<div class="version vid3215 iso6393esu" data-vid="3215" data-iso6393="esu">
 <div class="book bkACT">
 <div class="chapter ch19" data-usfm="ACT.19">
 <div class="label">19</div><div class="s">Paul Ephesus&#8209;ellghii</div><div class="p"> 1Apollos Corinth&#8209;melluku, Paul quutkun igleghakaq Ephesus&#8209;mun kenlanga. Tamaani ilangi maligsaaghtet nallaghluki 2aaptekii, &#8220;Agleghnalghiik Taghneghak allgeghsimastekek ugpeghaqngafsi?&#8221;</div><div class="p">Pikaat, &#8220;Nakaa, nallukngwaaghagput Agleghnalghiik Taghneghak.&#8221;</div><div class="p"> 3Aaplaataqii, &#8220;Samunmi paaptaayematsi?&#8221;</div><div class="p">Kiimsiqaat, &#8220;John&#8209;em paaptaayellghatun.&#8221;</div><div class="p"> 4Paul&#8209;em pikii, &#8220;John&#8209;em paaptaayeghillgha avuteghqelluteng seghleghqennanilghinun ayuquq. Pikaqiillu ugpeqesqelluku kingumineng tagiyaghqaq, taana Jesus&#8209;nguuq.&#8221; 5Nagaqughyamegteggu taana, paaptaayekat aatghakun Atanghem Jesus&#8209;em. 6Paul&#8209;em saafsaqminiki Agleghnalghiik Taghneghak iitqak ellngitnun. Taagken akuzikat allaaghhiinaastun ulustun, uuknaliqumaghmengllu pikat. 7Entaqun qula maalghuk siipneqluku yuuk tawantuq.</div><div class="p"> 8Pingayuni tanqini Sabbath&#8209;a tamaghhaan Paul&#8209;em tetukaghpenani aleghquqii yuget synagogue&#8209;mi. Aaghhnaqutkegkii, liigikesnaqutkegkii Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem. 9Iwernga ilangi pineghllulghiit ugpeghyunghitkat, enkaam sivungitni yuget seghletun akuzitkegkaat kiyaghtaalleq Atanghem apeghtuusaa. Enkaam Paul&#8209;em unitkii kelqelluki ugpeqat. Taagken aghhutanga tamaghhaan Tyrannus&#8209;em apeghtughivigani, Paul&#8209;em aleghqughaqegkangi yuget. 10Tawaten pikaq maalghuk ayumiqullghek, enkaam tamaghhaghmeng Jews&#8209;etlu Greek&#8209;etlu Asia&#8209;melnguut nagaquqiit akuzitangi Atanghem.</div><div class="s">Ighneghi Sceva&#8209;m</div><div class="p"> 11Kiyaghneq allaaghlluwhaghtiighaataqaq saghiighanalghiimeng Paul&#8209;kun. 12Talwa ilangita yuget Paul&#8209;em kakegllugiitiillu, aatkiillu llineghmegteki qinuyugnun naallghutaqelghiit, tughneghaatlu ilungitnilnguut aanaqelghiit. 13Ilangi Jews&#8209;et igleghangulghiit nunanun, yugneng aanesquungukangit tughneghaat. Taagken Atanghem Jesus&#8209;em aatgha aanesquusiqnaqutkegkaqsaqangat. Pikat, &#8220;Qelghamken aanesqelluten taaggun ataasikun Jesus&#8209;kun Paul&#8209;em ungipaqegkaakun.&#8221; 14Sceva&#8209;m maaghraghvilek ighneghi tawaten pikat. (Taana Sceva Jew&#8209;ngulghii high priest&#8209;a.) 15Iwernga tughneghaam pikii, &#8220;Liisimakaqa Jesus, liisimakaqa Paul, elpesi kinkungutsi?&#8221;</div><div class="p"> 16Taagken yugem ilumikun tughneghalgem qetgeghvikluki taakut yuget qevutiiqii, iknaqepigtutmineng qamaglluki avangilkegkii. Enkaam mangteghaaneng aanqaghtalluteng qimaguutkat amsikaghmeng, kiitiqullelighluteng. 17Qamaglluteng Ephesus&#8209;eghmiit, Jews&#8209;etlu Greek&#8209;etlu alingruughutkat taana nagaqughluku, enkaam aatgha Jesus&#8209;em wataqaaghaq quulvaqaat. 18Uglapiglleghhiit ugpenghhaqaniit yugtuqami apeghraqiit alignaghtaalleteng. 19Uglapiglleghhiit alignaghtaaqayuguyalghiit tagiquulluki alignaghtaaghusit igateng paneghquqiit yulghutet esghaamanghitni. Igalghutet akitulesughyaqmegteki 50,000 silver drachmas&#8209;et akikeftiit. 20Tamaana apalluqluku wataqaaghaq akuzitangi Atanghem mingitkat, enkaam uglapiglleghhiit ugpeqegkiit.</div><div class="p"> 21Kingungitneng tamaakut Paul qakiqniqegkaq Jerusalem&#8209;emun pinaluni, Macedonia&#8209;kunllu Greece&#8209;kunllu aagluni. Pikaq, &#8220;Jerusalem&#8209;etaghllunga taagken Rome&#8209;esaghqapestaaghuunga.&#8221; 22Taagken Paul&#8209;em kayutegni Timothy&#8209;nkuk Erastus&#8209;enkuk kayagtekakek aglaqestiisqellukek Macedonia&#8209;mun, ellnga Asia&#8209;metaghaqaq.</div><div class="s">Silver&#8209;engllaghtet Seghleliighqillghat Ephesus&#8209;mi</div><div class="p"> 23Nani tamaani pilleghmi uglaapiglleghhiit Ephesus&#8209;eghmiit elngaatall seghleliighutkegkaat kiyaghtaalleq Atanghem apeghtuusaqegkaa. 24Tamaana seghleliilleq Demetrius&#8209;em silver&#8209;meng ulimastem piinliqaa. Tawaten pikaq qayughllak ulimalgutkullghiit elngaatall maningllaasiqngukangit silver&#8209;meng ulimaaghet temple&#8209;engwaaghhaat. Tamaakut temple&#8209;engwaaghhaat kiyaghnengllaqamun Artemis&#8209;mun maniguutfigestun ayuqelghiit. 25Demetrius&#8209;em ulimalgutnillu ilangillu tawatelngughmeng ulimakayuget qerngughlluki pikii, &#8220;Ukughsi yugni, liisimakaghsi elngaatall maningllaghaqukut qepghaqamnneng. 26Iwernga esghapagaghsillu nagataghsillu Paul&#8209;em pillgha. Piiquq kiyaghnengllaqat kiyaghnepigunghinniluki. Enkaam uglapiglleghhii yuuk allangughqughaa maani Ephesus&#8209;mi, maaninginaagpenaan tamaghhaanillu Asia&#8209;mi piiquq. 27Seghleghhalek sanghilkumta qepghaqaghput ukavaghllequq. Liisimakaghsi qamaglluteng Asia&#8209;ghmiitlu nunataghhaanilnguutlu manigughaqaat aghnaq kiyaghneq Artemis. Sanghilkumta yuget sumeghtaghaatkesagulleqaat temple&#8209;a megnuniinniluku, Artemis&#8209;emllu aangelleghllaga satngunanighllequq.&#8221;</div><div class="p"> 28Taakut yuget nagalluku Demetrius elngaatall sakraakat, akilghuughllakatlu, &#8220;Aangeghllagtuq Artemis&#8209;nga Ephesus&#8209;em!&#8221; 29Mulugpenateng qamaglluteng Ephesus&#8209;eghmiit ketanqwaaghaatkat akilghuumaghmeng nallukeghngaaghmegteki saaqutangi. Paul&#8209;em igleghalgutkek Gaius&#8209;enkuk Aristarchus&#8209;enkuk Macedonia&#8209;ghmiik tamaanlenguuk uvitangitni. Ilangita yuget taakuk akuqaghlukek qamuqlukek ketarwakat qerngughutfigllagmun maliglluki yulghuteghllaget. 30Paul iteghyukaayalghii yulghun aleghqughnaluku iwernga ugpeqat ighlekegkaat. 31Talwa ilangita Asia&#8209;m igleghutistengita kevgaqutkaat ilakumtaaghteng Paul wataghllak itefqaan qerngughutfigllagmun pisqelluku. 32Taakut qerngughutfigllagmelnguut wanlegi nepugllagughtekat. Ilangi yuget sameng akilghuughllaget, ilangi sameng allaneng akilghuughllaget. Kiyang allulluteng nallukegkangat sangameng qerngughusimatseng. 33Taagken yuuk aatqelghii Alexander&#8209;meng, Jews&#8209;et apeghtughwaaghluku sameng pilleghqameng, akuziyaghtiisqegkaat sivungitnun yulghuteghllaget. Alexander&#8209;em iiggeni nengugutkii nagatesqelluni yugnun. 34Iwernga yulghuteghllaget liigiksamegteggu Alexander Jew&#8209;ngutanga, qerngaghllagmeng akilghuughllakat, &#8220;Aangeghllagtuq Artemis&#8209;nga Ephesus&#8209;em!&#8221; Tawaten akilghuukat ketwhell maalghuk afluk.</div><div class="p"> 35Ataasim Ephesus&#8209;em umiilwaaghan nepiightesteqaghsamiki yulghutet pikii, &#8220;Ephesus&#8209;eghmiini, tamaghhaghllagmi liisimakaa Ephesus aflengakistekaa aangelghiim Artemis&#8209;em temple&#8209;ngan, agleghnalghiimllu uyghagem ifkaqam qilagmeng. 36Kitum alngunak aygughiknaanghitiinkut taakugneng aflengakestengutfut enkaam nepiightek. Sangwaa temngighllak apeghiighvagilgafsigu sumeghtaghaghtek. 37Taakuk yugek whavek tagitkaqagsi talwa sameng teglenghiteghngaayek temple&#8209;eneng, akuzitkenghiteghngaagnegullu sameng seghleghmeng kiyaghneghput Artemis. 38Una nanqigtivigunghituq. Demetrius&#8209;enkut qepghaghtekullghiit sameng apallulgukumeng nanqigtivigmun aglaghlit. Tawani nanqigtistenun apeghnakangit apalluteng enkaam elngaatall avutkiiraaghhaat. 39Wata sameng piyaghqalgukufsi sameng tamaaken qerngughutfigpigaghmi agghitkennakesi. 40Tawaten piimsi qayughllak Rome&#8209;em umiilgita nagaququmegteggu una seghleliilleq aghneghmi whani, taana apalluqluku qaatkunneghinniluta liilightuusameggnun pinaqiinkut. Sameng&#42892;ngam pilleqesteki qayughllak apalliitukut seghleliighqiillemnnun.&#8221; 41Taam umiilwaaghem tawaten piluki aglaghtuutestekii.</div>
 </div>
 </div>
</div>

Apollos Corinth‑melluku, Paul quutkun igleghakaq Ephesus‑mun kenlanga. Tamaani ilangi maligsaaghtet nallaghluki aaptekii, “Agleghnalghiik Taghneghak allgeghsimastekek ugpeghaqngafsi?”
Pikaat, “Nakaa, nallukngwaaghagput Agleghnalghiik Taghneghak.”
Aaplaataqii, “Samunmi paaptaayematsi?”
Kiimsiqaat, “John‑em paaptaayellghatun.”
Paul‑em pikii, “John‑em paaptaayeghillgha avuteghqelluteng seghleghqennanilghinun ayuquq. Pikaqiillu ugpeqesqelluku kingumineng tagiyaghqaq, taana Jesus‑nguuq.” Nagaqughyamegteggu taana, paaptaayekat aatghakun Atanghem Jesus‑em. Paul‑em saafsaqminiki Agleghnalghiik Taghneghak iitqak ellngitnun. Taagken akuzikat allaaghhiinaastun ulustun, uuknaliqumaghmengllu pikat. Entaqun qula maalghuk siipneqluku yuuk tawantuq.
Pingayuni tanqini Sabbath‑a tamaghhaan Paul‑em tetukaghpenani aleghquqii yuget synagogue‑mi. Aaghhnaqutkegkii, liigikesnaqutkegkii Ataneghpagullghaneng Kiyaghneghem. Iwernga ilangi pineghllulghiit ugpeghyunghitkat, enkaam sivungitni yuget seghletun akuzitkegkaat kiyaghtaalleq Atanghem apeghtuusaa. Enkaam Paul‑em unitkii kelqelluki ugpeqat. Taagken aghhutanga tamaghhaan Tyrannus‑em apeghtughivigani, Paul‑em aleghqughaqegkangi yuget. Tawaten pikaq maalghuk ayumiqullghek, enkaam tamaghhaghmeng Jews‑etlu Greek‑etlu Asia‑melnguut nagaquqiit akuzitangi Atanghem.

Kiyaghneq allaaghlluwhaghtiighaataqaq saghiighanalghiimeng Paul‑kun. Talwa ilangita yuget Paul‑em kakegllugiitiillu, aatkiillu llineghmegteki qinuyugnun naallghutaqelghiit, tughneghaatlu ilungitnilnguut aanaqelghiit. Ilangi Jews‑et igleghangulghiit nunanun, yugneng aanesquungukangit tughneghaat. Taagken Atanghem Jesus‑em aatgha aanesquusiqnaqutkegkaqsaqangat. Pikat, “Qelghamken aanesqelluten taaggun ataasikun Jesus‑kun Paul‑em ungipaqegkaakun.” Sceva‑m maaghraghvilek ighneghi tawaten pikat. (Taana Sceva Jew‑ngulghii high priest‑a.) Iwernga tughneghaam pikii, “Liisimakaqa Jesus, liisimakaqa Paul, elpesi kinkungutsi?”
Taagken yugem ilumikun tughneghalgem qetgeghvikluki taakut yuget qevutiiqii, iknaqepigtutmineng qamaglluki avangilkegkii. Enkaam mangteghaaneng aanqaghtalluteng qimaguutkat amsikaghmeng, kiitiqullelighluteng. Qamaglluteng Ephesus‑eghmiit, Jews‑etlu Greek‑etlu alingruughutkat taana nagaqughluku, enkaam aatgha Jesus‑em wataqaaghaq quulvaqaat. Uglapiglleghhiit ugpenghhaqaniit yugtuqami apeghraqiit alignaghtaalleteng. Uglapiglleghhiit alignaghtaaqayuguyalghiit tagiquulluki alignaghtaaghusit igateng paneghquqiit yulghutet esghaamanghitni. Igalghutet akitulesughyaqmegteki 50,000 silver drachmas‑et akikeftiit. Tamaana apalluqluku wataqaaghaq akuzitangi Atanghem mingitkat, enkaam uglapiglleghhiit ugpeqegkiit.
Kingungitneng tamaakut Paul qakiqniqegkaq Jerusalem‑emun pinaluni, Macedonia‑kunllu Greece‑kunllu aagluni. Pikaq, “Jerusalem‑etaghllunga taagken Rome‑esaghqapestaaghuunga.” Taagken Paul‑em kayutegni Timothy‑nkuk Erastus‑enkuk kayagtekakek aglaqestiisqellukek Macedonia‑mun, ellnga Asia‑metaghaqaq.

Nani tamaani pilleghmi uglaapiglleghhiit Ephesus‑eghmiit elngaatall seghleliighutkegkaat kiyaghtaalleq Atanghem apeghtuusaqegkaa. Tamaana seghleliilleq Demetrius‑em silver‑meng ulimastem piinliqaa. Tawaten pikaq qayughllak ulimalgutkullghiit elngaatall maningllaasiqngukangit silver‑meng ulimaaghet temple‑engwaaghhaat. Tamaakut temple‑engwaaghhaat kiyaghnengllaqamun Artemis‑mun maniguutfigestun ayuqelghiit. Demetrius‑em ulimalgutnillu ilangillu tawatelngughmeng ulimakayuget qerngughlluki pikii, “Ukughsi yugni, liisimakaghsi elngaatall maningllaghaqukut qepghaqamnneng. Iwernga esghapagaghsillu nagataghsillu Paul‑em pillgha. Piiquq kiyaghnengllaqat kiyaghnepigunghinniluki. Enkaam uglapiglleghhii yuuk allangughqughaa maani Ephesus‑mi, maaninginaagpenaan tamaghhaanillu Asia‑mi piiquq. Seghleghhalek sanghilkumta qepghaqaghput ukavaghllequq. Liisimakaghsi qamaglluteng Asia‑ghmiitlu nunataghhaanilnguutlu manigughaqaat aghnaq kiyaghneq Artemis. Sanghilkumta yuget sumeghtaghaatkesagulleqaat temple‑a megnuniinniluku, Artemis‑emllu aangelleghllaga satngunanighllequq.”
Taakut yuget nagalluku Demetrius elngaatall sakraakat, akilghuughllakatlu, “Aangeghllagtuq Artemis‑nga Ephesus‑em!” Mulugpenateng qamaglluteng Ephesus‑eghmiit ketanqwaaghaatkat akilghuumaghmeng nallukeghngaaghmegteki saaqutangi. Paul‑em igleghalgutkek Gaius‑enkuk Aristarchus‑enkuk Macedonia‑ghmiik tamaanlenguuk uvitangitni. Ilangita yuget taakuk akuqaghlukek qamuqlukek ketarwakat qerngughutfigllagmun maliglluki yulghuteghllaget. Paul iteghyukaayalghii yulghun aleghqughnaluku iwernga ugpeqat ighlekegkaat. Talwa ilangita Asia‑m igleghutistengita kevgaqutkaat ilakumtaaghteng Paul wataghllak itefqaan qerngughutfigllagmun pisqelluku. Taakut qerngughutfigllagmelnguut wanlegi nepugllagughtekat. Ilangi yuget sameng akilghuughllaget, ilangi sameng allaneng akilghuughllaget. Kiyang allulluteng nallukegkangat sangameng qerngughusimatseng. Taagken yuuk aatqelghii Alexander‑meng, Jews‑et apeghtughwaaghluku sameng pilleghqameng, akuziyaghtiisqegkaat sivungitnun yulghuteghllaget. Alexander‑em iiggeni nengugutkii nagatesqelluni yugnun. Iwernga yulghuteghllaget liigiksamegteggu Alexander Jew‑ngutanga, qerngaghllagmeng akilghuughllakat, “Aangeghllagtuq Artemis‑nga Ephesus‑em!” Tawaten akilghuukat ketwhell maalghuk afluk.
Ataasim Ephesus‑em umiilwaaghan nepiightesteqaghsamiki yulghutet pikii, “Ephesus‑eghmiini, tamaghhaghllagmi liisimakaa Ephesus aflengakistekaa aangelghiim Artemis‑em temple‑ngan, agleghnalghiimllu uyghagem ifkaqam qilagmeng. Kitum alngunak aygughiknaanghitiinkut taakugneng aflengakestengutfut enkaam nepiightek. Sangwaa temngighllak apeghiighvagilgafsigu sumeghtaghaghtek. Taakuk yugek whavek tagitkaqagsi talwa sameng teglenghiteghngaayek temple‑eneng, akuzitkenghiteghngaagnegullu sameng seghleghmeng kiyaghneghput Artemis. Una nanqigtivigunghituq. Demetrius‑enkut qepghaghtekullghiit sameng apallulgukumeng nanqigtivigmun aglaghlit. Tawani nanqigtistenun apeghnakangit apalluteng enkaam elngaatall avutkiiraaghhaat. Wata sameng piyaghqalgukufsi sameng tamaaken qerngughutfigpigaghmi agghitkennakesi. Tawaten piimsi qayughllak Rome‑em umiilgita nagaququmegteggu una seghleliilleq aghneghmi whani, taana apalluqluku qaatkunneghinniluta liilightuusameggnun pinaqiinkut. Samengꞌngam pilleqesteki qayughllak apalliitukut seghleliighqiillemnnun.” Taam umiilwaaghem tawaten piluki aglaghtuutestekii.

ਸੁਣੋ Acts 19