Skip to content

MATIUS 13

13
Abig ra sangulun mapatias
(Mrk. 4:1-9; Luk. 8:4-8)
1Orou ragili niayuk i Jisus nangiruan ra baloi no, am ongoi boo ra kiing ru Tasik Galilia. Panturung Io ra intok raginio am pangila'. 2#Luk. 5:1-3Ulun ondo' liminimpu Riso no masuang toojo suku' siminakoi Io ra parau am panturung ra ralalom no. Ulun masuang no minigor giu' ra lantur no. 3Nangila' i Jisus risilo ra masuang baal ralalom ru abig.
Indagu Io, “Mokoondo' sangulun minongoi pampatias. 4Paat ra io nampatias ra sampug no, mokoondo' niayuk naratu' ra ralan, am tinduko' ru susuit. 5Mokoondo' niayuk naratu' ra tana' makabatu ondo' kalo masuang tana'. Sampug no mataki' timinuu' sabap ra tana' no kalo masuang. 6Paat ra mato ru orou no malasu', tutuu' ru sampug no liminonot sabap ra bakat nano kalo makasuku' ra ralalom am mapua' ra mataki'. 7Mokoondo' niayuk naratu' ra tatanga' ru bulungkut ondo' timinuu' am mamisi' ra tutuu' ru sampug no. 8Kaa' mokoondo' niayuk naratu' ra tana' malabung am nangkawa'. Mokoondo' maatus kawa' nano, mokoondo' onom ngoopor, am mokoondo' niayuk talu ngoopor.”
9Indagu boo i Jisus, “Rongogo' am karaa' min!”
Kua baalo' ri Jisus ra abig
(Mrk. 4:10-12; Luk. 8:9-10)
10Ratong boo maamaya'-maamaya' ri Jisus am pangkuot Riso, “Kua raguo' Mu ra abig paat mangila' ra ulun masuang no?”
11Taam i Jisus, “Binalaan kano ondo' kalo igondo' pinabala' ra ati kulaan i Aki Kapuuno' mamarinta,#Ra ati kulaan ri Aki Kapuuno' mamarinta; Harfiah: Karajaan Suruga'. kaa' ulun masuang no kalo. 12#Mat. 25:29; Mrk. 4:25; Luk. 8:18; 19:26Sabap ra osoi mokoondo', ruangin poyo, am maulian io; kaa' osoi kolondo', ondo' sanganu soroi riso no alapon niayuk. 13Ginio sabap ra Aku magabig paat ra Aku mindagu ra ulun-ulun no, magilong ilo ra kaimuagan Kuno kaa' kalo mangintopot am mangkirongog ilo ra pangilaan Kuno kaa' kalo makarati'! 14#Jis. 6:9-10Ginio ra nasauk boo ragu ru nabi Jisaya risilo:
‘Ulun ti mangkirongog am mangkirongog,
kaa' kalo makarati';
magigilong ilo kaa' kalo makakito.
15Sabap ra pangkaraan nilono kalo kinalarom,
sinilong nilo talingo nilono,
am koromo' nilo mato nilono.
Sabap ra amon ru kalo, makakito mato nilono,
mokorongog talingo nilono
am pangkaraan nilono malarom
am sumaguli' ilo Raki',
am mamabas Aku risilo,’ kon ri Aki Kapuuno'.
16 # Luk. 10:23-24 Kaa' akau, mumpara' boo bonsoi mino! Makakito mato mino, am mokorongog talingo mino. 17Karaa' min gitio! Masuang nabi am ulun motopot ra galing i masaga' toojo milong ra atan ondo' makito min ra raino ti, kaa' kalo nakarampot ilo. Masaga' ilo mangkirongog ra atan ondo' morongog min kaa' kalo nokorongog ilo.”
Nambala' i Jisus ra arati' ru abig ra sangulun mampatias
(Mrk. 4:13-20; Luk. 8:11-15)
18“Rongogo' min noyo atan arati' ru abig ra sangulun mampatias no. 19Ulun ondo' mangkirongog ra tanou ati kulaan i Aki Kapuuno' mamarinta, kaa' kalo makarati', ulun koson ragitio noyo koson ra sampug ondo' naratu' ra ralan. Tingganai ru riwato no riminatong am nampagaau ra atan ondo' nakatias ra ralalom ru guang nilono. 20Sampug ondo' naratu' ra intok makabatu koson ra ulun ondo' maansayan mangapu ra tanou ti ra ilo mangkirongog. 21Kaa' tanou raginio kalo mantilayun ra guang nilono am kalo tumaan ra mabuoi. Paat ra ilo makakapaganan kapoam maimbolo' sabap ra tanou no, marayus kalawo guang nilono. 22Sampug ondo' naratu' ra tatanga' ru bulungkut no koson ra ulun ondo' mangkirongog niayuk ra tanou no, kaa' maimamang ilo ra kaayagan nilai am pamaguangan nilo ra lumangkaya' mamisi' ra tanou no saboi kalo mangkawa' ilo. 23Sampug ondo' nakatias ra tana' malabung no koson ra ulun ondo' mangkirongog ra tanou no am makarati' ilo. Mangkakawa' ilo, mokoondo' mangkawa' ra maatus ruli' no, mokoondo' onom ngoopor am bokon no talu ngoopor.”
Abig ra alab
24Nantunung poyo i Jisus risilo ra rondo' abig. “Paat i Aki Kapuuno' mamarinta,#i Aki Kapuuno' mamarinta; Harfiah: Karajaan Suruga'. baal no koson sangulun mampatias ra sampug ondo' moonsoi giu' ra umo nali. 25Paat ra iorondom, paat ra ngaangai' ulun nombolong, sangulun pantula' ru mampatias no minatong am pampatanom ra alab pinaratok ra gandum no, am io pana ugar boo. 26Paat ra sampug no tumuu' am tumalimpuun sumasal, mauligan boo alab no. 27Ulipon ru tuan no minatong riso am indagu, ‘Tuan, sala' ka kia nantanom kou ra sampug moonsoi giu' ra umo muno. Ati intor ru alab ti?’ 28Taam tuan no, ‘Sangulun pantula' nambaal ragitio!’ Ulipon-ulipon nano nangkuot, ‘Masaga' kou kia bubulon mai alab no?’ 29Taam io, ‘Kalo, amon ru bubulon min alab no ati ru makaaya' niayuk gandum no. 30Polosoon ayuk alab no tumuu' saboi mangkumos. Aku pana mindagu boo ra ulun-ulun ondo' mangkumos no: Bubulo' min galing alab no am bongkoso' min, am pasuboon boo ra apui. Mopongo raginio bagu luluro' min gandum am paulion ra gudang.’ ”
Abig ra sangunor puun mustard#mustard: Mustard ondo' inarati' ragiti iono salinut ru tutuu' ondo' tumuu' saboi talu ngamito sawat nano.
(Mrk. 4:30-32; Luk. 13:18-19)
31Nantunung poyo i Jisus risilo ra rondo' abig, “Paat ri Aki Kapuuno' mamarinta, baal no koson ra sangunor puun mustard ondo' tonomon ru sangulun giu' ra umo nali. 32Unor no boborok kaga' intor ra nansalinut unor ra tana' ti. Kaa' paat ra io tumuu', masauk io maayo toojo intor ra nansalinut puun tonomon ra bokon no. Masauk io ra puun tataun, saboi susuit-susuit rumatong manabunsut ra raan nano.”
Abig intor ra ragi
(Luk. 13:20-21)
33Nantunung poyo i Jisus risilo ra rondo' abig. “Paat ri Aki Kapuuno' mamarinta, baal no koson ra ragi ondo' inalap ru sangulun ruandu'. Porotoko' no ra apat ngoopor ngakilo ra tapung, am samput boo tapung i.”
Kua baalo' ri Jisus ra abig
(Mrk. 4:33-34)
34Paat ri Jisus nangila' ra ulun masuang no ra ngaangai' baal ragitio, raguon no ra abig. Kalo masaga' Io mindagu risilo amon ru sala' ka abig. 35#Mzm. 78:2Baalon ri Jisus koson raginio maa' raginio masauk boo ragu ru nabi Jisaya,
“Magabig Aku paat ra Aku mangila' risilo;
Mambala' Aku risilo ra sauk
ondo' kalo napandayan ru ulun intor ra tana' ti binaal.”
Nambala' i Jisus ra arati' ru abig ra alab
36I Jisus pana nangiruan boo ra ulun masuang no am subol ra rondo' baloi. Maamaya'-maamaya' Nano minatong Riso am indagu, “Balai' akai no ra atan arati' ru abig ra alab ondo' tatanga' ru gandum no.”
37Taam i Jisus, “Ulun ondo' nampatias ra sampug moonsoi no, ioginio Anak ru Ulun. 38Umo no, ioginio tana' ti. Sampug moonsoi no, ioginio ulun ondo' nasauk noyo ra ulun ri Aki Kapuuno', am alab no ulun ondo' maya' ra Tingganai ru riwato. 39Pantula' ondo' nampatias ra sampug ru alab no Tingganai ru riwato. Pangkumasan no, ioginio Orou Pupus no, am ulun ondo' mangkumos no malaikat-malaikat. 40Koson ra alab no timungon am suruin ra apui, koson niayuk ra Orou Pupus ra tauli no. 41Anak ru Ulun no manusub ra malaikat-malaikat Nano manimung intor ra Pamarintaan Nano ngaangai' ulun ondo' mangkinibit ra ulun makatula, am ngaangai' ulun ra bokon ondo' nambaal ra kalaatan. 42Ilo ngaangai' ti patirin ra apui. Giu' no pasalangis am sakuritot ayuk boo ripon nilono sabap ra maruol kaga'. 43Baal ru ulun motopot pana makito boo ru ngaangai' koson ra silau ru mato ru orou giu' ra Tana' Bagu ri Aki Kapuuno', Ama' nilono. Rongogo' am karaa' min!”
Abig ra rapu' nokolobong ra tana'
44“Paat ri Aki Kapuuno' mamarinta, baal no koson ra rapu' nokolobong ra umo. Paat ra sangulun makatuum ra rapu' no, pumpuni' no sagulio'. Sabap ra naansukan io kaga', ongoyo' no talano' ngaangai' kuliamos nano, am saguli' io boo am balio' no umo i.”
Abig ra mutiara ondo' mologo
45“Paat ri Aki Kapuuno' mamarinta poyo, baal no koson ra sangulun mantatalan ondo' maguyum ra mutiara mologo. 46Paat ra io makatuum rondo' mutiara ondo' mapasau kaga', ongoyo' no talano' ngaangai' kuliamos nano, am balio' no boo mutiara i.”
Abig ra ralo
47“Paat ri Aki Kapuuno' mamarinta poyo, baal no koson ra ralo ondo' pinataan ra tasik am makaalap nansalinut papait. 48Paat ra masuang sulung ru ralo no, aaso' ru ulun-ulun mangimpait ralo i ra lantur no. Panturung ilo am pantuliaro' nilo papait-papait no: papait moonsoi no pinauli ra rondo' pambulian, am papait ondo' malaat no pinatiran nilo. 49Koson niayuk raginio baal no paat ra Orou Pupus. Mongoi malaikat-malaikat am pampasuai ra ulun malaat intor ra ulun moonsoi. 50Ilo pana mamatir boo ra ulun malaat no ra ralalom ru apui. Giu' no mantangi' ilo am manguritot ripon nilono.”
Mangila' ra katapatan nakabagu am nakalair
51Pangkuot i Jisus, “Nakarati' kau kia ra abig-abig ni?”
Taam maamaya'-maamaya' Nano, “Nakarati' akai.”
52I Jisus pana mindagu poyo, “Moonong mangingila' ra Ukum ri Musa ondo' nasauk ra ulun ri Aki Kapuuno', io ti koson ra sangulun puun baloi ondo' mapaingkual ra kuliamos nakabagu am lairon intor ra kaban ru rapu' nano.”
Kalo inapu i Jisus giu' ra Nasarit
(Mrk. 6:1-6; Luk. 4:16-30)
53Kopongo i Jisus nantunung ra abig-abig ni, iruani' No intok raginio. 54Io pana minuli' boo ra pamagunan Nano galama'. Nangila' Io giu' ra baloi sambayangan am ulun ondo' nangkirongog Riso no nangimuag. Pangkuot ilo, “Ati naalapan No ra kapintaran koson raginio? Ilai' kuasa' Nano mambaal ra kaimuagan! 55Sala' ka kia Io ti anak ru sangulun manambaloi ayuk? Sala' ka kia i Maria no ina' Nano, am pabukat Nano i Jakub, i Jusup, i Simon am i Judas? 56Sala' ka kia pabukat Nano ra ruandu' no soroi ritakau? Ati intor am naalapan No ra ngaangai' ragitio?” 57#Jua. 4:44Ginio ra ilo kalo nangapu Riso.
Indagu i Jisus risilo, “Sangulun nabi omporon ra ati-ati intok, kaa' kalo omporon io ru mamagun am pabukat nano galama'.” 58Kalo nambaal i Jisus ra masuang kaimuagan ra giu' no sabap ra kalo nangintopot ilo Riso.