawantinta apapäkamuy. 3Pipis tapushuptikiqa kayno nipäkunki: <Señor Jesúsmi munaykan. Rätulatami kutiratsimunqa> >>.
4Jesús nishqanno rurarmi Tayta Diospa profëtan kayno qelqashqanta cumplirqan:
5<<Sión runakunata kayno wilay:
<Rikapäkuy mandaqniki rey aywaykämuqta.
Humildi karmi bürrun muntashqa aywaykämun.
Manta bürrun muntashqami aywaykämun> >>.#Zac. 9.9.
6Tsawraqa discïpulunkuna aywar Jesús nishqannölami rurapäkurqan. 7Mamantinta apaykur punchunkunata karunaparkuptinmi manta bürrun muntashqa Jesús aywarqan. 8Tsayno aywaptinmi tsaytsika runakuna kushikuypita punchunkunata näniman mashtapäkurqan. Tsaynölami wakinkunapis palmakunapa rämankunata pakirir näniman mashtapäkurqan. 9Tsawraqa puntanta aywaqkuna y qepanta aywaqkunapis kushikushpan kayno nipäkurqan: <<¡Hosana!#21.9 Israel runakuna Hosana nirqan Tayta Diosta alabarmi. ¡Davidpa Tsurin alabashqa kaykulätsun! ¡Tayta Diospa jutincho shamuq runa alabashqa kaykulätsun!#Sal. 118.25-26. ¡Jana patsachöpis alabashqa kaykulätsun!>>
10Jerusalénman Jesús yaykuptinmi tsaycho kaykaq lapan runakuna jukninpis jukninpis tapunakurqan kayno nir: <<¿Piraq taqay runa?>>
11Tsawraqa Jesúswan aywaykaq runakuna kayno nipäkurqan: <<Pay kaykan Galileacho kaykaq Nazaretpita shamuq profëta Jesúsmi>>.
Templucho rantikuqkunata qarqushqan
Marcos 11.15-19; Lucas 19.45-48; Juan 2.13-22
12Templu patiuman yaykurirnami rantikuqkunata y rantipakuqkunatapis Jesús qarqurqan. Tsaynölami qellay trukatsiqkunapa mësankunatapis#21.12 Jesús kawanan witsanmi Roma runakunapa qellayninta Israel runakuna manijaq imatapis rantipakunanpaq. Tayta Diospaq ofrendata apananpaqmi itsanqa templuman apananpaq kaq qellaytaraq rantiq. y paluma rantikuqkunapa sillëtankunatapis tikrar usharqan. 13Qarqurmi kayno nirqan: <<Tayta Diospa palabrancho kaynömi qelqaraykan: <Wayïqa kanqa runakuna manakamänanpaqmi>.#Isa. 56.7. Tsayno niykaptinpis qamkunaqa suwakunapa machayninmanmi tikratsipäkushqanki>>.#Jer. 7.11.
14Templu patiucho Jesús kaykaptinmi qaprakuna y weqrukunapis payman qeliparqan. Paykunataqa lapantami aliyätsirqan. 15Tsaychömi wamrakunapis payta alabar kayno nipäkurqan: <<¡Hosana! ¡Davidpa Tsurinta alabashun!>>
Runakunata Jesús aliyaykätsiqta rikaykur y wamrakuna alabarkaykaqta mayarmi mandaq cürakuna y leyta yachatsiq runakunapis pasaypa rabyakärirqan. 16Tsaymi Jesústa kayno nipäkurqan: <<¿Mayankiku kay wamrakuna niykashqanta?>>
Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Aw. ¿Manaku liyipäkushqanki Diospa palabrancho kayno qelqaraykashqanta: <Pishi wamrakuna y chuchuykaq wamrakunapis alabashunkimi>?>>#Sal. 8.2.
17Tsayno nirkurmi paykunata kacharir Betania markaman kutikurqan tsaycho patsakunanpaq.
Hïgus yöra tsakinanpaq Jesús nishqan
Marcos 11.12-14, 20-24
18Jukaqnin tuta Jerusalénman kutiykashqancho Jesús mikanarqan. 19Tsaymi näni nawpancho hïgus yörata rikaykur wayuyninta ashiq aywarqan. Rapralanta tariykurmi kayno nirqan: <<¡Kananpitaqa manami imaypis wayunkipaqnatsu!>>
Tsayno niptinmi jinan höra hïgus yöra tsakikäkurqan.#21.19 Tsaynöpami Jesús tantiyatsirqan runakunapis Tayta Dios munashqanno mana kawar wayuyniynaq hïgusno kashqanta. Tsaymi tsay hïgusta Jesús tsakitsishqanno Tayta Dios runakunatapis juzganqa. 20Tsayta rikaykurmi discïpulunkuna mantsakashqa kayno ninakurqan: <<¿Imanöpataq hïgus yöra jinan höra tsakishqa?>>
21Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Rasunpami kayno nï: Lapan shonquykiwan Tayta Diosman yärakurqa manami kay hïgus yörata tsakitsishqänölatsu rurapäkunki, sinöqa taqay jirkata: <Kaypita lamarman ayway> niptikipis aywanqami.#Mat. 17.20; 1Cor. 13.2. 22Lapan shonquykiwan yärakur imatapis Tayta Diosta manakurqa chaskinkimi>>.
Jesústa cürakuna tapushqan
Marcos 11.27-33; Lucas 20.1-8
23Tsaypita templu patiuman yaykuykur yachaykätsiptinmi mandaq cürakuna y Israel mayor runakunapis Jesústa tapupäkurqan kayno nir: <<Qamqa ¿pipa munayninwantaq rantikuqkunata qarqushqanki? ¿Pitaq nishushqanki tsayno qarqunaykipaq?>>
24Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Qamkunatapis mä tapushayki. Tapushqäta nimaptikiqa noqapis wilashaykimi pipa munayninwan qarqushqätapis. 25¿Pitaq Juanta kachamushqa bautizananpaq? ¿Tayta Diosku o runakunalaku?>>
Tsayno tapuptinmi kikinpura kayno parlapäkurqan: <<Tayta Dios kachamushqanta niptintsiqa: <¿Imanirtaq mana chaskikärishqankitsu?> nimäshunmi. 26Runakuna kachamushqanta niptintsiqa intëru markami contrantsi sharkapäkunqa. Lapanmi yarpapäkun Juan profëta kashqanta>>.
27Tsawraqa Jesústa kayno nipäkurqan: <<Manami musyapäkütsu pï kachamushqantapis>>.
Tsayno niptinmi Jesús kayno nirqan: <<Noqapis manami wilashaykitsu pipa munayninwan rantikuqkunata qarqushqätapis>>.
Juk runapa ishkay tsurinkunaman Jesús tinkutsishqan
28<<¿Qamkuna ima ninkitaq? Juk runapashi ishkay tsurinkuna karqan. Qechpa kaq tsurintashi kayno nirqan: <Hïju, kanan junaq üva chakrächo arupaykalämay>. 29Tsayno ruwakuptin manashi awnirqantsu. Nirkurpis yarpachakurkur aruq aywarqanshi. 30Qechpa tsurinta minkakushqannölashi shulka kaq tsurintapis minkakurqan. Tsayshi tsurin kayno nirqan: <Ya, papä. Arupäshaykichari>. Tsayno awnirkurpis manashi aywarqantsu.
31<<Kanan mä nimay. ¿Mayqantaq taytan munashqanta rurashqa?>>
Tsayno niptinmi kayno nipäkurqan: <<Qechpa kaq tsurinmi>>.
Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<Rasunpami kayno nï: Tsay qechpa kaq tsurin kashqannömi Romapaq impuestu cobraqkuna y wayrapakuq warmikunapis karkaykan. Paykunaqa qamkunapita mas puntatami Tayta Dios mandaykashqanman yaykuykan. 32Tayta Dios munashqanno kawanaykipaq Bautizaq Juan yachatsishuptikipis qamkunaqa manami chaskikärishqankitsu. Impuestu cobraqkuna y wayrapakuq warmikunami itsanqa wilakushqanta chaskikärishqa.#Luc. 3.12; 7.29-30. Tsayta rikaykarpis qamkunaqa wilakushqanta manami chaskikärishqankitsu ni jutsa ruraykunata kacharishqankitsu>>.
Chakra arriendaq runakunaman tinkutsiypa Jesús yachatsishqan
Marcos 12.1-12; Lucas 20.9-19
33<<Mas juktapis tinkutsiypa yachatsishayki: Juk runashi chakranman üvata plantaykatsir#Isa. 5.1-2. intëru kuchunpa perqatsirqan. Üvata jarunanpaqshi pözuta ruratsirqan. Chakranta täpananpaqshi törritapis sharkatsirqan. Lapanta ruraykatsirnashi chakranta arriendakuykur juk lädu markapa aywakurqan.
34<<Cosëcha qalaykuptinnashi üva chakra arrindunpita cobrakamunanpaq ashmayninkunata kacharqan. 35Chayaptinshi chakra arriendaqkunaqa tsay ashmaykunata jukta maqapäkurqan, jukta wanutsipäkurqan y juktanashi saqmapäkurqan. 36Tsayshi chakrapa duëñun puntata kachashqanpita mas atskaqtana ashmayninkunata kacharqan. Paykunatapis tsaynölashi rurapäkurqan.
37<<Tsaypitanashi kikinpa tsurintana kacharqan <tsurïtaqa respitapäkunqami> nishpan. 38Tsurin aywaykaqta rikärirshi chakra arriendaqkuna wilanakur kayno nipäkurqan: <Taqaymi kay chakrawan quëdananpaq kaykan. Kanan wanuratsishun noqantsipaqna chakran kananpaq>. 39Chayaykuptinnashi wilanakushqannöla üva chakrapita juk läduman apaykur wanutsipäkurqan>>.
40Tsayno wilaparkurmi Jesús kayno nirqan: <<Üva chakrapa duëñun kutiykur ¿imatataq ruranqa tsay runakunata?>>
41Tapuptinmi kayno nipäkurqan: <<Tsay fiyu runakunataqa mana kuyapaypami wanutsinqa. Nirkurmi cada cosëchacho pägaq kaqtana chakranta arriendakuykunqa>>.
42Tsawraqa Jesús kayno nirqan: <<¿Manaku liyipäkushqanki Tayta Diospa palabran kayno nishqanta?
<< <Wayi sharkatsiqkuna <<kay rumiqa manami alitsu>> nir jitarishqanmi wayi esquïnan cimientuchöna churaraykan.
Tsayno kananpaq Tayta Diosmi kamakätsishqa.
Tsaypitami pasaypa kushikuntsi>.#21.42 Tsay rumimanmi Jesucristo tinkutsikurqan. Tsayno nirmi tantiyatsirqan chikiptinpis Tayta Dios lapanpitapis mas munayniyuq kananpaq churashqanta.#Sal. 118.22-23.
43<<Tsaymi qamkunata kayno nï: Mandashqanta qechurkushushpaykimi cäsukuq runakunatana Tayta Dios qoykunqa. 44Pipis tsay rumiman tuniq kaqqa ushakanqami. Tsaynölami pipa jananmanpis tsay rumi chayarqa pasaypa ushakätsinqa>>.
45Tsayno tinkutsiypa yachatsiptinmi mandaq cürakuna y fariseukuna tantiyapäkurqan paykunapa contran rimaykashqanta.#21.45 Tsay tinkutsikuy kaynömi kaykan: Chakrayuqqa Tayta Diosmi. Chakrayuq kachashqan ashmayninkunanami Tayta Diospa profëtankuna. Chakrayuqpa tsurinnami Jesucristo. Chakra arriendaq fiyu runakunanami Jesucristupa contrankuna. 46Tsawraqa prësu tsaritsiyta munarpis profëta kashqanta runakuna parlaptinmi paykunata mantsakur mana tsaritsipäkurqantsu.
Currently Selected:
:
Highlight
Copy
Compare
Share
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
© 2003, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.