Hecho 19
19
Pablo Ep'esode bada
1Apolo Corinto p'uurude bɨmisa Pablo ĩjũa eya idá bɨde p'asa wãk'ari Ép'eso p'uurude chesima. Mãma chi eda waapẽarã Jesude ĩjãapataɨrã unusima. 2Ichia mãɨ ũpẽarã́ idisima:
—Mãrapa Jesude ĩjãasidaɨde ¿Tachi Ak'õre Jaore jitasidak'ãra?
Ãchia p'anoosidama:
—Taipa waidi Tachi Ak'õre Jaore k'orea ũrinak'ama.
3Mãɨne Pablopa idisima:
—Mãɨya bɨpɨra ¿sãmaasã́ porochoasidama?
Ãchia p'anoosidama:
—Juanpa jarada jĩra porochoasidama.
4Mãɨne Pablopa jarasima:
—Juanpa jarapachima ẽpẽerãpa nemietá oopataɨ itu bɨdai p'anɨt'a Tachi Ak'õremá chedamẽrá. Mãɨya oosidara ichia porochoapachima. Mãɨ awara jarapachima chi ichi k'aadea cherude ĩjãanamẽrá. Mãɨ Jesú pasima.#19:4 Jesú. Griego pedeade chi eda waapẽarã k'art'ade nãɨya bɨ bɨma: Cristo.
5Mãɨ ũrisidaɨde Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃nepa porochoasidama. 6Maapae Pablopa ichi jua ãchi ɨ̃rɨ bɨside Tachi Ak'õre Jaore ãchimá chesima. Mãɨne pedea awaraɨde pedeasidama mãɨnepa Tachi Ak'õre pari pedeasidama. 7Ãarea ará ãchi doce p'anasi jĩra bɨma.
8Jedek'o k'ak'o ũpea Pablo judiorã ará pedeapataɨ tedea wã bapachima. Mãma ne wap'eawẽa judiorã ome pedea bapachima Tachi Ak'õrepa, ichi warra Jesudepa, ichidirã ichi juade ua bɨ k'orea mãɨ ãchia ĩjãanamẽrá. 9Maamina chi eda waapẽarã sõ chaarea p'anasidepa ĩjãanaé pasima. Ẽpẽerã k'ĩrari chi Jesú O k'orea k'achia pedeapachidama. Mãɨpuru Pablo ãyá wãsima. Ichia chi Jesude ĩjãapataɨrã jarateapataɨ tedea ateewãsima. Mãɨ te Tiranodé pasima. Mãma ewaricha Pablopa jaratea beesima. 10Ãyo k'ak'o ume mãɨya oosima. Mãɨya ãarea Asia tuadepema judiorãpa mãɨnepa judiorãwẽpa Tachi Chipari Jesú k'orea ũrisidama.
Esceva warrarãpa oodada
11Tachi Ak'õrepa minachia ẽpẽerãpa ne p'ue oodak'apɨ́ waibɨa Pablodepa oopachima. 12Chi neet'á Pablo k'ak'ua t'õmarina pada, chi mãɨ k'ɨdade berãmá ateewãpachidama. Mãɨpa ãchi jɨpa beepipachidama mãɨnepa jaore mietaarã sida ẽpẽerã k'ak'uadepema ãyá jeret'aapachidama.
13Chi eda waapẽarã judiorãpa jaore mietá ãyá jerek'oapachidama. Mãɨrãpa Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃nepa jaore mietá ẽpẽerã k'ak'uadepema ãyá jeret'aadayá oo p'anasidama. Nãɨya jarapachidama: «Chi Pablopa jaratea bɨ Jesú t'ɨ̃nepa mɨa jararuma: ãyá wãse».
14Chi mãɨya oo p'anɨ, mãɨrã chi judio Esceva warrarã pasima. Ãchi siete p'anasidama. Esceva p'aare judio chi mãɨrã chaarearãpema pasima.#19:14 Chi eda waapẽarãmá mãɨ Escevapa jaore mietá ãyá jeret'aarude ara ichi p'aarerã minachia k'awa bɨade apachima erreara jitai k'orea. 15Ewariaba jaore mietá ãyá jeret'aa p'anɨne jaore mietapa mãɨrã siete p'anɨrã́ jarasima: «Jesú mɨa k'awa bɨma. Pablo sida mɨa k'awa bɨma. Maamina mãra ¿k'aima?»
16Maapae chi ẽpẽra jaore mietá pará bɨpa ãchi ɨ̃rɨ jĩitɨk'ari ãarea p'uek'oasima. Minachia sĩk'oada pẽra ãchi k'ak'ua ãarea p'ua p'aneenak'ari, tedepa ãk'adá mĩruwãsidama. 17Ãarea Ep'esode berã judiorãpa mãɨnepa griegorãpa mãɨ k'awasidaɨde ne wap'easidama. Mãɨne Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃ k'orea pia pedeasidama.
18Mãɨ ewaride minachia Jesude ĩjãa p'anɨrãpa mãmá chedak'ari chi ãchia chok'aek'oapataɨ pada mãɨ ãareaɨrã taade jarasidama. 19Ichiaba chi jaipana jĩra k'awa beadapa ãchi mãɨ jarateapataɨ k'art'a enemeesidama ãareaɨrã taade paadai k'orea. Ãarea mãɨrã k'art'a neepɨa bɨ k'awasidaɨde cincuenta mil erreara tau neepɨa basima.#19:19 Ẽpẽra ewari k'ak'o cincuenta mil mimiai bɨma, cincuenta mil erreara jitai k'orea. 20Mãɨya Tachi Ak'õrepa ichi jua chaareadepa ooda k'orea chi Tachi Chipari Jesú pedea t'ɨmɨa t'ɨ̃ p'oapisima. Mãɨne minachia Jesude ĩjãapataɨrã eapasidama.
21Mãɨya nak'ari Pablopa ichi sõnepa k'ɨ̃risiasima Macedonia tuade mãɨnepa Acaya tuade p'ɨrrɨak'ari Jerusalén p'uurudea wãit'a. Ichiaba jarasima: «Jerusalene bak'ari mɨ Roma p'uurudea wãi bɨma». 22Mãɨpuru ichi k'aripapataɨrã Timoteo mãɨnepa Erasto Macedonia tuadea naa peesima maamina ichi Asia tuade beesima.
Ep'esode k'ĩruupik'adada
23Mãɨ ewaride chi Jesú O k'orea ẽpẽerã minachia k'ĩruupik'asidama. 24Mãɨ nãɨyasima: ẽpẽra Demetrio apataɨ basima. Mãɨ ẽpẽra p'arat'adepa ne ooparí pasima. P'arat'a te chak'e minachia oopachima. Mãɨ chi sãdo wẽra Artemisa te nepalá bɨ ara mãɨ jĩra oopachima.#19:24 Latin pedeade Artemisa mãɨ chi t'ɨ̃ «Diana» apachidama. Griegorãmá, Artemisapa ãchi k'aripachima ãchi k'imarãpa warrarã minachia t'õnai k'orea. Mãɨ oo bɨdepa Demetriopa mãɨnepa ichi ome ne oopataɨrã pida erreara minachia jitapachidama. 25Demetriopa mãɨ ẽpẽerã mãɨnepa waapẽarã p'arat'a ne oopataɨrã ará t'ɨ̃k'ari, maapae nãɨya jarasima: «Ẽpẽerã, mãrapa k'awa p'anɨma tachia nãɨ ne te chak'e oo p'anɨnepa erreara minachia jitapatat'a. 26Maamina mãrapa unu p'anɨma mãɨnepa ũri p'anɨma jãɨ Pablopa juapa oodada sãdo Tachi Ak'õre chi piarãwẽane a bɨt'a. Ichia nãɨ Ep'esode mãɨnepa perá ãarea Asia tuade ara mãɨya jara nipaparima. Mãɨpuru minachia ẽpẽerãpa Artemisa itu bɨutama. 27Mãɨpa chi tachia mimiapataɨ ẽpẽerãpa piawẽa unu p'aneenaipɨ. Chi Artemisa te minachia bɨ sida waa t'ɨ̃ p'oaiwẽma. Mãɨyara Asia tuade mãɨnepa ãarea nãɨ ĩjũane chi Artemisade ĩjãa p'anɨpa waa atepe k'ɨ̃risiadaiwẽma».
28Mãɨ pedea ũrisidaɨde minachia k'ĩruunak'ari bia jara tuaneesidama: «¡Minachia pia bɨma Ep'esodepema Artemisa!»
29Mãɨya p'anɨne ãarea chi p'uurudepemarã k'ĩruupik'asidama. Mãɨne waapẽarãpa Pablo ome p'ɨrrɨapataɨ ume p'anɨt'a, chi Macedonianepema Gayo mãɨnepa Aristarco jitadak'ari p'uurude ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá#19:29 Ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá. Griego pedeade nãɨya bɨ bɨma: teatro. ateewãsidama. 30Pablo mãma ẽpẽerã ome pedeade wã k'ɨ̃ria basima, maamina chi Jesude ĩjãapataɨrãpa itu bɨdaé pasima. 31Mãɨ awara waapẽarã Asiadepema chaarearãpa Pabloa ne jara peesidama. Ichi ome chi pia pẽra chichupuria idisidama chi p'uuru ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá eda wãpiemaapa. 32Mãɨmisa, chi cheepɨrɨdada atepe k'ĩruupik'a para beesima. Ãchi k'ĩra awara awará bia tuaneesidama. Ẽpẽrarã minachia p'anɨrãpa k'awadaé pasima k'ãre k'orea ãchi cheepɨrɨsidat'a.
33Mãɨya p'anɨne judiorãpa Alejandro jɨrɨ atadak'ari, ichiá k'ãre jarai bɨade a jaradak'ari, chi p'uuru k'ĩrari wãpisidama ãchiá pedeamẽrá. Mãɨne Alejandropa ãareaɨrã juapa k'ĩup'eapisima, pia pedeai k'orea. 34Maamina ichi judiodepemat'a k'awasidaɨde ãareaɨrãpa nãɨya tãaraa bia para beesima:#19:34 Tãaraa. Griego pedeade nãɨya bɨ bɨma: hora ume. «¡Minachia pia bɨma Artemisa Ep'esodepema!»
35Maapae chi Ep'esodepema k'art'a bɨparipa ẽpẽerã minachia chi che nɨbɨt'a k'ĩup'eapik'ari jarasima: «Ep'esodepemarã, ãareaɨrãpa k'awa p'anɨma tachi Ép'eso p'uurudepemarãpa chi Artemisa te minachia bɨt'a mãɨnepa chi ara ichi k'ĩra sãdo pajãnepa baedat'a pia ak'ɨpatat'a. 36Abaɨ pida mãɨ p'ue seayade awẽma. Mãɨpuru mãra k'ĩup'eadai p'anɨma mãɨnepa, ne oodai naena, minachia k'ɨ̃risiadai p'anɨma. 37Nãɨ ẽpẽerãpa chi Artemisa te minachia bɨdepema nechɨadawẽa p'anɨmina wa ichi k'orea k'achia pedeadawẽa p'anɨmina mãrapa ãchi nãmá ateewãsidama. 38Demetriopa mãɨnepa chi ichi ome mimiapataɨrãpa ãchi nepɨra paraayade a jara k'ɨ̃ria p'anɨpɨra, nepɨra ak'ɨpataɨrã k'ĩrari wãnai p'anɨma. 39Mãrapa nepɨra awaraɨ jara k'ɨ̃ria p'anɨpɨra, chi chaarearã mãɨ p'uurude ará p'anɨne jarat'ɨ. Ãchiapuru mãɨ ak'ɨdaipɨ. 40Chi idi jãɨya k'ĩruupik'adada k'orea chi romanepemarãpa p'ue jaradaipɨ, mãɨ tachiapuru ãarea k'ĩruupik'adadat'u. Ãchia k'ãre k'orea mãɨya oosidade adaipɨra, mi ãpia pida p'ue p'anoonaiwẽma».
41Mãɨya jarak'ari chi k'art'a bɨparipa ãareaɨrã wãpisima.
S'ha seleccionat:
Hecho 19: tdc
Subratllat
Copia
Compara
Comparteix
Vols que els teus subratllats es desin a tots els teus dispositius? Registra't o inicia sessió
© (Active), Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.
Hecho 19
19
Pablo Ep'esode bada
1Apolo Corinto p'uurude bɨmisa Pablo ĩjũa eya idá bɨde p'asa wãk'ari Ép'eso p'uurude chesima. Mãma chi eda waapẽarã Jesude ĩjãapataɨrã unusima. 2Ichia mãɨ ũpẽarã́ idisima:
—Mãrapa Jesude ĩjãasidaɨde ¿Tachi Ak'õre Jaore jitasidak'ãra?
Ãchia p'anoosidama:
—Taipa waidi Tachi Ak'õre Jaore k'orea ũrinak'ama.
3Mãɨne Pablopa idisima:
—Mãɨya bɨpɨra ¿sãmaasã́ porochoasidama?
Ãchia p'anoosidama:
—Juanpa jarada jĩra porochoasidama.
4Mãɨne Pablopa jarasima:
—Juanpa jarapachima ẽpẽerãpa nemietá oopataɨ itu bɨdai p'anɨt'a Tachi Ak'õremá chedamẽrá. Mãɨya oosidara ichia porochoapachima. Mãɨ awara jarapachima chi ichi k'aadea cherude ĩjãanamẽrá. Mãɨ Jesú pasima.#19:4 Jesú. Griego pedeade chi eda waapẽarã k'art'ade nãɨya bɨ bɨma: Cristo.
5Mãɨ ũrisidaɨde Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃nepa porochoasidama. 6Maapae Pablopa ichi jua ãchi ɨ̃rɨ bɨside Tachi Ak'õre Jaore ãchimá chesima. Mãɨne pedea awaraɨde pedeasidama mãɨnepa Tachi Ak'õre pari pedeasidama. 7Ãarea ará ãchi doce p'anasi jĩra bɨma.
8Jedek'o k'ak'o ũpea Pablo judiorã ará pedeapataɨ tedea wã bapachima. Mãma ne wap'eawẽa judiorã ome pedea bapachima Tachi Ak'õrepa, ichi warra Jesudepa, ichidirã ichi juade ua bɨ k'orea mãɨ ãchia ĩjãanamẽrá. 9Maamina chi eda waapẽarã sõ chaarea p'anasidepa ĩjãanaé pasima. Ẽpẽerã k'ĩrari chi Jesú O k'orea k'achia pedeapachidama. Mãɨpuru Pablo ãyá wãsima. Ichia chi Jesude ĩjãapataɨrã jarateapataɨ tedea ateewãsima. Mãɨ te Tiranodé pasima. Mãma ewaricha Pablopa jaratea beesima. 10Ãyo k'ak'o ume mãɨya oosima. Mãɨya ãarea Asia tuadepema judiorãpa mãɨnepa judiorãwẽpa Tachi Chipari Jesú k'orea ũrisidama.
Esceva warrarãpa oodada
11Tachi Ak'õrepa minachia ẽpẽerãpa ne p'ue oodak'apɨ́ waibɨa Pablodepa oopachima. 12Chi neet'á Pablo k'ak'ua t'õmarina pada, chi mãɨ k'ɨdade berãmá ateewãpachidama. Mãɨpa ãchi jɨpa beepipachidama mãɨnepa jaore mietaarã sida ẽpẽerã k'ak'uadepema ãyá jeret'aapachidama.
13Chi eda waapẽarã judiorãpa jaore mietá ãyá jerek'oapachidama. Mãɨrãpa Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃nepa jaore mietá ẽpẽerã k'ak'uadepema ãyá jeret'aadayá oo p'anasidama. Nãɨya jarapachidama: «Chi Pablopa jaratea bɨ Jesú t'ɨ̃nepa mɨa jararuma: ãyá wãse».
14Chi mãɨya oo p'anɨ, mãɨrã chi judio Esceva warrarã pasima. Ãchi siete p'anasidama. Esceva p'aare judio chi mãɨrã chaarearãpema pasima.#19:14 Chi eda waapẽarãmá mãɨ Escevapa jaore mietá ãyá jeret'aarude ara ichi p'aarerã minachia k'awa bɨade apachima erreara jitai k'orea. 15Ewariaba jaore mietá ãyá jeret'aa p'anɨne jaore mietapa mãɨrã siete p'anɨrã́ jarasima: «Jesú mɨa k'awa bɨma. Pablo sida mɨa k'awa bɨma. Maamina mãra ¿k'aima?»
16Maapae chi ẽpẽra jaore mietá pará bɨpa ãchi ɨ̃rɨ jĩitɨk'ari ãarea p'uek'oasima. Minachia sĩk'oada pẽra ãchi k'ak'ua ãarea p'ua p'aneenak'ari, tedepa ãk'adá mĩruwãsidama. 17Ãarea Ep'esode berã judiorãpa mãɨnepa griegorãpa mãɨ k'awasidaɨde ne wap'easidama. Mãɨne Tachi Chipari Jesú t'ɨ̃ k'orea pia pedeasidama.
18Mãɨ ewaride minachia Jesude ĩjãa p'anɨrãpa mãmá chedak'ari chi ãchia chok'aek'oapataɨ pada mãɨ ãareaɨrã taade jarasidama. 19Ichiaba chi jaipana jĩra k'awa beadapa ãchi mãɨ jarateapataɨ k'art'a enemeesidama ãareaɨrã taade paadai k'orea. Ãarea mãɨrã k'art'a neepɨa bɨ k'awasidaɨde cincuenta mil erreara tau neepɨa basima.#19:19 Ẽpẽra ewari k'ak'o cincuenta mil mimiai bɨma, cincuenta mil erreara jitai k'orea. 20Mãɨya Tachi Ak'õrepa ichi jua chaareadepa ooda k'orea chi Tachi Chipari Jesú pedea t'ɨmɨa t'ɨ̃ p'oapisima. Mãɨne minachia Jesude ĩjãapataɨrã eapasidama.
21Mãɨya nak'ari Pablopa ichi sõnepa k'ɨ̃risiasima Macedonia tuade mãɨnepa Acaya tuade p'ɨrrɨak'ari Jerusalén p'uurudea wãit'a. Ichiaba jarasima: «Jerusalene bak'ari mɨ Roma p'uurudea wãi bɨma». 22Mãɨpuru ichi k'aripapataɨrã Timoteo mãɨnepa Erasto Macedonia tuadea naa peesima maamina ichi Asia tuade beesima.
Ep'esode k'ĩruupik'adada
23Mãɨ ewaride chi Jesú O k'orea ẽpẽerã minachia k'ĩruupik'asidama. 24Mãɨ nãɨyasima: ẽpẽra Demetrio apataɨ basima. Mãɨ ẽpẽra p'arat'adepa ne ooparí pasima. P'arat'a te chak'e minachia oopachima. Mãɨ chi sãdo wẽra Artemisa te nepalá bɨ ara mãɨ jĩra oopachima.#19:24 Latin pedeade Artemisa mãɨ chi t'ɨ̃ «Diana» apachidama. Griegorãmá, Artemisapa ãchi k'aripachima ãchi k'imarãpa warrarã minachia t'õnai k'orea. Mãɨ oo bɨdepa Demetriopa mãɨnepa ichi ome ne oopataɨrã pida erreara minachia jitapachidama. 25Demetriopa mãɨ ẽpẽerã mãɨnepa waapẽarã p'arat'a ne oopataɨrã ará t'ɨ̃k'ari, maapae nãɨya jarasima: «Ẽpẽerã, mãrapa k'awa p'anɨma tachia nãɨ ne te chak'e oo p'anɨnepa erreara minachia jitapatat'a. 26Maamina mãrapa unu p'anɨma mãɨnepa ũri p'anɨma jãɨ Pablopa juapa oodada sãdo Tachi Ak'õre chi piarãwẽane a bɨt'a. Ichia nãɨ Ep'esode mãɨnepa perá ãarea Asia tuade ara mãɨya jara nipaparima. Mãɨpuru minachia ẽpẽerãpa Artemisa itu bɨutama. 27Mãɨpa chi tachia mimiapataɨ ẽpẽerãpa piawẽa unu p'aneenaipɨ. Chi Artemisa te minachia bɨ sida waa t'ɨ̃ p'oaiwẽma. Mãɨyara Asia tuade mãɨnepa ãarea nãɨ ĩjũane chi Artemisade ĩjãa p'anɨpa waa atepe k'ɨ̃risiadaiwẽma».
28Mãɨ pedea ũrisidaɨde minachia k'ĩruunak'ari bia jara tuaneesidama: «¡Minachia pia bɨma Ep'esodepema Artemisa!»
29Mãɨya p'anɨne ãarea chi p'uurudepemarã k'ĩruupik'asidama. Mãɨne waapẽarãpa Pablo ome p'ɨrrɨapataɨ ume p'anɨt'a, chi Macedonianepema Gayo mãɨnepa Aristarco jitadak'ari p'uurude ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá#19:29 Ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá. Griego pedeade nãɨya bɨ bɨma: teatro. ateewãsidama. 30Pablo mãma ẽpẽerã ome pedeade wã k'ɨ̃ria basima, maamina chi Jesude ĩjãapataɨrãpa itu bɨdaé pasima. 31Mãɨ awara waapẽarã Asiadepema chaarearãpa Pabloa ne jara peesidama. Ichi ome chi pia pẽra chichupuria idisidama chi p'uuru ẽpẽerãpa ne ará posoa unupipataɨmá eda wãpiemaapa. 32Mãɨmisa, chi cheepɨrɨdada atepe k'ĩruupik'a para beesima. Ãchi k'ĩra awara awará bia tuaneesidama. Ẽpẽrarã minachia p'anɨrãpa k'awadaé pasima k'ãre k'orea ãchi cheepɨrɨsidat'a.
33Mãɨya p'anɨne judiorãpa Alejandro jɨrɨ atadak'ari, ichiá k'ãre jarai bɨade a jaradak'ari, chi p'uuru k'ĩrari wãpisidama ãchiá pedeamẽrá. Mãɨne Alejandropa ãareaɨrã juapa k'ĩup'eapisima, pia pedeai k'orea. 34Maamina ichi judiodepemat'a k'awasidaɨde ãareaɨrãpa nãɨya tãaraa bia para beesima:#19:34 Tãaraa. Griego pedeade nãɨya bɨ bɨma: hora ume. «¡Minachia pia bɨma Artemisa Ep'esodepema!»
35Maapae chi Ep'esodepema k'art'a bɨparipa ẽpẽerã minachia chi che nɨbɨt'a k'ĩup'eapik'ari jarasima: «Ep'esodepemarã, ãareaɨrãpa k'awa p'anɨma tachi Ép'eso p'uurudepemarãpa chi Artemisa te minachia bɨt'a mãɨnepa chi ara ichi k'ĩra sãdo pajãnepa baedat'a pia ak'ɨpatat'a. 36Abaɨ pida mãɨ p'ue seayade awẽma. Mãɨpuru mãra k'ĩup'eadai p'anɨma mãɨnepa, ne oodai naena, minachia k'ɨ̃risiadai p'anɨma. 37Nãɨ ẽpẽerãpa chi Artemisa te minachia bɨdepema nechɨadawẽa p'anɨmina wa ichi k'orea k'achia pedeadawẽa p'anɨmina mãrapa ãchi nãmá ateewãsidama. 38Demetriopa mãɨnepa chi ichi ome mimiapataɨrãpa ãchi nepɨra paraayade a jara k'ɨ̃ria p'anɨpɨra, nepɨra ak'ɨpataɨrã k'ĩrari wãnai p'anɨma. 39Mãrapa nepɨra awaraɨ jara k'ɨ̃ria p'anɨpɨra, chi chaarearã mãɨ p'uurude ará p'anɨne jarat'ɨ. Ãchiapuru mãɨ ak'ɨdaipɨ. 40Chi idi jãɨya k'ĩruupik'adada k'orea chi romanepemarãpa p'ue jaradaipɨ, mãɨ tachiapuru ãarea k'ĩruupik'adadat'u. Ãchia k'ãre k'orea mãɨya oosidade adaipɨra, mi ãpia pida p'ue p'anoonaiwẽma».
41Mãɨya jarak'ari chi k'art'a bɨparipa ãareaɨrã wãpisima.
S'ha seleccionat:
:
Subratllat
Copia
Compara
Comparteix
Vols que els teus subratllats es desin a tots els teus dispositius? Registra't o inicia sessió
© (Active), Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.