KISAH RASUI-RASUI 7
7
Pidatoe Stafanus
1Imeum Agong jitanyong bak Stefanus, āPeu kheueh mandum nyang jipeugah lĆ© gob nyan beutĆ“i?ā 2#Keuj. 12:1 Jaweueb Stefanus, āSyedara-syedara, dan Bapak-bapak! Cuba deungoe ulĆ“n peugah! Sigohlom indatu geutanyoe Nabi Ibrahim minah u Haran, watĆ©e gobnyan mantong tinggai di Mesopotamia, Allah nyang mulia geujak ubak gobnyan 3dan geupeugah, āTinggai kheueh laju nanggroe gata dan warĆ©h kawƶm ngon keuluwarga gata. Jak kheueh laju u nanggroe nyang ulĆ“n tunyok keu gata.ā 4#Keuj. 11:31, 12:4 Deungon nyan, Nabi Ibrahim laju geutinggai nanggroe Kasdim, laju geuminah u Haran. Ćh ka lheueh ureuĆ«ng syiek Nabi Ibrahim nyan meuninggai donya, Allah geuyue bak Nabi Ibrahim mangat geuminah u nanggroe nyoe nyang syedara-syedara dan Bapak-bapak mandum duek bak saĆ”t nyoe. 5#Keuj. 12:7, 13:15, 15:18, 17:8 Bak watĆ©e nyan hana mubacut pih nibak nanggroe nyang Allah jok keu Nabi Ibrahim mangat jeuet keu hak milĆ©k Nabi Ibrahim; meusitapak tanoh pih hana geubri keu gobnyan. Teuma Po teu Allah geumeujanji Gobnyan teuma geubri keu Nabi Ibrahim mangat jeuet keu hak milĆ©k Nabi Ibrahim dan keuturonan gobnyan. WatĆ©e nyan Nabi Ibrahim hana meu aneuĆ«k. 6#Keuj. 15:13-14 Teuma nyoe kheueh nyang geupeugah lĆ© Allah ubak gobnyan, āKeuturonan gata teuma tinggai sibagoe ureuĆ«ng asĆ©ng di nanggroe ureuĆ«ng laĆ©n. UreuĆ«ng-ureuĆ«ng nanggroe nyan jijajah awaknyan dan jipeusaneut awaknyan ngon keujam peuet reutĆ“h thon treb jih. 7#Keu. 3:12 LĆ© UlĆ“n teuma LĆ“n hukƶm bansa nyang jipeujeuet keu namiet awaknyan, dan awaknyan teuma jiteubiet lam nanggroe nyan dan jiseumah UlĆ“n nibak teumpat nyoe.ā 8#Keuj. 17:10-14, 21:2-4, 25:26, 29:31ā35:18 Ćh ka lheueh geupeugah meunan ikatan janji nyan laju geupeusah lĆ© Po teu Allah ngon upacara meusunat. Teuma óh lheueh Nabi Ishaq, aneuĆ«k Nabi Ibrahim lahĆ©, Nabi Ibrahim geupeusunat aneuĆ«k geuhnyan watĆ©e aneuĆ«k nyan meu-umu lapan uroe. Ćh lheueh nyan Nabi Ishaq pih geupeusunat teuma aneuĆ«k gobnyan, na kheueh Nabi Yakub. Dan Nabi Yakub pih geupeusunat teuma ban dua blaih droe aneuĆ«k gobnyan, nyan kheueh nyang jeuet keu bapak-bapak indatu bansa Yahudi.
9 #
Keuj. 37:11, 28, 39:2, 21 Bapak-bapak indatu geutanyoe nyan ceumuru keu Nabi Yusuf, sampoe awaknyan laju jipeubloe gobnyan jeuet keu namiet di nanggroe MeusĆ©. Teuma Allah teutab na meusajan gobnyan, 10#Keuj. 41:39-41 dan geupeubeubaih gobnyan nibak mandum salah gobnyan. Allah geubri bak awaknyan budho dan keubijaksanaan watĆ©e gobnyan geujak meuhadab ukeue Firaun raja nanggroe MeusĆ©, sampoe lĆ© raja Firaun jipeujeuet gobnyan keu gubunur nanggroe MeusĆ© dan jeuet keu nyang mat kuasa ateueh meuligoe raja Firaun. 11#Keuj. 42:1-2 Ćh lheuehnyan teuka masa musĆ©m deuk nyang paleng panyang parah dan treb that di nanggroe MeusĆ© meunan cit nanggroe Kanaan sampoe bubena peunduduek meudeurita lumpah na. Indatu geutanyoe hana hase jiteumĆ© peunajoh. 12WatĆ©e Nabi Yakub geudeungoe na gandom di nanggroe MeusĆ© laju geuyue aneuĆ«k-aneuĆ«k gobnyan, indatu geutanyoe, geujak keudeh keu nyang keu phon. 13#Keuj. 45:1, 16 WatĆ©e awaknyan geujak nyang keudua goe, Nabi Yusuf laju geupeugah bak syedara-syedara gobnyan, bahwa gobnyan na kheueh Nabi Yusuf. BarĆ“ kheueh watĆ©e nyan raja nanggroe MeusĆ© jiteupeue keuhai keuluwarga Nabi Yusuf. 14#Keuj. 45:9-10, 17ā18, 46:27 Ćh lheueh nyan Nabi Yusuf geukirĆ©m haba ubak ayah gobnyan, na kheueh Nabi Yakub, keu geulakĆ©e gobnyan meusajan mandum keuluwarga geuh minah u nanggroe MeusĆ© ā banmandum na tujoh ploh limong droe. 15#Keuj. 46:1-7, 49:33 Teuma Nabi Yakub laju geuminah u nanggroe MeusĆ© dan disinan kheueh gobnyan ngon indatu tanyoe nyang laĆ©n meuninggai donya. 16#Keuj. 23:3-16, 33:19, 50:7-13; Yos. 24:32 ManyĆ©t gobnyan óh lheueh nyan jiba lom teuma u Sikhem laju jikubu bak lampĆ“h jrat nyang geubloe ngon sijeumeulah pĆ©ng lĆ© Nabi Ibrahim dan sukĆ©e bansa Hemor di Sikhem.
17 #
Keu. 1:7-8
Watée karab trok tempo jih Allah geupeutrok janji Gobnyan keu Nabi Ibrahim, bansa geutanyoe di nanggroe Meusé ka meutamah le. 18Akhé jih sidroe raja laén nyang hana jituri Nabi Yusuf, jimat peurintah di nanggroe Meusé. 19#Keu. 1:10-11, 22 Raja nyan jihina bansa geutanyoe dan keujam that-that ateueh indatu geutanyoe. Raja nyan jipaksa bak indatu geutanyoe mangat tieb-tieb aneuëk nyang lahé jiyue tiek dan jipeubiyeu teulanta dan maté. 20#Keu. 2:2 Bak watée nyang lagée nyan nabi Musa lahé; gobnyan aneuëk manyak nyang paleng ceudah. Lhée buleuen treb jih gobnyan jipeulara di rumoh bapak jih, 21#Keu. 2:3-10 dan óh ka lheueh gobnyan jitiek, putroe raja Firaun nyan laju jicok gobnyan dan jipeulara gobnyan lagée aneuëk jih keudroe. 22Banmandum iéleumé bansa Meusé jipeurunoe keu gobnyan dan gobnyan jeuet keu ureuëng nyang paleng meukuasa nibak tutoe haba dan buet gobnyan.
23 #
Keu. 2:11-15
WatĆ©e Nabi Musa meu-umu peuet ploh thon, teuka kheueh niet lam atĆ© gobnyan keu geujak kalon keuadaan bansa gobnyan ureuĆ«ng Israel. 24Laju geukalon lĆ© Nabi Musa sidroe lamkawan ureuĆ«ng Israel nyan ji iĆ©nanya lĆ© sidroe ureuĆ«ng MeusĆ©; teuma gobnyan laju geubila ureuĆ«ng nyang keunong iĆ©nanya nyan ngon cara geupoh matĆ© ureuĆ«ng MeusĆ© nyan. 25Nabi Musa geusangka bansa geuhnyan muphom bahwa gobnyan teungoh geupeu guna lĆ© Allah keu geupeu beubaih awaknyan. Teuma teunyata awaknyan hana jiteupeue. 26Ćh singoh beungoh geukalon teuma na dua droe ureuĆ«ng Israel teungoh jimeulo, laju geu-useuha geupeu damĆ© awaknyan. Gobnyan geupeugah, āGatanyoe meusyedara, pakon jeuet gata meulo?ā 27Teuma lĆ© ureuĆ«ng poh rakan jih nyan laju jitulak Nabi Musa bak binĆ©h sira jipeugah, āSoe nyang beuot gata jeuet keupeumimpĆ©n dan hakĆ©m kamoe? 28Peu kheueh gata keuneuk poh matĆ© ulĆ“n lagĆ©e gata poh matĆ© ureuĆ«ng MeusĆ© nyan baroe?ā 29#Keu. 18:3-4 WatĆ©e Nabi Musa geudeungoe peue nyang jipeugah lĆ© ureuĆ«ng nyan, Nabi Musa geuplueng nibak nanggroe MeusĆ© dan geutinggai laju di Midian. Disinan gobnyan geumeu aneuĆ«k teuma dua droe.
30 #
Keu. 3:1-10
Peuet ploh thon teuma óh lheueh nyan sidroe malaikat geujak bak Nabi Musa di padang pasi rab ngon Gunong Sinai. Malaikat nyan teuka lam apui nibak tamah nyang teungoh hu. 31Nabi Musa hireuen watĆ©e geukalon hai nyan, sampoe gobnyan laju geupeurab keunan leubeh tĆ“ lom mangat geuteupeue peue nyang sibeuna jih nyan. Laju geudeungoe su Tuhan nyang geupeugah, 32āUlĆ“n kheueh Allah indatu gata; UlĆ“n Allah Nabi Ibrahim, Nabi Ishaq dan Nabi Yakub.ā Nabi Musa yo ngon teumakot that sampoe gobnyan hana geujeuet kalon le lam tamah nyan. 33Ćh lheueh nyan Tuhan meufeureuman lom, āSuet laju seulob nyang gata ngui nyan, sabab tanoh bak teumpat gata dong nyan na kheueh tanoh nyang suci. 34UlĆ“n ka UlĆ“n kalon dan LĆ“n peurati pakriban phet jih umat UlĆ“n di nanggroe MeusĆ©. UlĆ“n ka LĆ“n deungoe apoh apah awaknyan dan UlĆ“n treun keu LĆ“n jak tulĆ“ng awaknyan. Jinoenyoe, jak keunoe! UlĆ“n LĆ“n kirĆ©m gata lom teuma u nanggroe MeusĆ©.ā
35 #
Keu. 2:14
Nabi Musa nyoe kheueh nyang hana jiaku lĆ© bansa Israel dan nyang jitulak ngon haba lagĆ©e nyan, āSoe nyang ka beuot droeneueh jeuet keu peumimpĆ©n dan hakĆ©m kamoe?ā Teuma nyang sibeuna jih gobnyan kheueh nyang geu-utus lĆ© Allah keu jeuet keu peumimpĆ©n dan peuseulamat, ngon geutulĆ“ng lĆ© malaikat nyang teuka ubak gobnyan lam tamah nyang teungoh hu nyan. 36#Keu. 7:3, 14:21; Teu. 14:33 Nabi Musa nyan kheueh nyang pimpĆ©n bansa Israel geupeuteubiet nibak nanggroe MeusĆ© ngon geupeuna buet-buet nyang ajaĆ©b dan hai-hai nyang luwabiasa di MeusĆ©, di LaĆ“t Mirah dan di padang pasi nyang treb jih na peuet ploh thon. 37#Tel. 18:15, 18 Nabi Musa nyan cit teuma nyang peugah bak bansa Israel, āAllah geubri keu gata sidroe Nabi nyang geupilĆ©h lamkawan gata keudroe, saban lagĆ©e Gobnyan geupilĆ©h ulĆ“n.ā#saban lagĆ©e Gobnyan geupilĆ©h ulĆ“n: atawa lagĆ©e lĆ“n. 38#Keu. 19:1ā20:17; Tel. 5:1-33 Nabi Musa kheueh nyang lamkawan bansa Israel di padang pasi, jeuet keupeurantara keu malaikat nyang meututoe ngon gobnyan di Gunong Sinai ngon indatu geutanyoe. Gobnyan kheueh nyang teurimong nibak Po teu Allah haba nyang udeb keu geupeusampoe ubak geutanyoe.
39Bah kheueh ka meunan indatu geutanyoe teutab hana taĆ”t keu gobnyan. Awaknyan jitulak gobnyan dan meuharab that jikeuneuk gisa u nanggroe MeusĆ©. 40#Keu. 32:1 Awaknyan jipeugah bak Nabi Harun, āPeugĆ©t kheueh dewa-dewa keu kamoe, mangat dewa-dewa nyan jeuet jipimpĆ©n kamoe. Sabab kamoe ka hana kamoe teupeue le peue nyang teujadi ngon Nabi Musa nyan nyang ka jiba kamoe jipeuteubiet nibak nanggroe MeusĆ©!ā 41#Keu. 32:2-6 Laju bak watĆ©e nyan awaknyan jipeuget saboh patong aneuĆ«k leumĆ“, óh lheueh nyan awaknyan jipeuseumah keureubeuen bak patong nyan dan jipeuna khanuri keu jipujoe barang nyang jipeuget keudroe. 42#Am. 5:25-27 Ngon sabab nyan Allah geutinggai awaknyan geupeubiyeu mantong awaknyan jiseumah bintang-bintang nyang na di langĆ©t. Nyan sisuai ngon peue nyang ka teutulĆ©h lam kitab Nabi-nabi. LegĆ©e nyoe,
āHai ureuĆ«ng-ureuĆ«ng Israel! Bukon keu UlĆ“n
gata sie dan gata peuseumah keureubeuen beulatang nyang treb jih peuet ploh thon lam padang pasi.
43Khimah beurala Molokh kheueh nyang gata ba-ba
meusajan-sajan ngon patong beurala gata, na kheueh Refan;
nyan kheueh patong nyang gata peuget keu gata seumah.
Ngon sabab nyan ulĆ“n teuma lĆ“n bƶih gata sampoe jiĆ“h u meurandeh nibak nanggroe Babel.ā
44 #
Keu. 25:9, 40 Khimah teumpat Allah teuka ubak manusia na meuteumĆ© bak indatu geutanyoe di padang pasi. Khimah nyan teupeuget ateueh peurintah Po teu Allah ubak Nabi Musa dan meunurot cuntoh nyang geupeuleumah lĆ© Allah bak Nabi Musa. 45#Yos. 3:14-17 Ćh lheuehnyan khimah nyan seulanjut jih jiba lĆ© indatu tanyoe bak watĆ©e awaknyan ngon Yosua geujak reubot nanggroe geutanyoe nyoe nibak keukuasaan bansa-bansa nyang geu-use lĆ© Po teu Allah dikeue awaknyan. Khimah nyan teutab na disinan sampoe bak jamĆ©n Nabi Daud. 46#2Sam. 7:1-16; 1Taw. 17:1-14 Nabi Daud galak that atĆ© Allah dan geulakĆ©e bak Gobnyan mangat geupeu idhin geupeuget saboh BaĆ©t keu Allah nyang geuseumah lĆ© Nabi Yakub.#Allah nyang geuseumah lĆ© Nabi Yakub: padub-padubboh naseukah kuno: bansa Israel. 47#1Raj. 6:1-38; 2Taw. 3:1-17 Teuma Nabi Sulaiman kheueh nyang peudong BaĆ©t keu Allah.
48Teuma lƩ Allah Nyang Maharayeuk hana geutem tinggai lam BaƩt nyang dipeuget lƩ manusia; sabab lam kitab Nabi na teutulƩh lagƩe nyoe,
49 #
Yes. 66:1-2
āLangĆ©t na kheueh takhta UlĆ“n,
dan bumoe lapek gaki LƓn.
Rumoh peu kheueh nyang keuneuk gata peudong keu UlƓn?
Dipat kheueh teumpat UlƓn meupiƓh?
50Bukon kheueh UlĆ“n keudroe nyang peujeuet banmandum nyang na nyoe?ā
meunan kheueh feureuman Allah.
51 #
Yes. 63:10
Hana tanggong biet-biet kreueh that ulĆ©e syedara-syedara banmandum dan biet-biet that payah gata taĆ”t ubak Po teu Allah! Punyueng gata ka tulo that mangat tatem deungoe peue nyang geupeugah lĆ© Allah! Gata mandum saban lagĆ©e indatu gata; sabe talawan Roh Allah! 52Peu kheueh na nabi nyang hana ji iĆ©nanya lĆ© indatu gata? Awaknyan jipoh matĆ© asai na utosan-utosan nyang geukirĆ©m lĆ© Po teu Allah nyang yoh masa ilĆ©e ka geupeu maklum bahwa hamba Allah nyang beuna nyang teuma teuka. Dan bak watĆ©e nyoe gata khianat dan gata poh matĆ© Hamba Allah nyan. 53Malaikat-malaikat ka geupeusampoe peurintah-peurintah Allah ubak gata teuma gata hana tatem seutĆ“t!ā
Stefanus jirhom ngon batƩe
54Meunan jideungoe banmandum lĆ© anggota-anggota Mahkamah Agama tutoe haba Stefanus nyan, awaknyan sakĆ©t atĆ© dan beungĆ©h lumpah na keu Stefanus. 55Teuma Stefanus nyang geukuasa lĆ© Roh Allah, laju jitangah u langĆ©t. Laju deuh jikalon keumuliaan Allah dan Isa geudong bak teumpat Gobnyan meukuasa blaih uneuen Allah. 56āNgieng,ā kheun Stefanus, āDeuh ulĆ“n kalon syeuruga teubuka dan AneuĆ«k Manusia siblaih uneuen Allah!ā
57Anggota-anggota Mahkamah Agama nyan laju jitĆ“b punyueng jih sira jiklik-klik, dan laju ngon sireuntak jitajoe ateueh Stefanus. 58Awaknyan jibahue gobnyan uluwa banda óh lheueh nyan laju jirhom ngon batĆ©e. UreuĆ«ng-ureuĆ«ng nyang kalon keujadian nyan laju jikeubah peukayan awaknyan bak sidroe aneuĆ«k muda nyang nan jih Saulus. 59Teungoh awaknyan jirhom Stefanus, Stefanus geuteumawƶk, āTuhan Isa, teurimong kheueh roh ulĆ“n!ā 60Laju Stefanus nyan jimeuteuĆ“t sira jidumpĆ©k ngon su meutaga, āTuhan, bĆ©k kheueh desya nyoe jitanggong ateueh awaknyan!ā Ćh lheueh jipeugah meunan Stefanus pih matĆ©.
Old and New Testament in Today's Aceh Language @ LAI, 1997.