Dzieje Apostolskie 17
17
Wydarzenia w Tesalonice
1A gdy przeszli#17:1 Apostołowie wybrali Via Egnatia, jedną z głównych dróg, z Bizancjum do Dyrrachium nad Adriatykiem, ponad 800 km, przedłużenie Via Appia. Amfipolis#17:1 Amfipolis, wolne miasto w Macedonii, ok. 50 km od Filippi i ok. 5 km od morza; Dz 17:1L. i Apolonię,#17:1 Apolonia, ok. 50 km od Amfipolis, przy Via Egnatia; Dz 17:1L. przybyli do Tesaloniki,#Dz 20:4; Flp 4:16; 1Ts 1:1; 2Ts 1:1; 1#17:1 Tesalonika: miasto handlowe, 70.000 ludności; wcześniej zwane Terma jako leżące nad Zatoką Termańską; nazwę zmienił Kassander na cześć swojej żony, siostry Aleksanda Wielkiego. Była to stolica drugiego z regionów Macedonii, a potem stolica całej tej prowincji. Wraz z Koryntem i Efezem dzieliły handel na M. Egejskim. Jedna synagoga dowodzi, że Żydzi byli tu nieliczni. Co do zn. politycznego, można by ją por. z Antiochią w Syrii i Cezareą w Izraelu. Strategiczna dla krzewienia ewangelii. Stąd rozeszła się ona dalej, przez Macedonię i Achaję (1Ts 1:8). Kościół składał się głównie z ludności nieżydowskiej (2Ts 3:4, 7-8) i był dobrze zorganizowany (1Ts 5:12). Służąc w mieście, Paweł otrzymał kilkakrotnie wsparcie z Filippi (Flp 4:16), ale też pracował na siebie (1Ts 2:9). Nie zrozumiano tam jego nauki na temat powrotu Jezusa (1Ts 4:13-5:5; 2Ts 2:1-12). Praca Pawła w Tesalonice nie poszła na marne (1Ts 1:7-8; 2:13, 20). Dwaj spośród członków kościoła, Arystarchos i Sekundus, towarzyszyli Pawłowi do Jerozolimy (Dz 20:4), a ten pierwszy także do Rzymu (Dz 27:2). Po wyjeździe apostołów kościół prześladowano (1Ts 2:14; 3:1-5; 2Ts 1:6). gdzie była synagoga#Dz 9:20; 13:5, 14; 14:1; 17:10, 17; 18:4; 19:8 żydowska. 2Paweł zaś, zgodnie z przyzwyczajeniem,#Łk 4:16 wszedł do nich i przez trzy szabaty rozprawiał z [powołaniem] na Pisma,#Dz 8:35; 18:28 3wyjaśniając#17:3 wyjaśniając, διανοίγων, zob. Łk 24:32; 24:45; Dz 16:14. i dowodząc, że Chrystus musiał cierpieć#Iz 50:6; 53:3; Łk 24:26, 46; Dz 3:18 i powstać z martwych#J 20:9 oraz że: To jest Chrystus – ten Jezus,#J 20:31; Dz 9:22; 18:5, 28 którego ja wam głoszę. 4I niektórzy z nich#Dz 14:4; 17:34; 28:24 zostali przekonani i przyłączyli się do Pawła i Sylasa,#Dz 15:22, 27, 32, 40 również wielki tłum spośród pobożnych Greków#J 7:35 oraz niemało wybitnych#17:4 Lub: cieszących się uznaniem. kobiet.#Dz 13:50; 17:12#17:4 W Macedonii kobiety cieszyły się większą swobodą niż gdzie indziej. 5Żydzi zaś, powodowani zazdrością,#Dz 5:17; 13:45; 1Ts 2:14; Jk 3:14, 16 dobrali sobie niektórych niegodziwych mężczyzn spośród próżnujących na rynku,#17:5 Zob. Mt 20:4 oraz 2Ts 3:10-15. wywołali zbiegowisko, wzburzyli miasto, naszli dom Jazona#Rz 16:21 i próbowali wyprowadzić ich przed lud.#17:5 Zob. 1Ts 2:3-10. 6Gdy ich jednak nie znaleźli, wlekli Jazona i niektórych braci przed przełożonych miasta, krzycząc: Ci, którzy wzburzyli#Dz 16:19-20 cały zamieszkany świat, przybyli i tutaj, 7a Jazon ich przyjął; wszyscy oni występują przeciwko postanowieniom cesarza, głosząc, że jest inny król#17:7 Pod. oskarżano Jezusa przed Piłatem (Mk 12:14; Łk 23:2). – Jezus.#Łk 23:2; J 18:33, 37; 19:12 8Słuchając zaś tego, tłum i przełożeni miasta zaniepokoili się, 9lecz po wzięciu poręczenia#17:9 poręczenia, ἱκανός, l. kaucji. od Jazona i pozostałych, zwolnili ich.#17:9 Być może uzgodniono, że Jazon dopilnuje, by Paweł i Sylas nie wrócili już do miasta, por. 1Ts 2:17-18.
Wydarzenia w Berei
10Bracia#Dz 16:40; 17:14 zaś zaraz w nocy wyprawili Pawła i Sylasa do Berei,#17:10 Berea: 80 km na pd zach od Tesaloniki, niedaleko Pelli, w części Macedonii zwanej Emacją. gdzie po swym przybyciu chodzili do synagogi#Dz 17:1 Żydów. 11Ci zaś byli szlachetniejszego usposobienia#17:11 Lub: lepiej urodzeni, szlachetniejsi, ważniejsi, otwarci, mniej przesądni. od tych w Tesalonice; przyjęli oni Słowo z całą gotowością i codziennie badali Pisma,#Iz 34:16 czy tak się rzeczy mają.#J 5:39 12Wielu więc rzeczywiście uwierzyło, również niemało spośród wybitnych kobiet,#Dz 13:50; 17:4 Greczynek, oraz mężczyzn. 13A gdy Żydzi z Tesaloniki dowiedzieli się, że i w Berei było przez Pawła głoszone Słowo Boże, udali się tam, poruszając i podburzając tłumy.#Dz 14:19; 17:5 14Wtedy bracia#Dz 17:10 zaraz wyprawili Pawła,#Mt 10:23 aby poszedł nad morze, Sylas natomiast i Tymoteusz tam pozostali.#Dz 16:1 15Ci z kolei, którzy towarzyszyli Pawłowi, zaprowadzili [go] aż do Aten,#Dz 18:1; 1Ts 3:1 wzięli polecenie dla Sylasa i Tymoteusza,#Dz 18:5 aby czym prędzej przyszli do niego – i odeszli.#17:15 Trudno orzec, jak Paweł dotarł do Aten; droga morska z Dium l. Pydny mierzyła ok. 25 km, lądowa – 550 km, lecz może wybrał ją dla zmylenia Żydów. Paweł mógł liczyć na to, że spędzi w Macedonii więcej niż pół roku. Sylas i Tymoteusz zostali, by ją kontynuować. Być może Paweł miał nadzieję na rychły powrót (1Ts 1:7-8).
Wydarzenia w Atenach
16Czekając na nich#17:16 Tymoteusz przybył do Aten (1Ts 3:1, 6). Jeśli przybył Sylas, to został posłany do Filippi, gdzie na niego czekano. Cokolwiek się stało, obaj przybyli z Macedonii do Koryntu (Dz 18:5; 2Kor 11:8-9). w Atenach,#17:16 Politycznie Ateny, po 86 r. p. Chr., utraciły znaczenie; kulturowo pozostawały ważne. Działał tam uniwersytet, akademia Platońska, liceum Arystotelesa, krużganek Zenona i ogrody Epikura. W mieście tym, na Agorze, przemawiał Sokrates. Co do religijności, Ksenofont określa miasto jako wielki ołtarz, wielką ofiarę i wielkie nabożeństwo. Pauzaniasz mówi, że w Atenach było więcej posągów niż w całej Grecji razem wziętej. Pliniusz twierdzi, że w czasach Nerona Ateny miały ok. 30.000 publicznych posągów, nie licząc móstwa prywatnych. Petroniusz kpi, że w Atenach łatwiej było znaleźć boga niż człowieka. Każde przejście lub krużganek były strzeżone przez bóstwo. Stały po obu stronach drogi z Pireusu i przykuwały oczy na każdym kroku; Dz 17:16L. Paweł burzył się w swoim duchu na widok miasta oddanego bałwochwalstwu.#Iz 2:8 17Rozprawiał więc w synagodze#Dz 13:5 z Żydami i z pobożnymi,#Dz 13:32; 16:14; 18:19 a na rynku każdego dnia z tymi, którzy się tam akurat znaleźli. 18Niektórzy zaś z filozofów#17:18 Niektórzy […] stoickich, τινὲς δὲ καὶ τῶν Ἐπικουρείων καὶ Στοϊκῶν φιλοσόφων, rodz. łączy obie grupy. epikurejskich#17:18 Epikureizm, od Epikura (340-272 r. p. Chr.), głosił, że bogów nie interesuje ludzki los, nie ma życia przyszłego, a człowieka nie czeka po śmierci żaden sąd; sensem życia jest szczęście łączone z przyjemnością i brakiem bólu – w uproszczeniu: Jedzmy, pijmy, bo jutro pomrzemy. i stoickich#17:18 Stoicyzm, od Zenona z Kition (360-260 r. p. Chr.), głosił, że sensem życia jest postępowanie cnotliwe, tj. zgodne z naturą rzeczy. ścierali się#17:18 ścierali się z nim, συνέβαλλον αὐτῷ, por. Łk 2:19; Dz 20:14; Dz 18:27. Filozofowie ci często w tym celu przebywali na rynku. z nim. I jedni mówili: Cóż to chce nam powiedzieć ten zbieracz?#17:18 zbieracz, σπερμολόγος (σπέρμα, ziarno, λέγω, zbierać), l. „ziarnozbieracz”; tak określano zbierających to, co na rynku spadło z wozów, a także mówców powtarzających to, co „spadło” z cudzych ust; być może slang ateński opisujący tego rodzaju ludzi, Dz 17:18L. Drudzy zaś: Zdaje się, że jest głosicielem obcych demonów.#17:18 obcych demonów, ξένων δαιμονίων: słowem δαιμόνιον Grecy określali zarówno dobre, jak i złe bóstwa. Głosił im bowiem ewangelię o Jezusie#Dz 5:42 i zmartwychwstaniu.#Dz 4:2; 17:31-32 19Zabrali#17:19 Być może pod zarzutem, że głosi obce bóstwa. Podobny zarzut postawiono Sokratesowi (Dz 17:19L). go więc i zaprowadzili na Areopag,#Dz 17:22, 34#17:19 Areopag, Ἄριος Πάγος, czyli: wzgórze Aresa; spotkanie odbyło się albo na Wzgórzu Aresa (łac. Marsa; na zach od Akropolu, na pn od Agory) albo na dziedzińcu Aresa w Stoa Basilica otwartym na Agorę. Jeśli w tym drugim miejscu, to nie był to proces, ale po prostu zapoznanie się z nowymi poglądami, czy są one legalne, czy nie. mówiąc: Czy możemy dowiedzieć się, co to za nowa nauka,#Mk 1:27 która jest przez ciebie głoszona? 20Bo jakieś nowe rzeczy wkładasz nam do uszu; dlatego chcemy wiedzieć, o co właściwie chodzi. 21A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam cudzoziemcy na nic innego nie mieli tyle czasu, co na opowiadanie lub słuchanie czegoś nowszego.
22Paweł zaś stanął na środku Areopagu i powiedział: Mężowie Ateńczycy! Postrzegam was jako religijnych#17:22 religijny, δεισιδαίμων, l. przesądny, Dz 17:22L. we wszystkim. 23Przechodząc bowiem i przyglądając się waszym świętościom,#2Ts 2:4 znalazłem też ołtarz, na którym napisano: Nieznanemu Bogu.#J 4:22#17:23 W Atenach były ołtarze dla nieznanych bogów, Dz 17:23L. Epimenedes w czasie epidemii doradził Ateńczykom złożyć w ofierze odpowiedzialnemu za klęskę bogu, kimkolwiek on jest, owce. Wg Ateńczyków złożenie ofiary niewłaściwemu bogu mogło ściągnąć gniew ze strony właściwego. Co zatem czcicie, nie znając – to ja wam głoszę. 24Bóg, który stworzył świat i wszystko, co na nim,#Ne 9:6; Ps 146:6; Iz 42:5; Dz 14:15 On, który jest Panem nieba i ziemi,#Pwt 10:14; Mt 11:25 nie mieszka w przybytkach zbudowanych ręką#1Krl 8:27; 2Krn 6:18; Iz 66:1; Dz 7:48 25ani też nie służy Mu się rękami ludzkimi, jak gdyby czegoś potrzebował,#Ps 50:12-13 gdyż sam daje wszystkim życie i tchnienie,#Rdz 2:7; Jb 12:10; 27:3; 33:4; Iz 42:5; Dn 5:23 i wszystko. 26Z jednego#17:26 Podczas gdy Ateńczycy, w odróżnieniu od pozostałych narodów, uważali się za autochtonów (rodowitych), Paweł ogłosił jedność rodzaju ludzkiego i jego pochodzenie od Stwórcy. Grecy uważali obcych za barbarzyńców. Pod. Żydzi siebie określali ludem, pozostałych narodami. też uczynił wszystkie narody ludzkie, aby mieszkały na całym obliczu ziemi,#Rdz 11:8; Jb 12:23 ustalając określone czasy i granice ich zamieszkiwania,#Pwt 32:8; Jb 14:5; Ps 74:17 27aby szukały Boga,#Pwt 4:29; Jb 23:3; Iz 55:6; Dz 15:17 czy Go może nie wyczują i nie odkryją, chociaż nie jest On daleki od każdego z nas.#Pwt 4:7; Ps 145:18; Jr 23:23 28W Nim bowiem żyjemy#Pwt 30:20 i poruszamy się, i jesteśmy,#17:28 W Nim bowiem żyjemy i poruszamy się, i jesteśmy, cytat z Epimenedesa; być może: Aratus z Soli w Cylicji (ok. 310-245 r. p. Chr.) napisał te słowa w Ta Phainomena 5, Dz 17:28L. jak to i niektórzy z waszych poetów powiedzieli: Jego bowiem też rodu jesteśmy.#17:28 Kleantes (300-220 r. p. Chr.), stoik, w Hymnie do Zeusa pisze: Ἐκ σοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν. W 1Kor 15:32 Paweł cytuje z Menandra, a w Tt 1:12 z Epimenedesa, Dz 17:28L.
29Będąc więc z rodu Bożego,#Rdz 1:27 nie powinniśmy sądzić, że Boskość jest podobna do złota albo srebra, albo do kamienia, wytworu rzemiosła i myśli człowieka.#Iz 40:18-20; 44:10-17; 46:5-6; Ha 2:18-19; Dz 19:26; Rz 1:23; 1Kor 12:2 30Pominąwszy więc czasy niewiedzy,#Dz 14:16; 17:23; Ef 4:18; 1P 1:14 Bóg wzywa teraz wszędzie wszystkich ludzi, aby się opamiętali,#Mk 6:12; Łk 24:47; Dz 2:38; 5:31; 11:18; 26:20; Rz 3:25 31w związku z czym wyznaczył też dzień,#Mt 12:36; Rz 2:5, 16; 2P 2:9 w którym będzie sprawiedliwie sądził zamieszkały świat przez Człowieka, którego wyznaczył,#Ps 9:9; 96:13; 98:9; J 5:22, 27; Dz 10:42 zapewnienie#17:31 zapewnienie, πίστιν, l. uwiarygodnienie. dostarczając wszystkim przez wzbudzenie Go z martwych.#Dz 2:24; 3:15; 26:8
32Gdy zaś usłyszeli o wzbudzeniu z martwych,#Dz 17:18; 23:6, 8; Hbr 6:2 jedni zaczęli szydzić,#Dz 2:13 a drudzy powiedzieli: O tym będziemy cię słuchali innym razem.#Dz 24:25 33I tak Paweł wyszedł spośród nich. 34Niektórzy jednak mężczyźni przyłączyli się do niego i uwierzyli,#Dz 17:4 a wśród nich również Dionizjusz Areopagita#Dz 17:19, 22#17:34 Dionizjusz, Διονύσιος, czyli: należący do Dionizjusza, jeden z sędziów Areopagu, którzy rozsławili Ateny. Wg Euzebiusza został on biskupem kościoła w Atenach i poniósł śmierć męczeńską. i kobieta imieniem Damaris oraz inni z nimi.
Obecnie wybrane:
Dzieje Apostolskie 17: SNPD4
Podkreślenie
Udostępnij
Kopiuj
Chcesz, aby twoje zakreślenia były zapisywane na wszystkich twoich urządzeniach? Zarejestruj się lub zaloguj
Polish Bible © Ewangeliczny Instytut Biblijny, 2018
Wydanie cyfrowe przy współpracy z Platformą SzukajacBoga.pl. Dodatkowe informacje o SNP oraz wykaz skrótów użytych w przypisach znajdziesz klikając poniżej
