Mateo 5
YAKV

Mateo 5

5
Magusihat si Isa diyataꞌ kūd
1Manjari pagkite si Isa meꞌ aꞌa mabanesin, pataked iye diyataꞌ kūd duk ningkoloꞌ iye. Patapit si iye meꞌ tindegnen.
Kahāpan meꞌ aꞌa manuhut Tuhanin
(Lukas 6:20-23)
2Magusihat iye si siye, paꞌinne,
3“Hāp pe meꞌ aꞌa mangataꞌuhan weꞌ gaꞌi kasulutan Tuhanin si siye bang gaꞌi siye ngandel si iye, peggeꞌ pagbayaꞌan du siye weꞌ Tuhanin.
4Hāp pe meꞌ aꞌa madukkahin, peggeꞌ pinahemokan du siye weꞌ Tuhanin.
5Hāp pe meꞌ aꞌa madiyawaꞌ ateynen peggeꞌ tasangkade du kahāpan pananggup Tuhanin.
6Hāp pe meꞌ aꞌa mamabayaꞌ manuhut kabayaꞌan Tuhanin, peggeꞌ dinuhulan du siye.
7Hāp pe meꞌ aꞌa mamaꞌaseꞌ si saweꞌden, peggeꞌ kinaꞌaseꞌan du isab siye weꞌ Tuhanin.
8Hāp pe meꞌ aꞌa mabentel dem ateyden, peggeꞌ magkite du siye duk Tuhanin.
9Hāp pe meꞌ aꞌa maghāp saweꞌden, peggeꞌ inēnan du siye anak Tuhanin.
10Hāp pe meꞌ aꞌa bininasa sabab panuhutde pangandaꞌakan Tuhanin, peggeꞌ pagbayaꞌan siye weꞌ Tuhanin.
11“Hāp pe kaꞌam bang kaꞌam binissā-bissāhan, duk pinapeddiꞌan duk ilimutan bu gaꞌi toꞌo peggeꞌ nuhut kaꞌam aku. 12Magkēg kaꞌam manamal peggeꞌ hadje panumbas kaꞌamin si surgaꞌ. Peggeꞌ sa miyaꞌan du hep isab paminasa si meꞌ kanabihan matuꞌuley.”
Sabab asin duk dantaꞌ
(Markus 9:50; Lukas 14:34-35)
13“Kaꞌam manuhut akuhin, kuweꞌ asin du kaꞌam si kēmon manusiyaꞌ. Saguwaꞌ bang asinin gaꞌ ne niyaꞌ lessane, gaꞌi ne maꞌasin balik. Gaꞌ ne niyaꞌ gunane. Ubus ilakasan hadja duk diꞌik-diꞌikan aꞌa.
14“Kaꞌam manuhut akuhin, kuweꞌ dantaꞌ du kaꞌam si kēmon manusiyaꞌ. Bang puweblohin diyataꞌ kūd, takite du weꞌ meꞌ aꞌahin. 15Gaꞌ niyaꞌ mekketan payitaꞌan bu lekkebanne duk palanggana saguwaꞌ bettadne diyataꞌ tengenanne duk dantaꞌ kēmon dem lumaꞌin. 16Damikkiyan isab kaꞌam subey ngurung dantaꞌ si manusiyaꞌ. Hātinen maghinang kaꞌam hāp, supaya takite meꞌ aꞌahin meꞌ hinanganbi mahāpin duk pudjide du Samabi si surgaꞌin.”
Pagtoloꞌ sabab saraꞌin
17“Daꞌa kaꞌam magpikil weꞌ hangkan ku pitu supaya gaꞌi ne binali saraꞌ si Musahin duk meꞌ panoloꞌ kanabihanin. Gaꞌi ku pitu ngānan saraꞌin duk meꞌ panoloꞌ kanabihanin saguwaꞌ supaya tapahāti teꞌed bang ine hātinen. 18Sabennal akahante kaꞌam, samantaꞌan tuꞌu pe dunyahin duk langitin, gaꞌ niyaꞌ bisan dambuwaꞌ batang duk dambuwaꞌ balis inānan amban saraꞌin. Gaꞌi makajari weꞌ gaꞌi binali saraꞌin samantaꞌan gaꞌ pe kiyamat. 19Hangkan sine-sine ngalanggalan saraꞌin, bisan meꞌ saraꞌ gaꞌ niyaꞌ tantu baline, duk toloꞌanne isab sinduwehin ngalanggalanne, iye du madiyawaꞌ teꞌed dem pagbayaꞌan Tuhanin. Saguwaꞌ sine-sine nuhut saraꞌin duk toloꞌanne isab sinduwehin nuhut saraꞌin, langkew iye si pagbayaꞌan Tuhanin. 20Akahante kaꞌam, bang pagtuyuꞌbi manuhut pangandaꞌakan Tuhanin gaꞌi palabi amban pagtuyuꞌ meꞌ guru si saraꞌ āgamahin duk meꞌ Pariseohin, gaꞌi du kaꞌam tapī dem pagbayaꞌan Tuhanin.”
Pagtoloꞌ sabab ngamā
21“Bakas takalebi sabab panoloꞌ si meꞌ aꞌa dehelluhin, pinaꞌin, ‘Daꞌa kew mapatey. Sine-sine mapatey subey hinukum.’ 22Saguwaꞌ aku, paꞌinku: sine-sine astel si saweꞌnen subey hinukum, duk sine-sine magpaꞌin si saweꞌne, ‘Babbal kew!’ subey binoꞌo si huwis, duk sine-sine magpaꞌin si saweꞌne, ‘Dupang kew teꞌed, gaꞌ niyaꞌ kagunahannu!’ siya-siya iye hinukum pinadem ebbut narkaꞌ. 23Bang kew laꞌi si langgal sōng nambahayang bu taꞌessebnu weꞌ peddiꞌ atey saweꞌnun si kaꞌu, 24pī kew dahuꞌ maghāp duk saweꞌnun, meke kew pī balik nambahayang.
25“Bang niyaꞌ aꞌa nuntutan kaꞌu, boꞌohun ne iye maghāp sasangbi pe si lān hap pī si paghukuman. Peggeꞌ bang laꞌi ne kaꞌam si paghukuman, kaw kew daꞌak hukumin ineddoꞌ si pulis bu pinadem kalabusu kew. 26Sabennal akahante kew, weꞌ gaꞌi teꞌed kew lumuwas billaꞌi samantaꞌan gaꞌi tapuwasannu kēmon pinamulta si kaꞌuhin. Bisan dambuwaꞌ sīn gaꞌi kakulangan.”
Pagtoloꞌ sabab magjina
27“Bakas takalebi isab panoloꞌ inin, pinaꞌin, ‘Daꞌa kew magjina.’ 28Saguwaꞌ aku, paꞌinku: sine-sine mayam si dende bu tapikilnen laꞌat, kapagjina ne iye duk dendehin dem ateyne. 29Bang matanu kanawanin mamoꞌo kaꞌu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen kuweꞌ du ugitannu matanun bu ngalakasanne. Hāp pe bang gaꞌ niyaꞌ matanu dambiyaꞌ, amban kēmon barannun tinimanan pī dem narkaꞌ. 30Duk bang tangannu kanawanin mamoꞌo kaꞌu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen kuweꞌ du putukannu tangannun bu ngalakasanne. Hāp pe bang putuk tangannu dambiyaꞌin, amban kēmon barannun pinadem narkaꞌ.”
Pagtoloꞌ sabab magbutas
(Mateo 19:9; Markus 10:11-12; Lukas 16:18)
31“Niyaꞌ isab panoloꞌ, pinaꞌin, ‘Sine-sine nimanan andanen subey niyaꞌ sulat pagpilmahande duk kataꞌuhan weꞌ magbutas ne siye.’ 32Saguwaꞌ aku, paꞌinku: bang lellahin nimanan andanen, bu gaꞌ bakas magjina andanen, lellahin jānnen hangkan magjina dendehin bang magella iye balik. Duk sine-sine maganda si iye magjina du isab.”
Pagtoloꞌ sabab napa
33“Bakas takalebi isab sabab panoloꞌ si meꞌ aꞌa dehelluhin, pinaꞌin, ‘Daꞌa kaꞌam napa bang gaꞌi toꞌo. Duk subey tumananbi bang niyaꞌ sanggupbi si pakalehan Tuhanin.’ 34-35Saguwaꞌ aku, paꞌinku: bang kaꞌam nanggup ine-ine, daꞌa kaꞌam napa nabbut surgaꞌin, peggeꞌ laꞌi paningkoloꞌan Tuhanin. Daꞌa kaꞌam napa nabbut dunyahin, peggeꞌ inin pahalihan bettis Tuhanin. Daꞌa kaꞌam napa nabbut puweblo Awrusalamin, peggeꞌ inin puweblo inantanan Sultan Mabalakatanin. 36Daꞌa kaꞌam napa, kuweꞌ upama paꞌinbi, ‘Muwekkaꞌ kōkkun bang gaꞌi toꞌo!’ peggeꞌ dumaꞌin kaꞌam mangahinang baranbin. Bisan da lamba kōkbin, gaꞌi du kaꞌam taꞌu matomoꞌne pinaꞌittem atawa pinapoteꞌ. 37Paꞌinun bi hadja, ‘Aweꞌ’ atawa, ‘Gaꞌi.’ Ine-ine panambabi supaya kaꞌam kinahagad, iyan amban nakuraꞌ seyitanin ne.”
Pagtoloꞌ sabab males
(Lukas 6:29-30)
38“Bakas takalebi panoloꞌ inin, pinaꞌin, ‘Bang niyaꞌ aꞌa makapagkaꞌat mata saweꞌne, subey isab pinagkaꞌat matanen, duk bang niyaꞌ aꞌa makalupuꞌ impen saweꞌne, subey isab ilupuꞌ impennen.’ 39Saguwaꞌ aku, paꞌinku: daꞌa kaꞌam males bang niyaꞌ aꞌa taga sāꞌ si kaꞌam. Bang niyaꞌ aꞌa nampak luwenu dambiyaꞌin patampalun isab pī si iye dambiyaꞌin, ambat sampakne. 40Bang niyaꞌ aꞌa nuntutan kaꞌu supaya taꞌeddoꞌne badjuꞌnun, pangurungun du isab iye ōsnun. 41Bang niyaꞌ aꞌa nganggagahan kaꞌu moꞌo binoꞌonen da kilumetro, boꞌohun duwe kilumetro. 42Sine-sine mākuhan kaꞌu, urunganun, duk sine-sine ngindam amban kaꞌu, paꞌindamanun.”
Pagtoloꞌ sabab lasa si meꞌ bantahin
(Lukas 6:27-28, 32-36)
43“Bakas takalebi panoloꞌ inin, pinaꞌin, ‘Kalasahanun bagaynun duk kabunsihanun bantanun.’ 44Saguwaꞌ aku, paꞌinku: kalasahanun bi bantabin duk māku-māku kaꞌam si Tuhan para si meꞌ mangalaꞌat kaꞌamin 45supaya addatbin neppu addat Tuhanin, Samabi si surgaꞌin. Peggeꞌ Tuhanin pasilakne ellewin si meꞌ aꞌa mahāpin duk meꞌ aꞌa malaꞌatin saliꞌ-saliꞌ. Duk urunganne ulan meꞌ aꞌa mabentelin duk meꞌ aꞌa maghinangan malaꞌatin. 46Daꞌa kaꞌam ngase-ngase weꞌ tumbasan Tuhanin kaꞌam bang iye hadja kinalasahanbin meꞌ mamalasa si kaꞌamin. Peggeꞌ bisan du meꞌ aꞌa magpāku-pāku sukey mangalibahin, kalasahande du isab mamalasa si siyehin. 47Bang iye hadja inasipbin meꞌ bagaybin, na, gaꞌ du niyaꞌ tahinangbi pasōng hāpnen amban tahinang meꞌ sinduwehin. Bisan meꞌ aꞌa manggaꞌi mangataꞌuhan Tuhanin sa iyan du isab addatden. 48Hangkan kaꞌam, subey kaꞌam hāp kuweꞌ hāpan Samabi si surgaꞌin.”