Przypowieści Salomona 13
13
Korzyści działania z rozmysłem
1Mądry syn? [Trwa przy]
pouczeniach#13:1 [Trwa przy] pouczeniach: wg Ms: słucha, pod. G S. ojca.#13:1 Mądry syn jest upominany przez ojca, בֵּן חָכָם מְיֻסָּר אָב, lub: (1) Mądry człowiek widzi sens w pouczeniach ojca, zarozumiały zaś nie słucha pouczeń; (2) Mądry młody człowiek przyjmuje pouczenia ojca; młody szyderca – nie; (3) Mądry syn to sprawa pouczeń ojca.
A szyderca?#Ps 1:1; J 4:34; 5:19#13:1 Szyderca, לֵץ (lets), człowiek całkowicie pozbawiony rozumu, nie szanujący zdania innych (Ps 1:1). Nie posłuchał#13:1 Słuchanie, שֶָׁמַע (szama‘), łączy się z posłuszeństwem.
upomnienia!
2Z owocu swoich ust#Mt 12:34; Łk 6:45#13:2 Z owocu swoich ust, metonimia; tzn. stosownie do swojej mowy. Podobnych figur stylistycznych jest w Prz wiele, np. Prz 13:3; wg G: z owoców sprawiedliwości, ἀπὸ καρπῶν δικαιοσύνης. człowiek
spożywa dobro,#Prz 12:14; 18:20
a [w] duszy#13:2 dusza, נֶפֶשׁ (nefesz), ozn. tu pragnienie: pragnieniem niewiernych jest gwałt. zdradliwych – gwałt.
3Kto strzeże swoich ust, pilnuje
swojej duszy,#Prz 10:19; 21:23#13:3 dusza, נֶפֶשׁ (nefesz), ozn. tu życie, zob. Syr 28:25. Amenemope doradza: Zanim przemówisz, prześpij noc (5:15). Przysłowie arab.: Uważaj, by twój język nie podciął ci gardła.
kto rozwiera swe wargi,#Prz 10:10; 17:28; Kzn 10:12-14; Jk 3:1-12#13:3 kto rozwiera swe wargi, פֹּשֵׂק שְׂפָתָיו, idiom: kto jest gadatliwy; w G: prędkie wargi, προπετὴς χείλεσιν. temu
biada!#13:3 Lub: takiemu zguba! מְחִתָּה־לוֹ (mechitaʰ-lo).
4Leniwy? Jego dusza#13:4 dusza, נֶפֶשׁ (nefesz), tu jest synonimem osoby; brak w G S Vg. [wiele] sobie
życzy, lecz nic nie posiada.
A dusza#13:4 dusza, נֶפֶשׁ (nefesz), ozn. tu pragnienie. pracowitych? [Ta] będzie
nasycona.#13:4 Leniwego rozdzierają niespełnione pragnienia, lecz pracowitemu sprzyja powodzenie, Prz 13:4L.
5Sprawiedliwy nienawidzi fałszu
mowy,#13:5 mowa, דָּבָר (dawar), ozn. też sprawę: sprawiedliwy nienawidzi matactw.
lecz bezbożny roznosi smród#13:5 Przenośnie: zachowuje się w sposób przynoszący wstyd. Całe wyrażenie może stanowić hend.: bezbożny przynosi wielki wstyd. Wg BHS יָבִישׁ od בושׁ (bosz), tj. przynosi wstyd.
i przynosi wstyd.
6Sprawiedliwość strzeże
postępującego nienagannie,
lecz niegodziwość rujnuje
grzesznika.#13:6 Lub: lecz niegodziwego rujnuje grzech; wg G: lecz niegodziwi bezbożni dopuszczają się grzechu, τοὺς δὲ ἀσεβεῖς φαύλους ποιεῖ ἁμαρτία.
7Jeden udaje bogatego, choć nic
nie ma,
inny udaje biednego, choć ma
wiele bogactw.
8Bogactwo bywa okupem za życie
człowieka.
A ubogi? [Ten jeszcze] nie usłyszał
pogróżki.#13:8 nie usłyszał pogróżki, לֹא־שָׁמַע גְּעָרָה, pod. jak w w. 1. BHS proponuje: nie znajduje okupu, לֹא־מָצָע גְּאֻלָּה (lo-matsa‘ ge’ullaʰ).
9Światło sprawiedliwych radosne,#13:9 W kontekście światła radosne, hbr. יִשְׂמָח (jismach), znaczy: świeci jasno lub cieszy blaskiem.
lecz lampa bezbożnych gaśnie.#13:9 Wg G: Światło sprawiedliwych [świeci] nieustannie, ale światło bezbożnych zostanie zgaszone. G dodaje w. 9a: Dusze zwodnicze błądzą w grzechach, sprawiedliwi zaś okazują współczucie i miłosierdzie, ψυχαὶ δόλιαι πλανῶνται ἐν ἁμαρτίαις δίκαιοι δὲ οἰκτίρουσιν καὶ ἐλεῶσιν.
10Pycha powoduje tylko#13:10 tylko, רַק (raq). Niektórzy proponują רֵק lub רֵיק (req): pusty (człowiek): Pusty [człowiek] w pysze wywołuje spór. Wg G: Zły w pysze czyni zło, ci zaś, którzy są siebie sędziami (l. podchodzą do siebie krytycznie), są mądrzy, κακὸς μεθ᾽ ὕβρεως πράσσει κακά οἱ δὲ ἑαυτῶν ἐπιγνώμονες σοφοί. spór,
lecz u tych, którzy korzystają
z rady, jest mądrość.#Prz 19:20
11Bogactwo z marności#13:11 z marności, מֵהֵבֶל (mehevel), lub: z pary (wodnej), mgły, tchnienia, co w kontekście może oznaczać: bez nakładu pracy, w wyniku hazardu. Wg G: Bogactwo zdobyte pośpiesznie z bezprawiem zmaleje, lecz kto je sobie gromadzi z pobożnością, będzie mu pomnożone – sprawiedliwy lituje się i pożycza. G odczytuje hbr. מֵהֵבֶל (mehewel) w sensie מְבֹהָל (mewohal), czyli: pośpiesznie. Zob. Prz 20:21. maleje;
lecz kto je gromadzi ręką, temu się
powiększa.#Prz 20:21; 28:20#13:11 kto je gromadzi ręką, וְקֹבֵץ עַל־יָד (weqowets ‘al jad), idiom: Kto je gromadzi pracą rąk, stopniowo, powoli, systematycznie. Lub: temu go przybywa, ten się bogaci.
12Przewlekłe oczekiwanie dotyka
serce chorobą,
pragnienie#13:12 pragnienie, תַּאֲוָה (ta’awaʰ), lub: życzenie, tęsknota. spełnione jest
drzewem życia.
13Kto gardzi Słowem,#13:13 Lub: Kto lekceważy Słowo. od tego
biorą rękojmię,#13:13 od tego biorą rękojmię, יֵחָבֶל (jechawel): יְחֻבָּל (jechubbal), lub: żądają poręki; wg BHS: zostanie za to zniszczony.
lecz kto szanuje przykazanie,
temu to wynagrodzą.#13:13 Wg G: Kto gardzi rzeczą (l. faktem), ten będzie wzgardzony, lecz kto szanuje przykazanie, ten będzie przy zdrowiu. G dodaje również w. 13a: Dla kłamliwego syna nic nie będzie dobre,/ lecz mądremu słudze domu łatwe będą czyny (l. to, co jest do zrobienia) i będzie mu się wiodło na jego drodze.
14Nauka mędrca jest źródłem życia#13:14 Lub: jest życiodajnym źródłem. –
dla uniknięcia sideł śmierci.#13:14 Lub: Dla mądrego Prawo jest źródłem życia (l. życiodajnym źródłem) przez to, że chroni go od sideł śmierci, Prz 13:14L.
15Zdrowy rozsądek#Prz 3:4#13:15 Zdrowy rozsądek, שֵׂכֶל־טוֹב (sechel-tow), zob. Prz 3:4. zapewnia
przychylność,
a droga zdradliwych – ciągłą
dolegliwość.#13:15 ciągła dolegliwość, אֵיתָן (’etan), zob. Jb 33:19. BHS proponuje אֵידָם (’edam), ich nieszczęście, zniszczenie, katastrofę, zob. Jb 30:12. Wg G: Dobre rozumowanie zapewnia łaskę, a poznanie prawa to rozum – ale drogi naśmiewców [prowadzą] do zguby.
16Roztropny robi wszystko
[kierując się] poznaniem,
a głupiec – rozpowszechnia
głupotę.#13:16 Lub: obnosi się z głupotą.
17Bezbożny poseł wpada#13:17 wpada, יִפֹּל (jippol): BHS proponuje: יַפִּל (jappil), wtrąca.
w nieszczęście,#Prz 10:26; 26:6
ale wierny posłaniec jest
lekarstwem.#Prz 25:13
18Ubóstwo i hańba porzucającemu
karność,
lecz kto zważa na karcenie,#13:18 karność… karcenie, מוּסָר … תּוֹכַחַת (musar … tochachat) występują w parze: Prz 10:17; 15:5, 32.
będzie szanowany.
19Pragnienie spełnione jest słodyczą
dla duszy,
lecz odwracanie się od zła jest
ohydą dla głupców.#Prz 13:12; 29:27#13:19 Pragnienia pobożne osładzają duszę, lecz czyny bezbożnych są dalekie od poznania G.
20Kto przestaje z mędrcami,
mądrzeje,
lecz kto się brata z głupcami –
niszczeje.#13:20 Kto chodzi razem z mądrymi, będzie mądry, a kto chodzi z niemądrymi, [jako takiego] go rozpoznająG.
21Grzeszników ściga nieszczęście,
sprawiedliwych – nagradza dobro.#13:21 Lub: nagradza szczęście.
22Człowiek dobry przekazuje
dziedzictwo synom synów,
lecz majątek grzeszącego
zachowany jest
dla sprawiedliwego.
23Obsiany ugór biednych to obfitość
żywności,
ale i ją rozbiorą, gdy zabraknie
prawa.#13:23 Lub: przepadnie jednak, gdy zabraknie prawa. Wg G: Sprawiedliwi w dostatku spędzą wiele lat, niesprawiedliwi zaś szybko poginą.
24Kto żałuje rózgi,#Prz 4:3-4, 10-11; 19:18; 23:13-14; Ef 6:4; Hbr 12:5-11 nienawidzi
swego syna,#13:24 Chodzi w ogóle o dziecko.
ale kto go kocha, zwraca się
ku karności.
25Sprawiedliwy je, aż nasyci swoją
duszę,#13:25 Lub: Sprawiedliwy je, aż zaspokoi pragnienie. Dusza, נֶפֶשׁ (nefesz), oznacza tu pragnienie.
ale brzuch bezbożnych odczuwa
niedostatek.#13:25 Lub: ale brzuch bezbożnych nigdy nie ma dość.
Obecnie wybrane:
Przypowieści Salomona 13: SNPD4
Podkreślenie
Kopiuj
Porównaj
Udostępnij
Chcesz, aby twoje zakreślenia były zapisywane na wszystkich twoich urządzeniach? Zarejestruj się lub zaloguj
Polish Bible © Ewangeliczny Instytut Biblijny, 2018
Wydanie cyfrowe przy współpracy z Platformą SzukajacBoga.pl. Dodatkowe informacje o SNP oraz wykaz skrótów użytych w przypisach znajdziesz klikając poniżej