The New Testament in the Baeguu language of the Solomon Islands

Baeguu

Si kada sa Disas nia toolangaidoo lelea ka sui naa, nia ka bae 'urii fuana toa kwairooi nia ki, “Kamolu saitomana, na Fangatasae kai liu naa 'i faafone bae. Ma otofana si kada nai gu ne kera dai fale nau, na 'Alakwa Nia Wane, fua malimae nau ki, uri daka foto faafi nau naa 'ana 'airarafolo.”
Ma 'ana si kada nai lau guu, na waa baita ni foa ki fai nia toa gwaungai Diu ki kera da ofu naa 'i beu nia sa Kaeafas na waa foa ni gwau. Ma kera dai 'olea naa si kada kera dai dau agwa 'ana sa Disas ai uri daka saungi nia naa. Ma kera daka alu tii manataa naa ma daka bae 'urii, “Nao kolu si dau nia lau lao fa dani neki 'ana fafangaa nee, ade lea konia nee daka firu lau gwada fai kolu.”


Si kada sa Disas fai nia toa kwairooi nia ki kera dao 'i Betanii ma daka too 'ada luma sa Saemon na waa nai furo saungi nia mai 'i nao, tii wela keni nai 'e lea mai ka dao siana. Ma na wela keni nai ka ngali mai tii bii gwai liu lana baita tasa nai lao kufidoo nai da 'ailia 'ana 'Alabasta. Ma wela keni nai ka 'iki 'ana gwai nai lao gwau sa Disas kada sa Disas kai fanga 'ua gwana. Ma si kada na toa kwairooi nia ki da suai, na rakeda ka sasu daka ledi 'ada 'urii, “Na wela keni nee 'e saketoa gwana gwai diana nee uri tee nee? Na gwai nee lea sa daka faafoli ai, malefo baite ne dai ngali uri maana, uri daka faa malefo nai ka 'adomia toaa siofaa ki!”
Sa Disas 'e filoa gwana si doo nai kera bae sulia, ma nia ka bae 'urii fuada, “Tee ne adea molu ka bae 'uri nai suli wela keni ne, ma molu ka faa noni susuala nia nai? Si doo diana tasa ne nia ilia fuaku nee. Na toaa siofaa neki kera da too gwada fai kamolu suli kudu. Aia, ma ni nau ne kwai too fai kamolu si tau naa. Si kada nai wela keni nee nia 'ikia gwai nai faafi nau, nia ade akau na kau 'ani nau maasia fa dani nau ku mae ma kera daka alu nau naa lao kilu gwau nai. Nau ku faarongo mamana 'ani kamolu, 'i fai gwana lao fera ne 'i saegano ne kera dai faataloa si Faarongoa Diana nee ai, si doo ne wela keni nee ilia nai kera dai unu lau gu sulia ai, uri daka manata tona wela keni nee.”


Buri si doo nai, tii waa 'ana akwala ma roo waa kwairooi baki sa Disas ne satana sa Diudas 'Iskariot, ka lea naa siana waa baita ni foa ki. Ma sa Diudas ka ledi 'urii 'ani kera, “Lea sa nau ku faafoli 'ana sa Disas fuamolu nai, ta fita doo ne molu kai faa fuaku?” Ma kera daka idumia mai olu taafuli fa seleni, ngali mai daka faa na fuana. Safali gu 'i seeri, sa Diudas ka lilio naa uri si kada tee ne bobola fai nia uri lea nia 'olea ma nia ka alu mamana naa 'ana sa Disas 'i 'abada.


Aia, 'afa dani totoonao guu 'ana fafangaa loko da 'ailia 'ana Fafangaa 'ana Beret nao Isi ai, na toa kwairooi sa Disas ki da lea mai siana, daka ledi 'urii 'ani nia, “'I fai ne 'oe dooria meli kai ade akau 'ana fange ki ai uri 'oko fanga 'ana Fangatasae nee?”
Ma sa Disas ka bae 'urii fuada, “Molu lea kau siana tii waa nai nii lao fera baita loo molu ka bae 'urii fuana, ‘Waa toolangaidoo kameli 'e bae 'urii, Si kada nau 'e dao karangi naa nai. Toa kwairooi nau ki fai nau meli kai fanga kwaimani 'ameli 'ana Fangatasae nee 'i luma kamu.’”
'I seeri, na toa kwairooi ki kera daka lea naa, ma daka bae na 'uri bae sa Disas nia saea kau fuada. Kera daka ade akau naa 'ana fanga kera ki uri ka maasia naa Fangatasae nai.
Dao 'i saulafi, sa Disas ka too naa 'i seeri 'ana fanga kwaimania nai fai nia akwala ma roo waa kwairooi nia ki. Ma si kada kera fanga naa, sa Disas ka bae 'urii fuada, “Ku faarongo mamana 'ani kamolu, tii waa 'ani kamolu nia kai fale nau naa 'i 'abana malimae ki.”
Si kada na toa kwairooi ki da rongo si baea nai, kera daka liodila tasa. Ma kera tiifau daka safali ledia naa sa Disas. Ta waa 'e ledi nia sui ta waa lau guu, ma daka 'urii naa, “Nee wala Aofia, ma tii gu nai? Nau mone 'e nao!” Ma kera sui guu daka bae 'uri nai fuana.
Sui sa Disas ka 'urii, “Ta waa 'ani kamolu ne kai kurumainia si beret nia lao titiu nee fai nau, nia gwana ne waa nai kai fale nau fua malimae ki nai. Nau, na 'Alakwa Nia Wane, nau kwai mae guu mala doo bae na kekeda laa Abu 'e saea sui na mai 'i nao. Ma sui ta, nia kai ta'aa ka tasa fua waa ne kai fale nau 'i 'abana malimae ki. Nia diana lea sae waa nai ka nao si futa 'ua guu, suli na kwakwaea ne kai dao tona 'e ta'aa ka tasa.”
'Ana si kada nai guu, sa Diudas waa nai gu kai falea sa Disas fua malimae ki, nia ka bae na 'urii, “Waa toolangaidoo 'ae, ma ade sae nau gwana nai?”
Ma sa Disas ka bae 'urii fuana, “'Oe 'ana tala'amu nai 'o tala saea nai.”


Si kada kera dau fanga 'ada 'uri nai, sa Disas 'e rao uri beret nai 'e dau ai ka tangoa God, sui ka niia ka falea fua toa kwairooi nia ki, sui ka bae 'urii, “Molu ngali molu ka 'ani, na noniku naa ne.”
Sui nia 'e ngali na titiu waen nai ka dau ai ka tangoa God, sui ka falea fuada ka bae 'urii, “Kamolu tiifau, molu kuufia. Na 'abuku naa ne 'ana alangaia falu nee, si 'abu ne kai igwa uri God ka manata lukea abulo ta'aa laa kera toaa 'oro ki sui. Ku faarongo kamolu, nau tara kwasi kuufia lau waen nee lelea ka dao fatai 'afa dani nau ku kuufia na waen falu fai kamolu lao 'initoaa nia Maa nau.”
'I seeri kera daka nguulia tii fa nguu lelea ka sui naa, kera daka lea na kau uri fa uo nai kera saea 'ana 'Olif.


Sa Disas ka bae lau gu 'urii fuada, “Lao fa rodo ne 'i tari'ina, si doo ne kera dai ilia 'ani nau kai tagalangai kamolu molu kai tafi tiifau faasi nau. Suli bae lana God lao kekeda laa Abu 'e saea sui na mai ka 'urii, ‘Nau kwai kwaea waa ni folo kera sifsif ki, ma sifsif nia ki dai tagalo tiifau.’ Sui boroi 'ana si doo nai kai fuli, 'i burina nau ku tatae fasi maea, nau kwai tasa lea kwai too maasi kamolu 'i Galilii.”
Ma sa Bita 'e luua sa Disas ka bae 'urii, “Nau gu ne 'afitai ku tafi gu faasi 'oe, lelea sae toa nee daka tafi tiifau boroi faasi 'oe!”
Ma sa Disas ka bae 'urii fua sa Bita, “Nau ku faarongo mamana 'ani 'oe, ni 'oe gu ne 'oki tofe nau saea nao 'osi saitomaku 'ana olu si kada fatai sui karai kafi 'ai 'i 'ofaidani lao fa rodo ne 'i tari'ina.”
Ma sa Bita 'e luu nia ka 'urii, “Nau lelea sae ku mae boroi fai 'oe, 'afitai 'asia naa ku tofe 'oe guu!”
Ma ni kera toa kwairooi ki daka bae sui gwada 'uri nai.


Sui sa Disas ka lea fai nia toa kwairooi nia ki uri si kula nai da saea 'i Getsamani, ma nia ka bae 'urii fuada, “Molu gooru 'amolu 'i seki maasi nau, si kada nau ku lea kwai foa 'aku 'i lobaa.” Nia ka talaia sa Bita fai nia roo 'alakwa sa Sebedii ki daka lea fai nia. Ma nia ka safali liodila baita ma manata lana ka isifufuli 'asia naa. Ma nia ka bae 'urii fuada, “Nau ku liodila baita 'asia naa ma kwai maelia guu. Molu too 'amolu 'i seki, molu ka lilio diana lau gu fai nau.”
Nia taa 'idu tu'uu gu kau faasi kera 'uri nai, nia ka booruru naa lelea maana ka too toi gu saegano. Nia ka foa 'urii, “Maa 'ae, lelea sae nia ka walude gwana, 'oko liliua kau 'amu fii laa nee faasi nau. Sui ta, suli doori lamu 'ana, nao lau suli doori laku.”
Sui sa Disas 'e oli mai 'e dao sia olu waa kwairooi nia baki, ka suada kera maleu naa. Nia ka bae 'urii fua sa Bita, “Wala Bita, 'utaa ne nao molu si taa ada mone 'amolu fai nau suli ta tii si kada kukuru boroi 'ana? Molu ada fasi molu ka lilio diana 'ana foa lae, uri ilitooe ka nao si siitasa faafi kamolu. Suli na manata lamolu 'e dooria gwana doo diane ki, ma sui ta nonimolu ne makeso 'asia naa.”
Sa Disas 'e faasi kera 'ana ruana si kada ka lea ka foa lau. Nia foa ka bae 'urii, “Maa 'ae, lelea sae nao si walude naa uri liliu lana fii laa nee faasi nau ma nau kwailiu na 'i laona, alamatainia ka fuli 'ana suli doori lamu.”
Si kada nia oli mai ka dao lau gu sia olu waa kwairooi nia baki, nia ka suada kera da maleu gwada suli maada mamaleua ka ta'aa 'asia naa.
'Uri nai, sa Disas ka faasi kera ka lea ka foa lau gwana 'ana oluna si kada. Nia foa ka saea lau gu tii si doo bae. Sui nia ka oli lau gu mai sia toa kwairooi nia baki. Nia ka bae 'urii fuada, “Kamolu molu maleu molu ka momola 'ua gwamolu nee? Molu suai fasi nee, nia karangi dao gu asi kada bae nai, bae kera dai fale nau, 'Alakwa Nia Wane, 'i 'abana toaa abulo ta'aa ki. Molu tatae kolu ka lea 'akolu. Waa bae uri fale laku fua malimae ki ne dao naa nee.”


Si kada sa Disas 'e bae 'ua gwana 'uri nai, sa Diudas nia waa bae gwana 'ana akwala roo waa kwairooi baki sa Disas, ka dao naa. Sa Diudas nia dao fai toa 'oro nai kera dau raunga sui gu mai uri firu lae. Na toaa nai, na waa baita ni foa ki fai nia toa gwaungai ki ne fale kera daka lea mai fai sa Diudas. Aia, sa Diudas nia faarongoa sui na mai toaa nai 'ana si mamalafooa ne kera dai lio uria 'ana waa ne da lea mai uri nia. Nia bae 'urii mai fuada, “Lea waa nai nau ku nonoia tama, nia waa nai kamolu dooria naa nai.”
'Uri nai, sa Diudas 'ali'ali ka lea na kau sia sa Disas dao ka bae na 'urii fuana, “Aroaroe kau fuamu waa toolangaidoo!” Sui nia ka nonoia naa sa Disas.
Ma sa Disas ka bae 'urii fuana, “Wala, ili 'ali'ali naa 'ana doo ne 'oe lea mai uria.”
'Uri nai guu, toa nai kera fali mai daka ngiria naa sa Disas ma daka dau nia naa. Ma 'i seeri tii waa nai 'ana waa kwairooi sa Disas ki 'e aoa 'ila ni firu nia nai ka kwaea naa 'ana waa ni rao nia waa foa ni gwau. Ma ka kwae muusia naa bali alinga aolo nia sa wala nai. Ma sa Disas ka bae 'urii fuana, “Oli fai 'ila ni firu 'oe 'oko alu tio 'ana fulina, suli waa neki sui gu da firu 'ana 'ila ni firu, dai mae lau guu 'ana 'ila ni firu. 'Oe manata toi 'amu sae nia 'afitai fuaku uri gani lana Maa nau, uri faa lana mai 'ensel ki ne dai 'oro ka talua na taafuli omee ma roo omee sarenga ki 'oto ne? Ma sui ta, lea sae nau ku 'ai uri 'ensel ki uri daka 'adomi nau 'uri nai, tara si baea bae lao Kekeda laa Abu suli na Kraes ne nia kai nonifii, tara ka fuli 'ana 'utaa?”
Si kada nai sa Disas ka bae na 'urii fuana konia nai, “Nee rowaa, kamolu kwaifii sae sa nau ta waa ku talai garo 'ana toae uri taga lae 'ana fere 'oto ne? Nia ne molu ka dao mai uri nau fai 'ile ni firu ma kile ki uri dau laku? Fa sato ki sui guu, nau ku gooru ku toolangaidoo gwaku mai fuamolu ka tau naa lao lalo 'ana Beukaua loko, ma sui ka nao molu si dau nau gu mai. Ma sui ta, doo neki sui guu da fuli na 'uri, uri si baea bae na Kekeda laa Abu ki fai nia na brofet kada 'i nao ki da saea mai ka fuli naa ne.”
'I seeri guu na toa kwairooi sa Disas ki da lukasi nia daka tafi tiifau na faasi nia.


Toa nai da daua kau sa Disas daka talai nia naa uri beu sa Kaeafas waa foa ni gwau. Ma na toa toolangaidoo ki 'ana taki fai tai toa gwaungai ki lau guu, kera da ofu kwaimani naa 'i seeri. Sa Bita nia ka safa 'isi tau gwana kau 'i buri lelea kau ka dao lau guu lao lalo nai noni beu waa foa ni gwau. Nia ka too 'ana siana waa ni folo lae ki uri ka suai 'ana tee ne kera dai ilia 'ana sa Disas. Ma na waa baita ni foa ki, fai na ofuofua nai 'ana waa baite ki sui naa kera daka alu tii manataa sui naa. Ne kera daka nani naa uri tasi baea ni maeli lana uri daka suke ai faafia sa Disas ma daka saungi nia ka mae naa. Toa 'oro ki daka lea mai daka suke, ma sui ka nao dasi dao toi guu tasi baea mala nai kera dooria. Totoo 'i buri naa, na roo waa suke nai ki daru ka bae 'urii, “Sa wala nee, na waa 'urii gwana nee ma sui si doo nia saea ka 'asia naa bae nia 'urii, ‘Nau tala'ana ku okosia beukaua God sui ku saungainia lau gwaku lao olu fa dani ki guu.’”
'I seeri, na waa foa ni gwau 'e tatae uu ka bae na 'urii fua sa Disas, “Nee, 'oe nao 'osi saea gu tasi doo 'ana luu lana baea 'oro nai ki da saea suli 'oe nai?” 'Uri nai boroi, sa Disas ka nao si bae guu. Na waa foa ni gwau nai ka bae lau 'urii fuana, “Nau ku saea fuamu, 'oe tofe fasi 'ana God mauri nee, ne si doo ne 'oe kai saea mai fuameli 'e mamana tiifau: Faarongo kameli fasi, na Kraes bae na 'Alakwa nia God, nia naa ne ni 'oe ma nao?”
Sa Disas ka bae 'urii fuana, “Iuka, nia naa nai 'oe saea nai. Ma sui ta, ku faarongo kamolu tiifau, kamolu totoo molu kai suaku 'Alakwa Nia Wane, kwai gooru 'ana 'inito lae 'i bali aolo nia God 'ana rigitaa, ma nau kwai dao mai lao dasa loo 'i lofona salo.”
'I seeri guu na waa foa ni gwau nai rakena 'e ngengeela, 'e liu ka tala karia gwana maku tikwa nia nai, ma ka bae na 'urii, “Tee lau ne kolu maasia ta waa uri ka saea lau suli sa wala nee sae uri kolu kafi faamamane? Kolu tala rongo sui naa nai ne nia faabolatainia fai God nai! Kamolu manata 'utaa?”
Kera da luu nia daka 'urii, “Si doo uri nia ka maelia naa ne.”
'I seeri kera daka ngisufi nia naa usi maana, ma daka kwae nia naa. Ma tai waa daka fidali nia naa, daka bae na 'urii, “Nee Kraes, saea fasi mai tii nai fidali 'oe kau nai?”


Si kada sa Bita nia gooru 'ana lao lalo nai, tii wela keni nai 'ana keni rao nai ki 'i seeri 'e lea mai ka bae 'urii fuana, “'Oo! Ma doo ni 'oe ta waa lau gu 'ana waa baki da too mai fai sa Disas waa loko 'i Galilii ta nee na!”
Sa Bita nia ka tofe ni maea 'i maada sui gwana ka 'urii, “Nau ku ulafusia doo ne 'oe bae sulia nai wala.”
Sui, si kada sa Bita 'e lea kau ka nii karangia naa maesakaa nai ni ruu lae ai, ta ruana wela keni rao nai ka suana lau guu. Saari nai ka bae 'urii fua toaa da nii seeri ki, “Sa wala nee, doo nia ta waa lau guu 'ana waa baki da too kwaimani mai fai sa Disas waa loko 'i Naasaret nee na!”
Sa Bita ka tofe lau gu 'i seeri ka bae 'urii, “Nau dodoloa mai 'ana doo abu ki ku saitomana sa wala nai.”
Nao si tau gwana 'i burina nia bae 'uri nai, na toaa ne da uu ki 'i seeri kera lea mai daka bae lau gu 'urii fua sa Bita, “Doo mamane naa ta nee na. Doo 'oe ta waa lau guu 'ana waa baki 'ua nee. Tee bae lamu rongo toi lae 'uri kera lau gu nee. Bae lamu 'ua gu ne faatai folaa ai!”
'I seeri sa Bita nia ka tala agi nia 'ana ka 'urii, “Lea nau ku suke gwaku, alu God kwae nau 'ana faafia. Suli na waa nee waa ku ulafusia ne!”
Si kada nai 'ua guu, karai ka 'ai naa 'i 'ofaidani. 'I seeri sa Bita ka manata toi naa si baea sa Disas 'e saea 'ua mai fuana ma ka bae 'urii, “'Oe tara 'o tofe faafi nau lao fa rodo 'i tari'ina 'ana olu si kada sui fatai karai kafi 'ai 'ofaidani.” Si kada sa Bita 'e manata toi si doo nai, nia 'e ruu kau 'i maa ka angi baita ka igigele guu.

Escuchar a Matiu 26