<div class="version vid1142 iso6393muy" data-vid="1142" data-iso6393="muy">
   <div class="book bkROM">
      <div class="chapter chINTRO1" data-usfm="ROM.INTRO1">
         <div class="imt"><span class="content">Ere ye ti m&#601;&#599;&#601;mki ka wakita ga Pol ya &#224;bikioru ana ndam Rom ni</span></div><div class="ip"><span class="content">Masla&#331;a ya ti &#224;b&#601;ki wakita hini ni ti &#224;&#599;afa slimi gaya&#331; a&#160;: &#224;b&#601;ki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). &#192;b&#601;ki ti ka sarta ya ti awayay akoru a Zer&#649;zalem ga m&#601;h&#601;loru si&#331;gu ga ndam Eseyi akaba ga ndam Mesed&#649;we&#331; ya t&#224;jami ana ndam Zer&#649;zalem ni (15.25-26&#160;; T&#649;wi 19.21&#160;; 20.1-3). &#192;hi ana ndam Rom t&#601;&#770;g&#601;skab&#225; F&#649;be wal ya ti &#224;gray t&#649;wi akaba ndam Se&#331;kre na (16.1)&#160;; nahkay m&#601;la&#331; ya &#224;b&#601;ki wakita ni bi a S&#601;&#331;kre, bi a Kore&#331; (Se&#331;kre ti k&#224; g&#601;vay ga k&#601;sa g&#601;&#599;akani Kore&#331;, ka ha&#599; Eseyi).</span></div><div class="ip"><span class="content">Pol &#224;bikioru wakita hini ana ndam Rom ti a&#599;aba awayay akoru eslini ga m&#601;hi ma ge Melefit ana tay&#160;; awayay ti t&#601;&#770;vi nj&#601;&#599;a ga moroni gwar ka ha&#599; Espe&#331; daya (1.11-15&#160;; 15.23-24). Ka ya ti &#224;bikioru wakita ana tay ni ti &#242;ru eslini ndo, a&#599;aba awayay m&#601;h&#601;loru si&#331;gu ga ndam Eseyi ni a Zer&#649;zalem day.</span></div><div class="ip"><span class="content">Rom ti k&#601;sa g&#601;&#599;akani ka ha&#599; Itali&#160;: ka sarta ga Pol ti ndam Rom t&#601;&#768;gur ha&#599; ya k&#224; g&#601;vay ga d&#601;luv g&#601;&#599;akani ni &#599;ek. Ndam ga ha&#599; g&#601;rg&#601;rani kay t&#224;nj&#601;ha&#599;a a Rom a&#160;: ndam Z&#649;de kay t&#601;&#768;kibu ka tay (T&#649;wi 28.17). Ndam m&#601;f&#601;ki ah&#224;r ka Yezu t&#601;&#768;bu eslini kay daya (T&#649;wi 28.14-15)&#160;; Pol &#224;bikioru wakita hini ana tay (1.7), &#224;&#599;&#601;m t&#601;&#770;gri sa gaya&#331; ana mis ndaha&#331; e ki&#599;i&#331; gatay bu (16.3-16).</span></div><div class="ip"><span class="content">A wakita ni bu ni ti Pol &#224;&#599;&#601;mkia Ma M&#649;weni Sulumani &#224;ki ka Yezu a (1&#8211;8). Ku tamal ndam ga Yezu t&#601;&#768;bu a Rom n&#601;&#331;gu ni, ka sarta nani ti zal asak ga Yezu &#242;ru eslini fa&#331; ndo&#160;: Pol awayay ti t&#601;&#770;s&#601;r lala mis &#599;ek t&#224;gudara zlam k&#232; eri ge Melefit a, tamal tawayay ti Melefit m&#601;&#770;g&#601;skabu tay ti t&#601;&#770;s&#601;r divi naha&#331; &#224;bi, si &#224;na t&#649;wi ga Yezu kwa. Pol &#224;&#599;&#601;m m&#601;la&#331; ga ndam Z&#649;de &#224;bu a M&#601;gur ge Melefit bu daya (9&#8211;11)&#160;: bi ndam ga Yezu ya nday ndam Z&#649;de do ni t&#601;&#599;&#601;m ndam Z&#649;de ti t&#236;sli ara&#331;a do ti ni (14.3), ay Pol &#224;&#599;&#601;m tamal ndam Z&#649;de t&#601;&#768;l&#601;bi ti, akal masla&#331;a ya Melefit &#224;g&#601;skabu ni &#224;bi simiteni (11.17-18)</span></div><div class="ip"><span class="content">A wakita gaya&#331; ni bu &#599;ek Pol &#224;cahi ma ge Melefit ana ndam ga Yezu, k&#601;l&#601;&#331; gani &#224;hi ana tay &#232;gia nahkay ti ah&#224;r &#224;&#599;&#601;m t&#226;nj&#601;ha&#599; aka&#599;a ge Melefit ya awayay ni. Pol &#224;s&#601;r ndam Rom lala ndo, nahkay ma gaya&#331; ya &#224;hi ana tay &#224;ki ka manj&#601;ha&#599; gatay ni ti kay do (12&#8211;14)&#160;; pakama ya &#224;b&#601;ki enjenjeni ni ti ma ya ndam ga Yezu &#599;ek ah&#224;r &#224;&#599;&#601;m t&#601;&#770;s&#601;r ni (1&#8211;11).</span></div><div class="ip"><span class="content">A wakita gaya&#331; ya &#224;bikioru ana ndam Rom ni bu ni ti &#224;&#599;afaba Ma M&#649;weni Sulumani ga Yezu a &#599;ek, &#224;tam ya ti &#224;b&#601;ki ka wakita gaya&#331; ndaha&#331; ni&#160;; t&#224;f&#601;ka&#599; wakita hini ka m&#601;nj&#601;ki ga wakita ga Pol ndaha&#331; ni a Wakita ge Melefit ni bu ni ti azuhva nani.</span></div>
      </div>
   </div>
</div>

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Rom ni
Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Àbəki ti ka sarta ya ti awayay akoru a Zerʉzalem ga məhəloru siŋgu ga ndam Eseyi akaba ga ndam Mesedʉweŋ ya tàjami ana ndam Zerʉzalem ni (15.25-26 ; Tʉwi 19.21 ; 20.1-3). Àhi ana ndam Rom tə̂gəskabá Fʉbe wal ya ti àgray tʉwi akaba ndam Seŋkre na (16.1) ; nahkay məlaŋ ya àbəki wakita ni bi a Səŋkre, bi a Koreŋ (Seŋkre ti kà gəvay ga kəsa gəɗakani Koreŋ, ka haɗ Eseyi).
Pol àbikioru wakita hini ana ndam Rom ti aɗaba awayay akoru eslini ga məhi ma ge Melefit ana tay ; awayay ti tə̂vi njəɗa ga moroni gwar ka haɗ Espeŋ daya (1.11-15 ; 15.23-24). Ka ya ti àbikioru wakita ana tay ni ti òru eslini ndo, aɗaba awayay məhəloru siŋgu ga ndam Eseyi ni a Zerʉzalem day.
Rom ti kəsa gəɗakani ka haɗ Itali : ka sarta ga Pol ti ndam Rom tə̀gur haɗ ya kà gəvay ga dəluv gəɗakani ni ɗek. Ndam ga haɗ gərgərani kay tànjəhaɗa a Rom a : ndam Zʉde kay tə̀kibu ka tay (Tʉwi 28.17). Ndam məfəki ahàr ka Yezu tə̀bu eslini kay daya (Tʉwi 28.14-15) ; Pol àbikioru wakita hini ana tay (1.7), àɗəm tə̂gri sa gayaŋ ana mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu (16.3-16).
A wakita ni bu ni ti Pol àɗəmkia Ma Mʉweni Sulumani àki ka Yezu a (1–8). Ku tamal ndam ga Yezu tə̀bu a Rom nəŋgu ni, ka sarta nani ti zal asak ga Yezu òru eslini faŋ ndo : Pol awayay ti tə̂sər lala mis ɗek tàgudara zlam kè eri ge Melefit a, tamal tawayay ti Melefit mə̂gəskabu tay ti tə̂sər divi nahaŋ àbi, si àna tʉwi ga Yezu kwa. Pol àɗəm məlaŋ ga ndam Zʉde àbu a Məgur ge Melefit bu daya (9–11) : bi ndam ga Yezu ya nday ndam Zʉde do ni təɗəm ndam Zʉde ti tìsli araŋa do ti ni (14.3), ay Pol àɗəm tamal ndam Zʉde tə̀ləbi ti, akal maslaŋa ya Melefit àgəskabu ni àbi simiteni (11.17-18)
A wakita gayaŋ ni bu ɗek Pol àcahi ma ge Melefit ana ndam ga Yezu, kələŋ gani àhi ana tay ègia nahkay ti ahàr àɗəm tânjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni. Pol àsər ndam Rom lala ndo, nahkay ma gayaŋ ya àhi ana tay àki ka manjəhaɗ gatay ni ti kay do (12–14) ; pakama ya àbəki enjenjeni ni ti ma ya ndam ga Yezu ɗek ahàr àɗəm tə̂sər ni (1–11).
A wakita gayaŋ ya àbikioru ana ndam Rom ni bu ni ti àɗafaba Ma Mʉweni Sulumani ga Yezu a ɗek, àtam ya ti àbəki ka wakita gayaŋ ndahaŋ ni ; tàfəkaɗ wakita hini ka mənjəki ga wakita ga Pol ndahaŋ ni a Wakita ge Melefit ni bu ni ti azuhva nani.

Listen to Rom Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Rom ni