Buka ya Pili ya Makabaeusi 10
10
Alexandere Balasi u eza bulikani ni Jonatani. Hape u mu eza muprisita yo muhulu
1Mwa silimo sa mwanda ka mashumi a silezi, Alexandere ya n'a bizwa Balasi, mwan'a Antiokusi, a taha mwa Pitolemaisi mi a yaha mwateñi. A amuhelwa hande, mi a toma mwateñi mubuso wa hae. 2Mulena Demetriusi h'a utwa taba yeo, a kopanya mpi ye tuna hahulu mi a funduka ku y'o mu katanyeza ka ndwa. 3Hape Demetriusi a lumela Jonatani liñolo la ku mu shemba-shemba ka ku mu hulisa. 4A hupula, a li, “Lu lukela ku eza litumelelano za kozo ni batu ba, pili ba si ka lumelelana ni Alexandere kuli ba lu lwanise. 5Lu zibe kuli Jonatani h'a na ku libala bumaswe bo ne lu ezize ku yena, kwa banabahabo, ni kwa sicaba sa habo.” 6Kabakaleo, a mu fa maata a ku kopanya mpi ye tuna ni ku lukisa lilwaniso, mane ni ku italusa ili yena kuli ki mutusi wa hae, mi a laela kuli batu ba ba ne ba ezizwe swalelele mwa Sisabelo ba kutisezwa ku yena Jonatani.
7Jonatani a ya feela kwa Jerusalema mi a y'o bala liñolo leo fapil'a sicaba kamukana si nze si utwa, hamohocwalo ni batu ba mwa Sisabelo. 8Batu bao ba saba hahulu ha ba utwa kuli mulena u mu file maata a ku kopanya mpi. 9Ba lukulula ba ba ne ba ezizwe swalelele, ba ba fa Jonatani, mi yena a ba kutiseza kwa bashemi ba bona. 10Cwale Jonatani a ina mwa Jerusalema mi a kala ku yaha sinca ni ku lukisa muleneñi. 11A laela bazamaisi ba misebezi ku yaha mamota ni makwakwa ku potolosa Lilundu la Sione ka macwe a betilwe mwa maneka a mane, ili ku tiisa mamota, mi kwa ezahala cwalo. 12Balicaba ba ba ne ba li mwa makwakwa a n'a yahilwe ki Bakidesi ba zwa mwateñi. 13Ba siya libaka za bona ka ku latelana mi ba kutela kwa linaha za habo bona. 14Ki kwa Beti-Zuri feela ko ne ku siyezi ba banyinyani feela ku ba ba ne ba sa utwi Mulao ni litaelo, kakuli sibaka seo ne li mona mo ne ba sabelanga.
15Mulena Alexandere, h'a utwa lisepiso kaufela z'a lumezi Demetriusi ku Jonatani, mi hape a taluselizwe ka za lindwa ni maata a Jonatani ni banabahabo, hamoho ni miliko ye ba tuzi, a li, 16“Kana lu ka fumana mutu yo muñwi ya swana ni yena? A lu akufela ku eza litumelelano ni bulikani ni yena!” 17Kabakaleo, a mu ñolela liñolo le li kala ka manzwi a: 18“Ki na Mulena Alexandere ya ku lumelisa, wena mwanahesu Jonatani.
19“U zibahalizwe ku luna kuli u munna ya tata, wa likezo ze nde, mi ili ya ketilwe ku ba mulikan'a luna. 20Cwalehe, kacenu lu ku ketile ku ba muprisita yo muhulu wa sicaba sa henu ka libizo la ‘Mulikan'a Mulena.’ ” Hape a mu lumela siapalo sa bulena se sitelele, se sifubelu, ni kuwani ya bulena ya gauda. Hape a li, “U swanela ku talima litaba za luna ni ku ina mwa silikani sa luna.”
21Jonatani a apala liapalo zeo ze kenile mwa kweli ya busupa ya silimo sa mwanda ka mashumi a silezi ili ka lizazi la Mukiti wa Minganda, mi cwale a kopanya makuta a mpi ni ku lukisa lilwaniso za ndwa ka buñata.
Liñolo la Demetriusi ku Jonatani
22Demetriusi ha s'a utwile ze ne li ezahalile, a swaba hahulu, mi a li, 23“Lu ezize cwañi kuli mane lu lakilwe ki Alexandere kwa ku eza bulikani ni Majuda kuli a tiise situlo sa hae? 24Ni ka ba ñolela ku ba kupa, ni ku ba lumela limpo ni bufumu, ni ku ba hulisa kuli ba te ba ni tuse.”
25Cwale a ba ñolela cwana, a li,
“Na, mulena Demetriusi, ni lumelisa sicaba sa Majuda. 26Lu utwile mo mu bulukezi tumelelano ya luna ni mo mu mamelezi bulikani bwa luna, mi ha mu si ka ya kwa lila za luna. Ku lu tabisize hahulu luli. 27Cwale haiba mu ka zwelapili ku lu sepa, lu ta mi fa lika ze nde sina mo mu lu ezeza. 28Lu ta mi lukulula mwa lika ze ñata ni ku mi fa liswanelo. 29Cwale na mi lukulula ni ku takula Majuda kamukana mwa mutelo, mutelo wa lizwai ni mutelo wa naha. 30#1 Mak 11.34 Ni swanela ku ku telisa tifo ya kalulo ya bulalu ya lico, ni kalulo ya bubeli ya miselo ya likota, kono kacenu ni lukulula naha ya Judea ni lilalo ze talu ze kenyizwe ku yona, ze n'e zwisizwe kwa Samaria ni Galilea, kuli ha li sa na ku tela mutelo wo ku zwa ka lona lizazi le ni kuya kuile. 31Ni ona Jerusalema u ta lukululwa ni ku takulwa mwa mutelo, hamoho ni linaha za ona cwalo, mane ni bona bulishumi ni mitelo ya naha i be ya ona. 32Hape ni zwisa maata a ku zamaisa za Sisabelo sa mwa Jerusalema, mi ni a fa muprisita yo muhulu, ili kuli yena a babelele Sisabelo seo ka masole b'a ta iketela. 33Ni lukulula Majuda kamukana ba ba ne ba hapilwe mwa naha ya Judea, ku tiswa mwa sibaka sifi ni sifi sa mwa mubuso wa ka, ku si na puzo, mi ni laela kuli kaufela ba si ke ba tela mutelo, mane nihaili ku telela limunanu za bona. 34Mikiti kamukana, lipumulo, mionda ya likweli, ni mazazi a tomilwe, hamohocwalo ni mazazi a malalu a ku itukiseza mukiti, ni a malalu a mwamulaho wa mukiti, kaufela a ka ba mazazi a mukiti, mi a ta lumelelwa Majuda kamukana mwa naha ya ka. 35Ha ku na ni yo mukana ya ka ba ni maata a ku ba kataza ka taba ifi kapa ifi.
36Majuda ba ta lumelelwa ku ñolwa mwa mpi ya mulena, mane ku fita palo ye eza batu ba likiti ze mashumi a malalu ni ku hola mali a swana ni a masole ba mpi ya mulena kaufela. 37Ba bañwi ba ku bona ba ka bewa mwa makwakwa a mulena a matuna, mi ku ta na ku ketwa ba bañwi ba ba ka fiwa litulo mwa mubuso, ili ba ba sepahala. Bazamaisi ni babusisi ba bona ba ta na ba ketwa mwahal'a bona, mi ba ka zamaiswa ka milao ya bona sina mw'a laelezi mulena ka za naha ya Judea.
38Haili ka za likiliti ze talu ze n'e li ngilwe kwa naha ya Samaria ku kopanya ku ya Judea li ta balelwa kwa Judea, ni ku buswa ki mubusisi a li muñwi, mi li kuteke maata a muprisita yo muhulu. 39Ni file Pitolemaisi ni za mwateñi kaufela kuli ki mpo ye filwe kwa sibaka se si kenile sa mwa Jerusalema, kuli li kone ku tusa kwa lisinyehelo ze tokwahala kwa lisebelezo za sicaba. 40Hape ni ka fa mali a muwaya-waya wa silivela a eza likiti ze lishumi ka ze ketalizoho, ili e ni lifiwanga kwa mali a mutelo wa mulena o zwa mwa naha. 41Ni mali kamukana a fahalimu, a n'a si ka tiswa kale ki manduna sina kamita, ku tuha cwale ba ka na ba a lifa kwa ku tusa misebezi ya Tempele. 42Ka ku ekeza ku zeo, mali a eza likiti ze ketalizoho a muwaya-waya wa silivela a n'a telwa ki Tempele ka silimo, sina mw'a boniselize mwa lipulukelo ka mwaha, a fiwe baprisita ba ba eza musebezi wa Mulimu. 43Mutu kaufela ya ka sabela mwa Tempele ya mwa Jerusalema, kapa mwa miyaho ye miñwi ya yona, a na ni sikoloti sa mali a mulonga kamba sa ku sili, u ta lukululwa a sa lifiswi se siñwi ku z'a luile kamukana mwa naha ya ka. 44Haili ka za muyaho ni ku lukiswa sinca kwa sibaka se si kenile, tifo ya musebezi wo i ka zwa kwa mali a mitelo ye telelwa mulena. 45Musebezi wa ku yaha sinca mamota a Tempele mwa Jerusalema, ni mwa matuko, mali a ona a ta na a zwa ku a mitelo ya sicaba. Hape ni miyaho ya mamota a minzi ye miñwi ya mwa Judea, i ka lifwa ka mali a mutelo.”
Jonatani u hana mpo ya Demetriusi
46Jonatani ni sicaba ha ba utwa limpo ze cwalo, ba hana ku li lumela, kabakala kuli ne ba hupuzi bumaswe bw'a n'a ezize Demetriusi mwa Isilaele, ni mw'a n'a nyandiselize batu hahulu ka situhu. 47Ba hupula ku lumelelana ni Alexandere, kakuli ne ba mu sepile hahulu kuli ki mutu yo munde ku bona, mi ba ba balikani ba hae ba kamita.
48Cwale mulena Alexandere a kopanya mpi ye tuna, mi a funduka ku y'o lwanisa Demetriusi. 49Malena ba babeli ba lwana mwa ndwa. Mpi ya Alexandere ya tulwa, mi Demetriusi a mu lelekisa mane a tula makuta a Alexandere. 50Ndwa ya zwelapili mane lizazi la likela, kono yena Demetriusi a bulawa lona lizazi leo.
Alexandere wa nyala. Mpi i zamaiswa ki Jonatani
51Alexandere a luma lindumeleti ku Pitolemi mulena wa Egepita, ka manzwi a, a li, 52“Cwale ha ni se ni kutezi cwana mwa naha ya hesu, ni se ni yolile bulena bwa bo kuku, ni ku fumana maata a matuna ka ku tula Demetriusi, mane ni se ni busa naha ya hesu. 53Ne lu mu lwanisize mi lwa mu timeza hamoho ni mpi ya hae cwalo, mi cwale nako ye se ni ngile maata a mubuso wa hae. 54Cwalehe, a lu eze tumelelano ya bulikani, wena ni na. U ni fe mwan'a hao ni mu nyale, mi na, ni ka ba mukwenyan'a hao, mane ni ku fe hamoho ni yena limpo ze mi swanela.”
55Mulena Pitolemi a alaba, a li, “Li tohonolofazwe lona lizazi l'o n'o kutezi mwa naha ya bo kukwa'a hao, ni ku t'o yola situlo sa bona sa bulena! 56Kapili-pili ni ta ku ezeza z'o talusize mwa liñolo la hao. Kono cwale u ni katanyeze kwa Pitolemaisi, ili kuli lu te lu bonane, mi ku tuha fo, ni ka ba mukwenyan'a hao sina m'o kupezi.”
57Pitolemi a funduka mwa Egepita hamoho ni mwan'a hae wa musizana Kleopatra, mi a y'o fita mwa Pitolemaisi ka silimo sa mwanda ka mashumi a silezi ni ze peli. 58Mulena Alexandere a y'o mu katanyeza mi Pitolemi a mu swalisa mwa lizoho la mwan'a hae Kleopatra. A eza mukiti wa hae wa linyalo mwa Pitolemaisi ka likute le lituna sina mo ba ezezanga malena.
59Cwale Mulena Alexandere a ñolela Jonatani kuli a t'o mu katanyeza. 60Kih'a Jonatani a funduka mi a y'o katanyeza malena ba babeli bao ka likute. A fa malena bao ni balikani ba bona silivela ni gauda, ni limpo ze ñwi ze ñata mi ni yena a ba tabela hahulu. 61Buñata bwa batu ba mwa Isilaele ba ba maswe ba mu hana, kono mulena n'a si ka isa pilu ka za bona. 62Bakeñisacwalo, mulena a laela kuli Jonatani a tubulwe liapalo za hae, mi a apeswe siapalo se sinde sa bulena, mi kwa ezahala cwalo. 63Mulena a mu inisa kwatukw'a hae. Kih'a li kwa manduna ba hae, “Mu mu ise fahal'a munzi, mi mu y'o laela batu patalaza kuli ha ku na mutu ya ka zekisa Jonatani ka taba ifi kamba ifi. Ha ku na ya ta mu lwanisa ka mukwa kamba libaka lifi ni lifi.” 64Cwalehe, ba ba ne ba mu zekisa, ha ba bona likute l'a filwe ka ku huliswa kwa hae, mi yena Jonatani a apezi siapalo se sifubelu sa bulena, kamukan'a bona ba baleha. 65Mulena a mu hulisa ka ku mu kenya kwa Balikani ba Mulena ba Batuna, mi a mu keta ku ba muzamaisi yo muhulu wa mpi, ni mubusisi yo muhulu wa naha. 66Cwale Jonatani a kutela kwa Jerusalema a tabile.
Demetriusi wa Bubeli. Apoloniusi u tulwa ki Jonatani
67Mwa silimo sa mwanda ka mashumi a silezi ni ze ketalizoho Demetriusi, mwan'a Demetriusi, a zwa kwa Kreta a taha mwa naha ya bo kukw'a hae. 68Mulena Alexandere h'a utwa cwalo a kenwa ki sabo mi a kutela kwa Antioke. 69Demetriusi a keta Apoloniusi ku ba mubusisi yo muhulu wa naha ya Coele-Siria. Yena a kopanya mpi ye tuna mi, h'a li mwa mafulo a hae kwa Jamunia, a lumela manzwi a ku Jonatani muprisita yo muhulu, a li, 70“Ka nako ye ki wena feela ya sa kona ku lu lwanisa, mi ni sehiwa ni ku swabiswa hahulu kabakala hao. Kikabakalañi ha u ipa maata cwalo mwa malundu ili wena? 71Haiba u sepile mpi ya hao, u tahe cwale lu y'o katanela mwa libala mi lu y'o lwana, kakuli ni na, ni na ni maata a minzi ye ni lwanela. 72U buze mi u ta ziba kuli ki na mañi, ni kuli ba ba lu tusa ki bo mañi. Batu ba ta ku bulelela kuli ha u koni ku lwana ni luna, kakuli bo kukw'a hao ne ba kile ba tulwa habeli mwa naha ya bona. 73Mi ni wena ha u na ku kona ku itwanela kwa makuta a masole ba lipizi kapa kwa mpi ye tuna ya masole ba mahutu ye mwa libala, mo ku si na nihaili licwe, simela kamba sika sifi ni sifi.”
74Jonatani h'a utwa manzwi a Apoloniusi, a halifa, kih'a keta banna ba likiti ze lishumi, a funduka mwa Jerusalema, mi mwanahabo yena Simoni a t'o kena ku yena a na ni makuta a masole. 75A isa makuta a hae kwa Jopa mi ba toma kwateñi mafulo a bona. Bañi ba munzi ba mu hanisa ku kena kakuli mwa Jopa ne ku na ni masole ba Apoloniusi. Majuda ba kala ku lwanisa. 76Bañi ba munzi ba kwalula minyako mi ba saba mwateñi, mi Jonatani a hapa Jopa. 77Apoloniusi h'a utwa taba yeo, a kopanya mpi ye tuna ya lipizi ze likiti ze talu ni mpi ye tuna ya ba mahutu, mi a liba kwa Azoto sina mutu ya ikela mwa lieto feela, kono kapili a kena mwa libala kakuli n'a sepile palo ye tuna ya masole ba lipizi. 78Jonatani a mu latelela mane a y'o fita kwa Azoto ko ne li z'o lwanela limpi zeo. 79Cwale Apoloniusi n'a siile masole ba lipizi mwamulaho kuli ba lwanise Jonatani kwamulaho. 80Jonatani a ziba cwalo kuli ne ku na ni ba ba ne ba mu lalezi. Masole ba fa lipizi ba beya mpi ya hae mwahali, mi ba posa masho a bona kwa batu ba Jonatani ku kala kakusasana ku fitela manzibwana. 81Kono batu ba hae ba yema ba tiile sina mw'a n'a laelezi Jonatani ku fitela lipizi za lila li katala. 82Cwale Simoni a kona ku suteleza mpi ya hae, mi a lwanisa likuta leo, mane a li tula maswe, la hasana. 83Masole bao ba lipizi ba hasanela mwa libala mane ba matela kwa Azoto ko ne ba il'o ipata mwa Beti-Dagoni, tempele ya Dagoni, mulimu wa bona wa siswaniso. 84Kono Jonatani a cisa Azoto ni minzinyana ya mwa matuko, a hapa tutu ya bona kaufela mi a cisa tempele ya Dagoni hamohocwalo ni batu ba ba ne ba sabezi mwateñi. 85Batu ba lila ba ba ne ba shwile, ku kalela ku ba ba ne ba shwezi mwa ndwa ku kopanya ni ba ba ne ba ciselizwe mwa tempele ya Dagoni, hamoho n'e li ba ba bata ku ba ba likiti ze supile ka si li siñwi. 86Cwale Jonatani a funduka mi a y'o tibelela ku libana ni Ashikeloni kw'a n'a il'o amuhelwa hande ki bañi ba munzi ka mukiti o mutuna. 87Jonatani kih'a kutela kwa Jerusalema ni batu ba hae ba nze ba lwezi tutu ye ne ba il'o hapa.
88Ka yona nako yeo, Mulena Alexandere h'a utwa kezo yeo, a hulisa hahulu Jonatani. 89A mu lumela pini ya mendulu ya gauda ya buhulu, ili ya mushobo wa ze fiwanga Bana ba Malena, mi a mu fa munzi wa Ekironi ni linaha za ona.
Currently Selected:
Buka ya Pili ya Makabaeusi 10: Lozi09
Highlight
Copy
Compare
Share
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
Lozi Interconfessional Bible, Catholic Edition © Bible Society of Zambia, 2009.