<div class="version vid3215 iso6393esu" data-vid="3215" data-iso6393="esu">
 <div class="book bkACT">
 <div class="chapter ch28" data-usfm="ACT.28">
 <div class="label">28</div><div class="s">Paul Malta&#8209;mi</div><div class="p"> 1Yaywaaseng quutmun uugsamta liigikaghput qiighqaq Malta&#8209;ngutanga. 2Tamaakumiit elngaatall upughatiinkut kumaqisimaamta qayughllak aqlaghaghtekanga eslallugughsimaghmi. 3Paul saqumigluni quugkameng qiighimaluku, tuqunalghii nemeghyaq maatneghem aanesluku quugneng, iiggakun amqeghtekaa. 4Tamaakumiit esghaghluku nemeghyaq Paul&#8209;em iigganeng qughaghngalghii ilateng pikiit, &#8220;Ipapestaaq una yuuk yugtaghtenguuq. Qaywa un&#42892;gani meghmi tuqunghiteghngaaghmi esghaghhu tuquyaghqaamalghii.&#8221; 5Paul&#8209;em iiggeni ufsugusaqminiki nemeghyaq ifkaghtuq kenghegnun iwernga talwa nemeghyam aqnighsimangilkanga. 6Yuget pikaqsaqangat Paul puuveghllagnaqniluku nalighmeng tuqunaqniluku. Iwernga sagpenani muluughllagyan, sumeghtaghaatkegkaat, &#8220;Una naliqaat kiyaghneghet.&#8221;</div><div class="p"> 7Taam qiighqam umiilga Publius, nunalguftuq ughugsighvimta tungangani. Publius&#8209;em elngaatall upughatiinkut, ellnganitukut pingayut aghneghet. 8Atanga puqleghanguftuq aqsalliqumaghmi. Paul&#8209;em esghaghyaghtughluku yughaatkelluku, saafsaqminigu naallghutuq. 9Paul tawaten piyan qamaglluteng ilangi qinuyuget tagilaghaatkat enkaam naallghutkat. 10-11Tamaaken apalluqluku tunqughtaagiinkut tunusameng. Tamaani pingayut tanqit atughluki aghulaqsaghqaaghsamta tunqughtaalaataghiinkut tumangani atughqamnneng.</div><div class="s">Paul Rome&#8209;ellghii</div><div class="p">Angyaghpak Alexandria&#8209;meng pi uksughsimalghii tamaani qiighqami. Aatqeftaa &#8220;Malghik kiyaghneghek&#8221; sivuyaganiteftuklu ulimaaghulutek taakuk. Aghulaqsaghqaaghsan taaggun uugtukut. 12Syracuse&#8209;mun kaalluta tamaantukut pingayut aghneghet. 13Taagken qapiighwtaghtukut Rhegium&#8209;emun kaatellemnnun kenlanga. Aghneq ataasiq atughluku tamaani, unaamingani anuqataghaaghutiinkut ikevaghmeng enkaam awakaghaani Puteoli&#8209;mun kaatukut. 14Tamaanteftut ugpeqat, ellmeggnitesqiinkut maaghraghvinlek aghneq. Taagken Rome&#8209;emun nagneghtukut. 15Ugpeqat Rome&#8209;emelnguut nagaqughluta, paayghumakanginkut tungangitnun Akilpegaghviget Appius&#8209;melnguut, ilangita paayghumakanginkut tungangitnun Pingayut Aqelqalghutat. Paul&#8209;em esghaghluki ugpeqat ilutughtekaq enkaam iqamsiqayugvikegkaa Kiyaghneq.</div><div class="s">Paul Rome&#8209;emi</div><div class="p"> 16Rome&#8209;emun kaasamta Paul ellnginaghmetestaat nani piyukelghani iwerngaqun ataasim pilluwaghtem kelengakaa.</div><div class="p"> 17Pingayut aghneghet atughluki Paul&#8209;em tagsiqlighii Jews&#8209;et igleghutistengit. Tagiyata pii, &#8220;Jew&#8209;lgutemni, sanghiteghngaamki yuput, nalighmeng kipullginaanghiteghngaamki nangaghneghit sivunemta, paninang igleghutistemta Jerusalem&#8209;emelnguut tugulunga tuunaatnga Rome&#8209;eghmiinun. 18Aapqughaaghlunga sameng apalliisama tuqutusighqameng itemunnalunga piyaghaatnga. 19Iwernga Jews&#8209;et ighlekaatnga enkaam tamaaken apalluqluku piiqa nanqigtista Umiilegpigaghmun nanqigtesugnilunga. Umiilegpigaghmun seghlequughyaghtuunghitanka yulgutenka. 20Enkaam tagsiqlighamsi apeghnaluki tamaakut elpesinun. Liitesugaqallu elpesinun taana ataasiq Israel&#8209;eghmiit neghyukegkaat apalluqluku qiipraghusighngaanga.&#8221;</div><div class="p"> 21Kiimsiqaat, &#8220;Judea&#8209;ghmiit latatkigataaten whangkunnun. Talwa nalighhiiniita ugpeqaalgutemta taagegken tagiluteng ungipaqigataaten, nalighmeng seghletun akuzitkigataaten. 22Whangkuta liisugaghput elpenun sameng sumeghtaghaatkaqutangi tamaakut ugpeqilghiit Jesus&#8209;meng, qayughllak liisimakaghput nani alngunak seghlequughaqiit.&#8221; 23Taagken nakmikegkaat aghneq ataasiq qerngughutfiguluku.</div><div class="p">Taana aghneq kaasan uglapiglluteng tagilaghaatkat Paul&#8209;em kiyaghfiganun. Unaaghhaaneng unullghanun kenlanga apeghtuqii Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem, liigikestengngwaaghnaqutkegkiillu Jesus&#8209;meng atuqluki Liilightuusii Moses&#8209;em, uuknaliqistetlu igaqegkiit. 24Ilangita ugpeqegkaat iwernga ilangita ugpequmangilkangat. 25Enkaam aaghtiiraaghutkat. Nekevuutaqutlu aanleghaannaluteng Paul&#8209;em pikii, &#8220;Agleghnalghiik Taghneghak ipa pimalghiik sivuneghpesigun uuknaliqistekun Isaiah&#8209;kun. 26Whaten pikaaguq,</div><div class="q1">&#8216;Takuluki ukut yuget whaten piki,</div><div class="q1">Nagasaghngaaghpesi,</div><div class="q2">esghapagngaaghpesi liigiknaanghitusi.</div><div class="q1"> 27Taakut yuget tawatetut qayughllak umyugiit pineghlluugtekaagut enkaam sigutetengllu iyetengllu saapegkaqiit.</div><div class="q1">Tawatenneghisaqumeng esghaannayaghtut,</div><div class="q2">nagaquunnayaghtut, liigiknayaghtut,</div><div class="q1">qiivnayaghtutlu whangamnun naallghutesqelluteng.&#8217;&#8221;</div><div class="p"> 28Paul&#8209;em taaqniitkun pikii, &#8220;Elpesinun liigikesugaqa, Kiyaghneghem kayagtengngwaaqaqii ungipaghteni ungipiisqelluki yugulilleghmeng Gentile&#8209;enun. Ellngit nagatepestaaghyaghqaagut.&#8221; 29Tawaten Paul piyan Jews&#8209;et aaghtiiraaghuteghllagumaghmeng aanleghaatkat.</div><div class="p"> 30Maalghuk ayumiqullghek Paul&#8209;em kiyaghfikegkaa mangteghaq llivikaqluku. Upughataqegkangi qamaglluki iteghteni, 31tetugpenanillu ungipaqaq Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem. Apeghtuutkegkaallu Ataneq Jesus Christ&#8209;a. Tawaten pillgha kitum alngunak aghuliighsimangilkanga.</div>
 </div>
 </div>
</div>

Yaywaaseng quutmun uugsamta liigikaghput qiighqaq Malta‑ngutanga. Tamaakumiit elngaatall upughatiinkut kumaqisimaamta qayughllak aqlaghaghtekanga eslallugughsimaghmi. Paul saqumigluni quugkameng qiighimaluku, tuqunalghii nemeghyaq maatneghem aanesluku quugneng, iiggakun amqeghtekaa. Tamaakumiit esghaghluku nemeghyaq Paul‑em iigganeng qughaghngalghii ilateng pikiit, “Ipapestaaq una yuuk yugtaghtenguuq. Qaywa unꞌgani meghmi tuqunghiteghngaaghmi esghaghhu tuquyaghqaamalghii.” Paul‑em iiggeni ufsugusaqminiki nemeghyaq ifkaghtuq kenghegnun iwernga talwa nemeghyam aqnighsimangilkanga. Yuget pikaqsaqangat Paul puuveghllagnaqniluku nalighmeng tuqunaqniluku. Iwernga sagpenani muluughllagyan, sumeghtaghaatkegkaat, “Una naliqaat kiyaghneghet.”
Taam qiighqam umiilga Publius, nunalguftuq ughugsighvimta tungangani. Publius‑em elngaatall upughatiinkut, ellnganitukut pingayut aghneghet. Atanga puqleghanguftuq aqsalliqumaghmi. Paul‑em esghaghyaghtughluku yughaatkelluku, saafsaqminigu naallghutuq. Paul tawaten piyan qamaglluteng ilangi qinuyuget tagilaghaatkat enkaam naallghutkat. Tamaaken apalluqluku tunqughtaagiinkut tunusameng. Tamaani pingayut tanqit atughluki aghulaqsaghqaaghsamta tunqughtaalaataghiinkut tumangani atughqamnneng.

Angyaghpak Alexandria‑meng pi uksughsimalghii tamaani qiighqami. Aatqeftaa “Malghik kiyaghneghek” sivuyaganiteftuklu ulimaaghulutek taakuk. Aghulaqsaghqaaghsan taaggun uugtukut. Syracuse‑mun kaalluta tamaantukut pingayut aghneghet. Taagken qapiighwtaghtukut Rhegium‑emun kaatellemnnun kenlanga. Aghneq ataasiq atughluku tamaani, unaamingani anuqataghaaghutiinkut ikevaghmeng enkaam awakaghaani Puteoli‑mun kaatukut. Tamaanteftut ugpeqat, ellmeggnitesqiinkut maaghraghvinlek aghneq. Taagken Rome‑emun nagneghtukut. Ugpeqat Rome‑emelnguut nagaqughluta, paayghumakanginkut tungangitnun Akilpegaghviget Appius‑melnguut, ilangita paayghumakanginkut tungangitnun Pingayut Aqelqalghutat. Paul‑em esghaghluki ugpeqat ilutughtekaq enkaam iqamsiqayugvikegkaa Kiyaghneq.

Rome‑emun kaasamta Paul ellnginaghmetestaat nani piyukelghani iwerngaqun ataasim pilluwaghtem kelengakaa.
Pingayut aghneghet atughluki Paul‑em tagsiqlighii Jews‑et igleghutistengit. Tagiyata pii, “Jew‑lgutemni, sanghiteghngaamki yuput, nalighmeng kipullginaanghiteghngaamki nangaghneghit sivunemta, paninang igleghutistemta Jerusalem‑emelnguut tugulunga tuunaatnga Rome‑eghmiinun. Aapqughaaghlunga sameng apalliisama tuqutusighqameng itemunnalunga piyaghaatnga. Iwernga Jews‑et ighlekaatnga enkaam tamaaken apalluqluku piiqa nanqigtista Umiilegpigaghmun nanqigtesugnilunga. Umiilegpigaghmun seghlequughyaghtuunghitanka yulgutenka. Enkaam tagsiqlighamsi apeghnaluki tamaakut elpesinun. Liitesugaqallu elpesinun taana ataasiq Israel‑eghmiit neghyukegkaat apalluqluku qiipraghusighngaanga.”
Kiimsiqaat, “Judea‑ghmiit latatkigataaten whangkunnun. Talwa nalighhiiniita ugpeqaalgutemta taagegken tagiluteng ungipaqigataaten, nalighmeng seghletun akuzitkigataaten. Whangkuta liisugaghput elpenun sameng sumeghtaghaatkaqutangi tamaakut ugpeqilghiit Jesus‑meng, qayughllak liisimakaghput nani alngunak seghlequughaqiit.” Taagken nakmikegkaat aghneq ataasiq qerngughutfiguluku.
Taana aghneq kaasan uglapiglluteng tagilaghaatkat Paul‑em kiyaghfiganun. Unaaghhaaneng unullghanun kenlanga apeghtuqii Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem, liigikestengngwaaghnaqutkegkiillu Jesus‑meng atuqluki Liilightuusii Moses‑em, uuknaliqistetlu igaqegkiit. Ilangita ugpeqegkaat iwernga ilangita ugpequmangilkangat. Enkaam aaghtiiraaghutkat. Nekevuutaqutlu aanleghaannaluteng Paul‑em pikii, “Agleghnalghiik Taghneghak ipa pimalghiik sivuneghpesigun uuknaliqistekun Isaiah‑kun. Whaten pikaaguq,
‘Takuluki ukut yuget whaten piki,
Nagasaghngaaghpesi,
esghapagngaaghpesi liigiknaanghitusi.
Taakut yuget tawatetut qayughllak umyugiit pineghlluugtekaagut enkaam sigutetengllu iyetengllu saapegkaqiit.
Tawatenneghisaqumeng esghaannayaghtut,
nagaquunnayaghtut, liigiknayaghtut,
qiivnayaghtutlu whangamnun naallghutesqelluteng.’”
Paul‑em taaqniitkun pikii, “Elpesinun liigikesugaqa, Kiyaghneghem kayagtengngwaaqaqii ungipaghteni ungipiisqelluki yugulilleghmeng Gentile‑enun. Ellngit nagatepestaaghyaghqaagut.” Tawaten Paul piyan Jews‑et aaghtiiraaghuteghllagumaghmeng aanleghaatkat.
Maalghuk ayumiqullghek Paul‑em kiyaghfikegkaa mangteghaq llivikaqluku. Upughataqegkangi qamaglluki iteghteni, tetugpenanillu ungipaqaq Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem. Apeghtuutkegkaallu Ataneq Jesus Christ‑a. Tawaten pillgha kitum alngunak aghuliighsimangilkanga.

ਸੁਣੋ Acts 28